www.sp.nl

Homepage SPSP.nl
SP :: Nieuws :: Berichten
Laat de tekst voorlezen met ReadSpeaker

WAO definitief verleden tijd, WIA volstaat niet

29-06-2005 • “Bij het aantreden van minister De Geus was de hervorming WAO zijn grote droom. Die droom is uitgekomen, maar voor werkend Nederland ligt hier een nachtmerrie in het verschiet. De WAO is definitief verleden tijd.” Voor SP-Kamerlid Jan de Wit is er geen twijfel over mogelijk: Nederland heeft een stap terug in de tijd gezet door de arbeidsongeschiktheidswet af te schaffen.

Jan de WitVelen denken tegen arbeidsongeschiktheid verzekerd te zijn. Tegen de tijd dat ze onverhoopt een beroep moeten doen op de verzekering zal blijken dat de polis niet is wat ze dachten. Dit is geen voorspelling. Het is de werkelijkheid die we nu al om ons heen zien. De strenge keuringseisen die al op 1 oktober zijn ingevoerd, stoten ongeveer 150.000 mensen uit de WAO. Die strenge keuringseisen gelden ook in de toekomst. De Wit: “De ‘opvolger’ van de WAO, de WIA, is geen fatsoenlijke verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. Als je de verzekering nodig hebt, wordt je niet toegelaten. Voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten die geen werk vinden ligt de uitkering onder de bijstand. WIA staat dus voor de Wet Inkomens Achteruitgang.”

De WAO wordt voor nieuwe arbeidsongeschikten afgeschaft. 22 juni 2005, de dag waarop CDA, VVD en D66 ondanks grote meningsverschillen toch het hybride monster omarmden, is volgens De Wit een historische dag. “Het is de dag waarop een nieuw dieptepunt is bereikt in het proces van de afbraak van de sociale zekerheid, de dag waarop de WAO werd afgeschaft.”

De WAO, die KVP-minister Veldkamp in 1967 in de Staatscourant publiceerde, is politiek vermoord door zijn politieke nazaten. “Veldkamp kon trots zijn, De Geus moet zich schamen,” stelt De Wit. Maar er is volgens hem nog een groot verschil tussen beide ministers. “Veldkamp had vele vrienden onder het volk en maar weinig in het kabinet. Met deze minister is het precies andersom. Zijn politieke vrienden hebben hem gered. In de samenleving is hij al zijn vrienden kwijt geraakt. En dat is logisch als je met gedrochten uit de achterkamers komt.”

Het was de hoop van de SP en velen in het land, dat het wapengekletter in de coalitie over rentehobbels, private of publieke uitvoering en over een hybride stelsel tot afstel van de WIA zou leiden. En het liefst tot het aftreden van de minister en de val van het kabinet, zodat we verlost waren van de uitbroeder van een drakenei, zoals Trouw dit wetsvoorstel noemde.

In het debat over de WIA is het vooral gegaan over private of publieke uitvoering. En dan vooral over de kosten en de zegeningen, die particuliere verzekeraars ons zouden brengen. Dat is belangrijk, maar niet het belangrijkste van deze wet. De belangrijkste vraag is of bescherming van een fatsoenlijk inkomen voor mensen die arbeidsongeschikt worden, veilig is gesteld.

Deze wet is gebaseerd op het oude beeld dat mensen ten onrechte in de WAO zitten. Een beeld dat zorgvuldig is gecultiveerd, vooral door de rechtse partijen, om de dramatische ingrepen te rechtvaardigen. De minister deed dat tijdens het wetgevingsoverleg over de WIA ook nog. Hij verwees naar de 21-minuten enquête waaruit zou blijken dat bijna drie kwart van de Nederlanders voor ingrepen in de WAO zijn. Maar wat is zijn reactie op een andere uitkomst uit die 21-minuten enquête: namelijk dat 59% vindt dat de huidige WAO-uitkering voor degenen die het nodig hebben te laag is?

In de WIA worden de uitkeringen voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten nog lager. Na de loongerelateerde uitkering die maximaal 3 jaar en 2 maanden gaat duren, is die uitkering maximaal 500 euro per maand. De helft van het minimum loon. Dus iemand die geen werk vindt is aangewezen op bijstand of erger nog: staat met lege handen als de partner een iegen inkomen heeft.

Schokkend vond De Wit de conclusies van het CPB over de voorstelling van zaken door het Verbond van Verzekeraar. Ze zeggen het netjes. Een besparing in de verre, verre, toekomst van 11 miljard acht het CPB “niet plausibel” en “discutabel”. Het Verbond van Verzekeraars wordt door het CPB eigenlijk neergezet als een Verbond van Leugenaars.

“Nou had ik dat gevoel al. Maar het CPB beschrijft het fijntjes. Met dat soort gasten moet je niet in zee gaan. Niet in 2006, niet in 2007 en ook daarna niet. Kijk hoe verzekeraars omgaan met letselschade zaken. Kijk hoe ze leeftijdsdiscriminatie toepassen bij het verzekeren van zelfstandigen waarvoor u de WAZ heeft afgeschaft. Ik nodig u uit om mij een activiteit van een verzekeraar te noemen waarbij deze daadwerkelijk iets aan arbeidsomstandigheden doet.”

