Reisverslag SP-delegatie naar Israël en Bezette Gebieden, 3

www.sp.nl

WORD NU LID!

SP :: Nieuws :: Dossiers

Reisverslag SP-delegatie naar Israël en Bezette Gebieden
3 - 10 januari 2004

Gazastrook

De delegatie bezoekt op dinsdag 6 januari de Gazastrook. Ondanks de gedegen voorbereiding in de vorm van diplomatieke paspoorten voor de volksvertegenwoordigers en een speciaal stempel voor de medewerkers, blijkt dat laatste instrument door de Israëlische autoriteiten ongeldig verklaard. Guido van Leemput en Driek van Vugt gaan terug naar Jeruzalem. De beslissing ons te weigeren in onwettig. Daarom schakelen we de Nederlandse ambassade, consulaten, Buitenlandse Zaken in. De Nederlanders bevestigen keer op keer dat de stempels in orde zijn en zeggen toe druk te zullen uitoefenen op het leger. De zaak is op hoog niveau gespeeld. Dat leidde er toe dat de twee al bijna in Jeruzalem aangekomen, worden opgeroepen terug te keren omdat op hoog militair niveau besloten is dat toestemming is gegeven. Opnieuw in Erez aan de grens aangekomen, blijkt dat dit besluit door een andere instantie, naar verluid Buitenlandse Zaken, is teruggedraaid.

Guido van Leemput en Driek van Vugt zijn op dat moment getuige van een bizar dagelijks ritueel. Vanaf een uur of vier arriveren de eerste bussen met Palestijnse arbeiders die terug willen naar hun huizen en gezinnen. Met honderden tegelijk stappen ze uit de bus. Deze mensen moeten allemaal door de sluis, die zo’n honderdvijftig meter lang is, en worden allemaal gecontroleerd door de soldaten. Dat kan uren duren als je achteraan in de rij staat. Als je daar elke werkdag opnieuw moet doorgaan, is het niet vreemd dat je het op een lopen zet om als eerste er doorheen te kunnen. Om wat eerder thuis te kunnen zijn. Deze mensen staan midden in de nacht op, omdat ze ’s morgens hetzelfde ritueel moeten beleven. Om er maar zeker van te zijn dat je op tijd op je werk bent. En dat elke keer weer. Op deze plaats heeft op woensdag 14 januari een jong vrouwelijk lid van Hamas zich opgeblazen en vier Israëlische militairen in haar dood meegetrokken.

Anja Meulenbelt en Harry van Bommel worden in Gaza-stad ontvangen door Khaled Abu Zaid, de voorzitter van het National Centre for Community Rehabilition (NCCR). Hij en zijn team geven een toelichting op hun werk en leiden ons daarna rond door de Gazastrook. Het centrum bezoekt met een mobiele kliniek mensen met een handicap. Veelal kinderen die slachtoffer zijn van het oorlogsleed. Ze hebben op verschillende lokaties meer dan driehonderd patiënten en houden van al die patiënten een medisch dossier bij. Veel van de kinderen hebben behalve een lichamelijke handicap een trauma opgelopen dat moet worden behandeld. Omdat ze niet mobiel zijn, kunnen ze alleen thuis worden behandeld en is de mobiele kliniek van de NCCR de enige uitweg.

We bezoeken de plaats waar ooit, mede met Nederlands geld, de haven van Gaza aangelegd zou worden. Wat er was, is stukgeschoten door het Israëlische leger. De toenmalige minister van Ontwikkelingssamenwerking, Herfkens, heeft nog geprobeerd het geld van de Israëliërs terug te krijgen. Harry van Bommel heeft Van Ardenne gevraagd hoe het daarmee staat. Een definitief antwoord is er nog niet.

In Rafah, dat grenst aan Egypte, zijn veel huizen met de grond gelijk gemaakt in de omgeving van Israëlische nederzettingen. Ook is er in een gewone woonwijk flink huisgehouden. Er wonen er zelfs enkele mensen in een tent op straat. De Israëliërs verdachten bewoners van Rafah ervan dat ze via een tunnel wapens uit Egypte smokkelden. Om de tunnels op te sporen is de boel door tanks en bulldozers in puin gereden. De huizen aan de rand van het stadje zitten allemaal vol met kogelgaten. Op de terugweg komen we langs een begrafenis. We zien enkele mannen in burgerkleding met machinegeweren lopen. Het is niet duidelijk tot welke Palestijnse groepering ze behoren.

Wat volgt is een gesprek met enkele leden van de Palestijnse Wetgevende Raad. In het gesprek met de Wetgevende Raad staan twee thema’s centraal: de bouw van de muur en het Akkoord van Genève. De heren vinden dat ‘Genève’ niet als akkoord moet worden gezien, maar als een interessante verklaring van goedwillende burgers. Er ligt een akkoord en dat is de routekaart naar vrede. Die moet worden uitgevoerd, zo vinden zij.

