Weeklog Kartika Liotard: Watermanagement

Vervuild
Er zijn landen waar het leidingwater zo vervuild is dat je geen keus hebt, en er zijn landen waar leidingwater niet eens bestaat. Toch kan niemand zonder, niemand is vrij om zo’n eerste levensbehoefte eventjes niet te gebruiken. Alleen al om die reden is drinkwater geen product om aan de vrije markt over te laten. Wie water monopoliseert is de baas over mensen en kan eisen wat hij wil. Op stations zie je geen drinkwaterfonteintjes meer maar kost het flesje mineraalwater 3.000 keer meer. SPA Monopole heet het zelfs onverbloemd…

Machtsmiddel
Claus toonde over een fijne neus te beschikken toen hij ‘watermanagement’ uitkoos als veelzijdige bezigheid voor zijn zoon. Ik herinner me nog de verbaasde interviewer Paul Witteman die niet eens wist wat die term betekende. Inmiddels is watermanagement (5 miljoen hits op Google) een steeds politieker thema geworden waar Alex zijn neutrale neus danig aan kan stoten. Steeds meer mensen beseffen dat water ingezet wordt als machtsmiddel: om marktdenken te propageren, om oorlog te voeren, om kansarmen te onderdrukken en als terreurwapen om mensen ziek te maken of zwak te houden.

Drie droge feiten over watermanagement:

• Israëli’s voeren oorlog met water: ze vullen er hun zwembaden schaamteloos mee vol in hun illegale nederzettingen, terwijl hun Palestijnse buren schaarse volumes overhouden die bovendien vervuild zijn en waar kinderen ziek van worden.
• De productie van één katoenen shirt vergt 2.700 liter, een kop koffie 140 en een boterham 40 liter water.
• Nederlanders verbruiken 2,3 miljoen liter water per jaar, bijna twee keer zoveel als de gemiddelde wereldburger.

Overlast en tekort
Op sommige plekken dreigt wateroverlast, in andere regio’s heerst een schrijnend tekort. Alle redenen dus om de democratie er grip op te laten houden. Liberalen willen echter van onze drinkwatervoorziening een commerciële markt maken. Ze willen nutsbedrijven verkopen aan de hoogste bieder maar, zo weten we, dat gaat ten koste van eerlijk delen en van de betrouwbaarheid. Bij privatisering van overheidstaken wordt bijvoorbeeld één taak stelselmatig vergeten: effectieve en onafhankelijke controle.

Marktfundamentalisten
Ook binnen de EU is er een lobby van marktfundamentalisten actief die wil dat waterbedrijven verpatst kunnen worden. Ze houden vol dat ‘marktwerking’ heilzaam is. Ze praten niet over ‘burgers’ maar over ‘consumenten’. Ze verzwijgen liefst dat bijvoorbeeld de Britse drinkwaterprivatisering leidde tot het najagen van winst en tot tariefsverhogingen. Sommige politici verwijten burgers een calculerend gedrag, maar ze vergeten dat zij zelf voortdurend bezig waren met het opdringen van een louter economische moraal.

Economische bril
Ook de EU heeft er een handje van om maatschappelijke problemen vooral door een economische bril te bezien. Mijn oproep: wil je alle wereldbewoners toegang geven tot veilig drinkwater en tot goede sanitaire voorzieningen, investeer dan niet in neoliberale oplossingen. Een analyse van de problematiek vind je in het boek Poisoned Spring dat ik onlangs met Steve McGiffen heb geschreven. We betogen daarin dat de dreigende droogte en overstromingen niet alleen een meteorologisch verschijnsel zijn maar ook het resultaat van slecht watermanagement. Privatisering van waterbedrijven is niet de oplossing. Integendeel. Het heersende economische denken in de EU is eerder een bedreiging dan een oplossing voor het bestrijden van mondiale ongelijkheid. Het marktdenken blokkeert juist de vooruitgang als het gaat om de vrije beschikbaarheid van schoon water en sanitaire voorzieningen.

Daar moet de EU aan werken, niet aan het verkopen van het publieke bezit. Lees ons betoog in Poisoned Spring, the EU and water privatization [Pluto Press, 2009 ISBN: 978-0-7453-2789-4, 288 pag.].