SP :: Dossiers :: Globalisering :: World Social Forum 2006 :: Dagboek Mali

Meteen naar de inhoud!

www.sp.nl

WORD NU LID!

SP :: Nieuws :: Dossiers

Dagboek World Social Forum 2006, Bamako, Mali

door HARRY VAN BOMMEL

Zaterdag 21 januari 2006

De imam van de nabijgelegen moskee is ziek of de geluidsapparatuur functioneert niet. een andere verklaring weet ik niet te bedenken voor het feit dat ik vanochtend ongestoord tot half acht kan slapen. Ik ben er niet rouwig om aangezien de warmte, het stof en de luchtverontreiniging een vermoeiend effect heeft. Bamako ligt in een dal en er hangt een smog over de stad die de uitlaatgassen van het drukke verkeer niet laat ontsnappen. Het zijn niet zozeer de personenauto's en vrachtwagens die de stank veroorzaken maar vooral de brommers. Katie Melua zingt met haar suikerzoete stem zo mooi over 'nine million bicycles in Beijing'. Ze is vast nooit in Bamako geweest anders zou haar tweede hitsingle 'nine million mopeds in Mali' heten. Zoveel weet ik zeker. Gelukkig voor ons zijn er taxi's in overvloed en hoeven we zelden langer dan enkele minuten te wachten. Ook vanochtend niet. Ruim op tijd bereiken we dezelfde WSF-lokatie als gisteren.

Het gewone leven gaat ook door in Mali
We bezoeken in de ochtend een workshop over privatisering en de rol van de staat. Deze workshop begint met de voordracht van een dichter uit Zuid-Afrika. Het is een ode aan de vaders in het land die niet als mensen worden gezien maar slechts als goedkope arbeidskrachten. Hij vraagt zich in dichtvorm af of er eigenljk wel zoveel is veranderd sinds de afschffing van apartheid in zijn land. De vraag stellen is hem beantwoorden. De inleiders komen uit Mozambique, Zimbabwe, Zuid-Afrika en Ghana.

Ghana: water als geld, maar geen geld als water (tribune 9/2003)

Harry ontmoet Tanko
Harry ontmoet een oude bekende...

De laatste spreker heb ik eerder ontmoet toen ik ruim twee jaar geleden met Hans van Heijningen een studiereis maakte naar Ghana. Tanko a Iddrisu is lid van de Nationale Coalitie tegen de Privatisering. Hans en ik bezochten Ghana om te bestuderen hoe deze protestbeweging het voor elkaar kreeg om de volledige privatisering van de hoofdstedelijke watervoorziening tegen te houden. De sleutel tot het succes bleek het brede bondgenootschap dat men wist te smeden tegen de privatisering. Vakbonden, wijkbewoners en hun organisaties, jongeren en politieke activisten sloegen de handen ineen en organiseerden met succes maatschappelijke en politieke debatten die uiteindelijk leidden tot een ingrijpende wijziging van de plannen in het voordeel van de bevolking. Tanko doet verslag van die strijd die enkele jaren heeft geduurd.

Harry deelt gedachten
Harry deelt zijn gedachtes over globalisering

Peter Dwyer, een blanke Zuid-Afrikaner, bespreekt de 'stille privatisering' in zijn land. Privatisering kent veel verschillende verschijningsvormen zo luidt de kern van zijn betoog. Onder het ANC is alleen de telecomsector en de bosindustrie geprivatiseerd. De gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid waren desastreus. Werkten er in 1995 nog 60.000 mensen in de telecomsector, in 2005 waren dat er nog maar 38.000. Naast gewone gehele of gedeeltelijke privatisering van overheidsbedrijven, kiest de Zuid-Afrikaanse overheid voor publiek-private samenwerking, outsourcing en het aanbesteden van concessies. Volgens Dwyer is de privatiseringsgolf een reactie op de tegenvallende economische groei na de gouden jaren zeventig. Die ontwikkeling heeft geleid tot een hervorming van de relatie tussen de staat en het kapitaal. Anders dan wel wordt verondersteld is de staat helemaal niet onmachtig, meent hij. De staat speelt juiste een centrale rol in dat proces. Dwyer schroomt niet om klassieke Marxistische termen te gebruiken. Hij spreekt mij en andere vragenstellers aan met 'kameraad'. Zijn betoog staat echter als een huis' Na deze workshop krijg ik ruim de kans om met hem door te praten. Twee opmerkingen in zijn verhaal maken veel indruk. De eerste is het ontzenuwen van de mythe dat het beleid in Zuid-Afrika leidt tot versterking (empowerment) van de economische positie van de zwarte bevolking. Veel meer gaat het om het in het leven roepen van een zwarte kapitalistische middenklasse die zich gaat verbinden met de nieuwe economische orde in Zuid-Afrika. De tweede opmerking betreft de geplande aanleg van een hogesnelheidslijn tussen Johannesburg en het voormalige Pretoria. Die lijn wordt niet voor de gewone Zuid-Afrikaan aangelegd maar voor zakenlieden en de rijke elite. Dat voorbeeld kennen we uit eigen land ook.

