nieuws

Meer democratische controle nodig op maatregelen bij pandemie

Er is meer democratische controle nodig op maatregelen in een pandemie. Dat is een van de lessen van Corona toen de Tweede Kamer steeds in een persconferentie moest horen wat er ging gebeuren. De SP heeft daarom sindsdien gepleit voor meer democratische controle en dit nu voor elkaar gekregen in een nieuwe pandemiewet. Zo komt er meer democratische controle op maatregelen die het kabinet wil nemen terwijl tegelijk gezorgd wordt dat bij een nieuwe uitbraak er snel gehandeld kan worden.

Toen het Coronavirus twee jaar geleden ons land binnenkwam was er geen goede wettelijke basis om maatregelen te nemen tegen zo’n ingrijpende pandemie. Daarom werd er destijds met noodverordeningen gewerkt, waardoor de Tweede Kamer hier weinig over te zeggen had en niet duidelijk was ingeperkt onder welke voorwaarden maatregelen mochten worden ingezet. Ook de Tijdelijke Wet Maatregelen Covid-19 (beter bekend als de spoedwet of coronawet) was volgens de SP daarom niet goed en de SP heeft hier daarom ook tegen gestemd. De SP riep in 2020 al op om een goede wettelijke basis te maken voor maatregelen om een heftige pandemie op een goede manier te kunnen bestrijden.

Hoe werkt de nieuwe wet?

Het kabinet is nu na lang aandringen van de SP met een wetsvoorstel gekomen. Deze wet voegt een nieuwe categorie ziektes (A1) toe aan de bestaande Wet Publieke Gezondheid, waardoor er collectieve maatregelen kunnen worden genomen als dat nodig is om die ziekte te bestrijden. Het gaat hier om een beperkt aantal maatregelen, zoals bijvoorbeeld verplicht afstand houden, het gebruik van mondkapjes en het sluiten van locaties. Deze maatregelen kunnen alleen worden ingezet als zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben ingestemd met het inzetten van collectieve maatregelen voor een type A1 ziekte. Maatregelen die het kabinet wil inzetten moeten bovendien proportioneel, geschikt en noodzakelijk zijn om de ziekte te bestrijden. Als een ziekte ook met minder vergaande maatregelen bestreden kan worden dan moet daar eerst voor worden gekozen.

Geen avondklok en toegangsbewijzen

Deze pandemiewet is dus zeker geen coronawet. Deze wet kan alleen worden gebruikt om ziekten aan te pakken die direct een groot gevaar vormen voor de volksgezondheid. Dat zijn ziektes die een zogenaamde A1-status hebben. Bij de invoering van de wet zijn er geen ziektes met die status, ook Corona dus niet. Ziektes moeten eerst deze status krijgen voordat de bevoegdheden uit deze wet kunnen worden gebruikt. Daarnaast kunnen Coronatoegangsbewijzen ook niet worden gebruikt op basis van deze wet. Er zit namelijk geen grondslag voor toegangsbewijzen in de wet. Ook voor de eventuele invoering van een avondklok is deze pandemiewet niet bedoeld.

Waarom is een pandemiewet toch nodig?

Als er nu een acute en hele gevaarlijke ziekte ons land binnenkomt, die voor heel veel mensen dodelijk zou kunnen zijn, dan moeten we daar zo snel mogelijk tegen kunnen optreden. Anders zouden de gevolgen niet te overzien zijn. Tegelijkertijd mag de inzet van zware maatregelen tegen zo’n ziekte alleen onder hele strenge voorwaarden gebeuren en met sterke democratische controle door het parlement. Precies wat bij Corona ontbrak. Dat moet dus anders en beter.

Noodbevoegdheid

De SP heeft zich tijdens Corona verzet tegen het werken met noodmaatregelen. Door per persconferentie maatregelen bekend te maken was er geen goede controle mogelijk door de Tweede Kamer en werden te vaak halsoverkop maatregelen genomen, ook als langer vooruitkijken heel goed mogelijk was. De Tweede Kamer heeft het voorstel van de SP gesteund om dit te verbeteren, waardoor de regering nu verplicht wordt om ook in noodgevallen eerst een voorstel aan de Tweede Kamer voor te leggen zodat een maatregel geblokkeerd kan worden. Er geldt een uitzondering voor een acute situatie, bijvoorbeeld wanneer een vliegtuig met besmette mensen al onderweg is en op de luchthaven geïsoleerd moet worden. Voor de SP is het logisch dat zulke ingrepen gedaan moeten kunnen worden als dit nodig is om de volksgezondheid te beschermen. Dit kan dan door de Tweede Kamer binnen 24 uur weer ongedaan gemaakt worden.

Betrokken SP'ers