SP :: Publicaties :: ZO

“De minister moet banen redden maar doet dat niet”

Autofabrikant NedCar is zwaar getroffen door de kredietcrisis. Het bedrijf in Born heeft werktijdverkorting en ontvangt WW voor zijn werknemers voor niet-gewerkte uren. FNV’er en NedCar-medewerker Wiel Crins constateert met SP-kamerlid Paul Ulenbelt dat de regering te weinig doet voor bedrijven waar banen verloren gaan. “Zo gaat ook nog het vakmanschap verloren.”

Tekst: Anneke Verbraeken

Bijna tweeduizend mensen met zo’n twintig verschillende nationaliteiten maken in het Limburgse Born de Mitsubishu Colt en de sports utility vehicle (suv) Outlander. Of liever gezegd, maakten. Want door de kredietcrisis is de verkoop van auto’s de afgelopen maanden dramatisch gedaald en puilen nieuwe auto’s de showrooms uit. Ook NedCar kreeg te maken met meer dan dertig procent omzetverlies en kon werktijdverkorting aanvragen. Zes weken ligt de productie bijna helemaal stil. Wiel Crins, voorzitter van de bedrijfsledengroep van FNV Bondgenoten bij NedCar: “De sfeer in het bedrijf is gespannen. Niemand weet precies wat de toekomst biedt. Trekt de markt aan in de loop van het jaar? Gaan de banken weer makkelijker geld uitlenen aan onze dealers? “

De werktijdverkorting wordt voornamelijk gebruikt om opleidingen te geven. Crins: “Met werktijdverkorting mag je twee dingen doen: thuiszitten of scholing volgen. Wij hebben ons sterk gemaakt dat zoveel mogelijk mensen een opleiding kunnen volgen.” De regeling geldt nu, dankzij druk van de SP, tot 1 maart. Maar volgens SP-Kamerlid en voormalig vakbondsman Paul Ulenbelt moet die worden verlengd. “Veel bedrijven krijgen het moeilijk, maar minister Donner van Sociale Zaken houdt halsstarrig vast aan zijn budget van 200 miljoen euro. Vergelijk dat met de injectie van 200 miljard van de banken. We moeten niet alleen banken redden, maar vooral de banen. Straks komen ook de bouwbedrijven. Voor hen moet je een groots programma opzetten, zoals bijvoorbeeld het opknappen van scholen en wijken. Dat levert banen op.”

Voor 300 flexwerkers begon het jaar slecht: hun contract liep af, zij hoefden niet meer terug te komen. Crins: “Voor hen had er een banenpool moeten zijn, zodat ze elders aan de slag hadden gekund. De pool komt te laat en dat reken ik de politiek aan. Het kabinet heeft kordaat gereageerd voor de banken, maar kwam minder sterk met maatregelen voor het bedrijfsleven.”

Overigens trekken vakbond en werkgever Mitsubishi gezamenlijk op. Crins: “Bijna de helft van alle medewerkers is lid van de FNV. Samen met de directie stonden we in december op het plein voor de Tweede Kamer om politieke aandacht te vragen. Mitsubishi is een sociale werkgever waar goed mee te praten valt. Samen proberen we zo lang mogelijk de uitzendkrachten en de jaarcontracten voor het bedrijf te behouden.” Paul Ulenbelt was daar ook bij: “De SP was er als enige politieke partij. Een paar weken daarvoor pleitte de partij als enige partij bij Donner voor werktijdverkorting. De meeste andere Kamerleden voelden er toen niets voor.”

Paul Ulenbelt vindt het verwerpelijk dat minister Donner koppig vasthoudt aan zijn beleid: “Donner verwacht massaontslagen en vindt dat mensen elders aan het werk kunnen. Doodzonde, want zo gaat veel vakmanschap verloren. Straks trekt de economie aan en moeten er weer auto’s worden gebouwd. Dat gaat dan niet in Nederland, want alle vakmanschap is dan verdwenen. Dat mag niet gebeuren.

"Crisis? De flexwerker is de klos"

Tekst: Anthonie Vermeer Foto: Dirk Hol / stl

Een vast contract zat er voor Paul van Beers (47) best in. Bij ASML in Veldhoven, de bouwer van machines voor de productie van computerchips, had hij zich als flexwerker in de voorbije 2½ jaar dik bewezen. Maar op 22 december werd een einde gemaakt aan elke illusie.