Een bliksembezoek langs verschillende onderdelen van de VN-missie in Gaza. Er zijn 1,2 miljoen inwoners van de strook met niet minder dan 870.000 vluchtelingen. De VN zorgt voor onderwijs, gezondheidszorg, sociale dienstverlening, helpt bij de aanleg van infrastructuur en zorgt voor noodhulp. Waaronder veel voedsel. Ook Nederland betaalt daaraan mee, maar het is soms dweilen met de kraan open. Zo werd met Nederlands geld gewerkt aan de aanleg van een haven, maar werd deze al vernietigd voordat de bouw goed en wel was begonnen. “De Israëliërs hebben er met hun raketten meer geld in gestoken dan wij,” grapt René Aquarone, de vertegenwoordiger van de VN in Gaza.

We bezoeken een voedseldistributiepunt in een vluchtelingenkamp en rijden daarna door naar een kustbeschermingsproject. De golfslag zou de weg vernielen als dit project niet door de VN ter hand genomen was. Er wordt gewerkt met lokale krachten zodat enerzijds het project Gaza leefbaar maakt en anderzijds er lokaal werkgelegenheid ontstaat.
We rijden door naar het vluchtelingenkamp Nuseirat waar we een meisjesschool bezoeken. De school is open ondanks het feit dat het vakantie is. De leerlingen krijgen remedial teaching. Scholen draaien in Gaza gewoon door, ook tijdens aanvallen. Dat leidt soms tot vreselijke taferelen, waarbij ook slachtoffers vallen. Maar velen menen dat er geen alternatief is. Ook thuis ben je niet veilig, zo luidt de redenering. In strijd met allerlei internationale verdragen worden scholen tijdens invallen in vluchtelingenkampen ook wel gebruikt als verhoorcentra voor verdachten. Ze worden er ook wel vastgehouden. De directrice van de school probeert ons duidelijk te maken wat voor trauma’s de kinderen mee naar school nemen. Toch is er op deze scholen in Gaza de minste uitval. Slechts 0,65% van de leerlingen valt uit. Het onderwijs is voor deze kinderen – ze weten dat – de laatste strohalm. Die laten ze zich niet afnemen.

Naast de VN zijn er ook steunprogramma’s van afzonderlijke landen. Zo heeft België op deze school voor de uniformen van de leerlingen gezorgd, inclusief de schoenen. Daarom hoeft niemand half gekleed of blootsvoets naar school te komen.

Het gezondheidscentrum in Nuseirat komt dan aan de beurt. Hier geen artsen uit het buitenland, maar wel apparatuur van donorlanden. Er is vooral veel aandacht voor de gezondheid van kinderen, ook voor de geboorte al. De kindersterfte is laag door vaccinatieprogramma’s die de normen van de Wereld Gezondheidsorganisatie (Engelstalige afkorting, WHO) volgen. Voor volwassenen zijn vele vormen van zorg, curatief en preventief, beschikbaar. We zien een tandarts aan het werk, een fysiotherapeut en een internist. Het drukst is het echter bij de afdeling waar kinderzorg wordt geboden. Als Anja een foto wil maken van een vrouw met een chador die alleen haar ogen laat zien, doet ze haar sluier voor en heeft daarmee een volledig zwart gekleed hoofd. Ze heeft ook zwart geschoeide handen. Het is een raar gezicht zo’n levendig kind op schoot bij deze zwarte schim te zien.

In Deir El Balah krijgen we tenslotte een herhuisvestingsproject te zien. Hier wonen mensen die door aanvallen van het Israëlische leger hun huis zijn kwijtgeraakt en nergens anders naar toe kunnen. Het zijn voor begrippen van hier fraaie woningen en daar komt ook wel kritiek op. Gemiddeld kosten de woningen 24.000 dollar en ze zijn er in verschillende grootte. Ze worden zo gebouwd dat ze later uitgebreid kunnen worden met een kamer of zelfs met een hele etage. Zo worden families niet uiteen geslagen bij uitbreiding. De woningen worden ontworpen en gebouwd door plaatselijk personeel. Het materiaal komt grotendeels uit Israël. Gaat de deur van de Bezette Gebieden tijdelijk op slot, dan ligt de bouw ook tijdelijk stil. Omdat velen de Gazastrook niet mogen verlaten, wordt deze ook wel “de gevangenis” genoemd. Als je dan over “autonomie” begint, moet men lachen. “Autonomie is een gevangenis waar je zelf je potje mag koken,” repliceert men dan. Als je hier om je heen kijkt, begrijp je precies wat daarmee wordt bedoeld.

Voor het vertrek gaan we nogmaals langs bij het NCCR waar we gisteren te gast waren. Er blijkt ook een “impotentiecentrum” te zijn. Het is een centrum waar mensen met bijvoorbeeld een dwarslaesie worden geholpen met technische tips en praktische oefeningen aangaande seksualiteit. Kinderen krijgen is een enorm statusgevoelige gebeurtenis die zorgt dat de familielijn door blijft lopen. Geen kinderen kunnen krijgen, betekent geen huwelijk en uiteindelijk isolement. Tel daarbij op dat die dwarslaesie in veel gevallen is veroorzaakt door oorlogsgeweld en je snapt wat voor psychosociale gevolgen dat wel moet hebben. Daar doen ze hier dus iets aan, ook in de praktische zin en dat maakt een heel attente en vooruitstrevende indruk.

De Conferentie | inhoudsopgave | Arafat / De Muur