Als reïntegratie niet lukt in de eerste twee jaar bij de eigen werkgever, moet de verzekeraar een reïntegratiebedrijf inschakelen. Dezelfde als waar het UWV op is aan gewezen. De reïntegratiebedrijven waar we hier allemaal zo een kritiek op hebben, waar het SIOD een analyse moet maken van de fraude risico's en waar er nu twee door het OM worden onderzocht.

De Wit vraagt de minister om de bewijzen te leveren dat de activerende werking van de WIA bij verzekeraars en reïntegratiebedrijven werkt. Het CPB kon ze niet vinden. Niet in Nederland. Niet in de internationale literatuur. “Ik verzoek de minister om in het voorjaar inzicht te geven in de preventie- en reïntegratiesuccessen van de verzekeraars. Tegen die tijd ontvang ik graag van De Geus wat de voornemens zijn van verzekeraars om reïntegratie tot een succes te maken. Zodat niet alleen financiële maar ook inhoudelijk overwegingen een rol kunnen spelen bij het al dan niet invoeren van private uitvoering.”

De SP-fractie ziet geen enkele aanleiding om het arbeidsongeschiktheidscriterium uit de huidige WAO aan te passen. Met volledige arbeidsongeschiktheid kan worden volstaan. De introductie van “duurzaamheid” en kans op “gering herstel” voegt niets toe.

De Wit: “Waarom zijn er ingewikkelde studies, wetenschappelijke rapporten en protocollen nodig om op voorhand uit te maken of de gevolgen van een bepaalde ziekte duurzaam zullen zijn? Waarom volg je niet gewoon de mensen die een ziekte hebben. De huidige periodieke herkeuringen bieden juist maatwerk en doen recht aan de individuele arbeidsongeschikte. Periodieke beoordeling van de arbeidsongeschiktheid verdient verreweg de voorkeur boven het werken met lijsten, die altijd vatbaar zijn voor discussie. Daarom heb ik een amendement ingediend om “duurzaamheid” te schrappen, niemand op voorhand af te schrijven en de periodieke keuring voor iedereen te handhaven.”

Het argument dat de minister gebruikt om dit amendement te ontraden, is eigenlijk te gek voor woorden. Hij zegt dat een IVA uitkering niet leidt tot het stimuleren van herstel. Mensen zouden dus ziek blijven voor een uitkering, zegt hij. Dat is een mismaakt mensbeeld. Mensen werken aan herstel omdat ze willen functioneren, gezond willen zijn en willen participeren.


De activerende werking van de WIA is de reden om een prikkel structuur aan te brengen. Die prikkels zijn zo ingericht dat ze vooral de arbeidsongeschikte treffen. Werken loont en meer werken loont meer. De prikkel is helder en duidelijk. De Wit: “Eerder heb ik betoogd dat die prikkel overbodig is, omdat nu al 55% van de gedeeltelijk arbeidsongeschikten werkt en de rest zou dat maar al te graag doen. Er is een prikkel nodig richting werkgevers om werk aan te bieden, aangepast werk aan te bieden. Naar mijn mening moeten werkgevers verplicht kunnen worden om deze groep in dienst te nemen.”

“Als de WIA niet zo activerend blijkt te zijn als de minister nu veronderstelt is er meer drang nodig. Daarin heb ik een amendement ingediend om de quotumverplichting te handhaven. De Geus ontraadt het amendement onder verwijzing naar hoge administratieve lasten. Ik heb u bij de schriftelijke voorbereiding gevraagd naar de omvang van die lasten. Die kon u niet geven, omdat het niet is uitgezocht. Dat is dus een vals argument.”

Bij alle reïntegratieactiviteiten van nu blijkt dat de arbeidsongeschikte wil werken, maar dat gebrek aan werk, dus aan werkgevers die deze mensen in dienst willen nemen het centrale probleem is.

“Uit ieder onderzoek van de arbeidsinpectie blijkt dat werkgevers te kort schieten. Denkt De Geus dat deze werkgevers, die geen compassie tonen met het beschermen van de gezondheid van hun personeel, wel het vertrouwen verdienen? Zelfs de sociale werkplaats, die is opgericht om mensen beschermd te laten werken, schiet daarin te kort. Een vakbondsman die zo vertrouwt op werkgevers, is geen vakbondsman.”

Tot slot. Hoe zou De Geus het vinden als hij 10 jaar de verzekeringspremie voor de brandverzekering van zijn huis heeft betaald, en wanneer het huis dan afbrandt maar een deel vergoed krijgt, omdat hij nog niet 40 jaar premie heeft betaald? Het gaat tegen de verzekeringsgedachte in. Daarom wil de SP de zogeheten referte-eis uit de WIA en de duur van de uitkering onafhankelijk maken van de duur dat premie is betaald. Daarvoor dient De Wit een amendement in. De Geus ontraadt het argument omdat de duur van de uitkering zal afwijken van die van de WW. “Ja, dat is zo,” erkent De Wit. “Maar werkloosheid is dan ook heel iets anders is dan arbeidsongeschiktheid.”

“Minister Veldkamp, in de jaren zestig de bedenker van de WAO, zag deze wet als de belangrijkste wet uit zijn politiek loopbaan. Veldkamp vond het toen de mooiste wet van Nederland en zelfs van de hele wereld. Hij bepleitte de “sociale supermarkt”. Wat zou Veldkamp zeggen na de verbouwing door De Geus? Volgens mij: super is het niet, zeker niet sociaal, het is alleen maar markt.”

Delen via sociale media Informatie over delen en sociale media

Moed College
Studio SP
top