Vroeg of Laat: De splitsing van NS

Voor de SP was toen al duidelijk dat het scheiden van verantwoordelijkheden en de introductie van de commercie in het openbaar vervoer tot veel reizigersleed zou leiden.

Het protest van Poppe mocht echter niet baten. De NS werd opgeknipt en verzelfstandigd waarna er 2003 weer werd gereorganiseerd en ProRail werd geboren. ProRail kreeg de verantwoordelijkheid over het beheer van het spoornet. Het bedrijf NS de verantwoordelijkheid over de treinen en de reiziger. Twee bedrijven, twee verantwoordelijkheden; de tweespalt was gezaaid, zoals ook SP-Kamerlid Arda Gerkens in 2003 blootlegde in het mondelinge vragenuur:

“De bedrijven zijn opgeknipt in NS Reizigers, een onderhoudsbedrijf voor het spoor en mensen die de capaciteit op het spoor verdelen. Het bureaucratische gehalte is enorm toegenomen, waardoor niemand meer weet waarom wij stilstaan op het spoor; vele reizigers hebben dat al meegemaakt.”

“Moeten wij niet om de drie net genoemde redenen concluderen dat verzelfstandiging van het spoor een onmogelijkheid is en dat het per definitie alleen maar slechter kan worden als wij hiermee doorgaan?”

Acht jaar later is de opsplitsing van het spoor- en vervoersbedrijf nog altijd niet ongedaan gemaakt. Toch groeit inmiddels ook bij andere partijen het besef dat de Paarse kabinetten te rigoureus werk hebben gemaakt van het invoeren van marktwerking in de publieke sector. Zo zegt Johan Remkes, destijds woordvoerder spoor in de Tweede Kamer en nu commissaris van de koningin in Noord-Holland:

“Met de wijsheid achteraf moet je zeggen dat onvoldoende is onderkend dat ProRail en NS tegenstrijdige belangen hebben.”

• Dossier Vroeg of Laat