De sprekers uit Mozambique en Zimbabwe noemen een hele reeks van terreinen waar is geprivatiseerd: sociale voorzieningen, infrastructuur, energie en water. In Mozambique gold privatisering als voorwaarde voor deelname aan het beleid van Wereldbank en IMF voor de armste landen. In Zimbabwe is onder druk van de structurele aanpassingsprogramma's van die instellingen sprake van decentralisatie van beleid inzake onderwijs en gezondheidszorg. Als gevolg daarvan is er sprake van de introductie van eigen bijdragen in zorg en onderwijs. De onderwijsdeelname is daardoor achteruit gegaan en in de zorg komen absurditeiten voor. Regis Mtutd beschrijft een voorval van een vrouw die in het ziekenhuis moest bevallen maar daarna de rekening niet kon betalen en vervolgens niet naar huis mocht maar linea recta naar het gevang. Net het spelletje Monopoly maar dan in het echt: 'u gaat niet naar start, u ontvang geen 200 gulden maar u gaat direct naar de gevangenis'. Lezers van dit dagboek zien aan de startpremie dat ik nog een Monopolyversie uit de jaren zeventig heb.

De middagsessie gaat over de zogeheten EPADS; economische overeenkomsten tussen de EU en Afrikaanse landen. Daar is uit progressieve hoek veel kritiek op omdat die overeenkomsten veel te veel wederkerigheid eisen. De EU wil haar markt wel openen maar alleen als Afrikaanse landen dat ook doen. Vanwege de enorme economische voorsprong van de EU is dat een strijd tussen ongelijkwaardige partners. Afrikaanse landen hebben daardoor het nakijken. Al te gemakkelijk wordt vergeten dat veel westerse landen zichzelf ook achter tariefmuren hebben ontwikkeld en zichzelf met subsidies hebben beschermd tegen goedkope produkten uit andere delen van de wereld. Helaas is om onduidelijke redenen deze workshop vervallen. Heel erg is dat niet omdat er morgen een soortgelijke workshop is die door de NOVIB wordt georganiseerd. Daar kijk ik belangstellend naar uit. Toen ik in 2003 terug kwam uit Ghana raakte ik teleurgesteld in de NOVIB omdat zij zich niet wilde uitspreken tegen de privatisering van watervoorzieningen. Daar wilde ze haar handen niet aan branden, vermoedelijk omdat de Nederlandse regering daar ook geen tegenstander van is. Ik ben benieuwd of de NOVIB zich nu wel kritisch tegen de eigen regering durft op te stellen.

De tijd die nu vrij valt, gebruiken Riekje en ik om verschillende gesprekken aan te gaan. Ik spreek de persman van de NOVIB die druk doende is om een verkeerd ontstaan beeld recht te zetten. In het krantje van het WSF staat namelijk dat de drie kamelen die in de openingengsmars meeliepen, van Oxfam waren. Oxfam is de internationale ontwikkelingsorganisatie waar NOVIB deel van uitmaakt. Tegen de afspraken in zijn de kamelen bij de openingsceremonie het sportstadion binnen gegaan en dat mocht absoluut niet want politieke uitingen mogen daar niet. Dat begrijp ik niet zo goed want alles wat hier gebeurt, is politiek. Probleem voor NOVIB is het feit dat die kamelen helemaal niet van Oxfam zijn. Dat moet nu worden gecorrigeerd.

Wat later spreek ik Peter Dwyer, de Zuid-Afrikaanse activist van het Alternative Information and Development Centre. Zijn organisatie probeert in kaart te brengen hoe de privatiseringsgolf in Afrika huishoudt. Peter beschikt over een encyclopedische kennis van de neoliberale tendensen in Afrika. Hij bezoekt vaker dit soort fora en maakt een zeer professionele indruk. Een full-colour krant van zijn organisatie maakt door vorm en inhoud veel indruk op me. Meer informatie over zijn centum is te vinden op hun website. Vanaf nu wordt dat mijn vraagbaak voor Afrika.

Riekje met vakbondsleiders
Riekje met vakbondleiders Mamadou Mausaré uit Guinée-Conakry (rechts) en Tchegnon Mensanh uit Togo (links)

Riekje spreekt met vakbondleiders uit Guinee en Togo over de rol die vakbonden in Afrika vervullen. Die is van veel politiekere aard dan in Nederland. Met name in het dictatoriale bewind van Lansana Conté in Guinée-Conakry is de hoop volgens hen gevestigd op de rol die de vakbonden kunnen spelen in het omver werpen van zijn régime en vooral daarna. Het land zal dan een nieuwe sociale ontwikkeling moeten doormaken.

De afrikaanse keuken
Afrikaans eten

Na deze gesprekken gaan we eerst even eten op het WSF-terrein. De Afrikaanse keuken is smakelijk gekruid. Het is even afwachten of mijn darmflora hier tegen bestand is. Vervolgens nemen we een taxi naar de markt om enkele inkopen te doen. Lopend over de markt zien we rond televisietoestellen grote groepen mannen zitten. Er is een voetbalwedstrijd gaande en die is kennelijk van nationaal belang. Voetbal is hier duidelijk een exclusieve mannenzaak. Geen enkele vrouw toont belangstelling voor het balspel. Het postkantoor is gesloten dus het thuisfront moet maar niet op kaarten rekenen. Die neem ik gewoon in mijn tas mee naar huis. Dat is een stuk sneller.