Paul van Beers, getrouwd en vader van twee pubers: “Die dag moest ik bij mijn baas komen. Ik kreeg te horen dat ik over een maand niet meer nodig was. Totaal onverwacht, want het leek erop dat ik nodig bleef omdat ik op een aantal nieuwe producten werkte. De orderportefeuille van ASML was opgedroogd, er was dus te weinig werk. Het meest onverwacht was dat ik al een maand later op straat stond. Dat ik al 2½ jaar het beste van mezelf aan het bedrijf had gegeven, telde niet; dit bleek in mijn contract te staan dat ik bij het uitzendbureau had getekend. Het is toch schofterig, dat dit zomaar kan in Nederland?

Ik ben slachtoffer van de kredietcrisis, maar méér nog van de flexwet. Eigenlijk voelde ik me altijd onzeker over mijn broodwinning. Ja, ook in de tijden dat ASML grote winsten maakte en er geen sprake was van een economische crisis.

Bovendien was ik een soort tweederangs werknemer. Collega’s in vaste dienst kregen jaarlijks 13 ATV-dagen en winstuitkering, maar de flexwerkers niet. Flexwerkers lopen ook altijd een stapje harder dan de anderen, omdat ze kwetsbaar zijn. Het bureau dat me uitzond is ook niet van plan me een vast contract te geven. Het ergste is dat steeds meer werkgevers werken met uitzendbureaus. Als werknemer heb je geen keuze – het is flexwerk of helemaal geen werk. Waar is ons arbeidsrecht gebleven?!”

Het inkomen van Paul van Beers gaat ruim dertig procent omlaag. Maar de emotionele klap ervaart hij als veel erger dan de financiële aderlating. Elke nieuwe dag als werkloze is een enorme kwelling. Van Beers: “Opstaan en niet naar je werk kunnen gaan, afschuwelijk. Mensen in je omgeving zeggen doodleuk: je wilde toch zelf flexwerk? Ze hebben geen idee dat er niks vrijwillig aan is. Ik heb nooit zonder werk gezeten. Ben wel eens op straat gezet, maar dan met een fatsoenlijke opzegtermijn waarin ik makkelijk weer aan de bak kwam. De arrogantie van werkgevers is nu enorm als je solliciteert. Ik heb twee keer gesolliciteerd en heb nog een paar lijntjes uitliggen. In al die contacten laten werkgevers doorklinken: voor jou tien anderen.”

Hele dagen zit hij te wachten op een telefoontje. Van de bedrijven die een sollicitatie van hem hebben ontvangen en van het uitzendbureau. Maar ook van het CWI en het UWV. De instanties beloven steeds terug te bellen, maar doen dat niet ‘want het is druk’. Daardoor is zijn uitkering nog niet geregeld. De frustratie neemt toe: “Gisteren werd het me te veel. Ik ben honderd kilometer gaan fietsen om te voorkomen dat ik gek werd. Ik voel me vernederd. En ik zeg altijd: je werk verliezen, dat is de eerste afslag naar de brug. Dan bedoel ik de brug om onder te slapen, als dakloze. Want de zekerheid van werk geeft structuur aan het bestaan. Maar nu voel ik me afgeslacht. Hoe goed je ook bent in je werk - zodra het een bedrijf tegenzit, ben je als flexwerker het eerst aan de beurt.”

“Overheid moet kleine ondernemer helpen”

Tekst: Anthonie Vermeer Foto: Alex Wolf

Op werkbezoek bij mensen voor wie ze zich inzetten. SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en de directeur van MKB Servicedesk, Willem Overbosch, maken er graag tijd voor vrij. Onlangs bezochten ze sámen een ondernemer in nood.

Willem Overbosch is directeur van MKB Servicedesk. Hij loopt met Sharon Gesthuizen door Oud-Beijerland naar een modelbouwshop, waarvan de eigenaar door zijn bank in de steek wordt gelaten. Sharon, die ooit leefde van haar eigen videoproductiebedrijf, hoort van Willem dat bij MKB-Servicedesk de aan de crisis gerelateerde vragen toenemen. Vooral de vraag hoe geld los te krijgen van de bank, komt vaak voor.

Sharon vertelt hem dat de SP vindt dat de overheid ondernemers zoveel mogelijk moet bijstaan en dat het niet juist is als kleine zelfstandigen worden overladen met risico. Ze pleit voor belastingvoordeel aan ondernemers die zich scholen en voor verplichte inkomensverzekeringen. Dat gaat Willem te ver: “Een ondernemer hóórt risico te nemen. Zet liever HEAO-studenten in een maatschappelijke stage naast een ondernemer om mee te denken en een spiegel voor hem te zijn. Maar ik ben het wel met je eens dat de overheid beter moet samenwerken met brancheverenigingen als MKB-Nederland en marktpartijen om ondernemers beter te helpen bij het vinden van de juiste middelen, instanties en informatie.”

Bij modelshop Durenco horen ze van eigenaar Fred van Deuren dat zijn omzet afgelopen jaar bijna veertig procent is gekelderd. In het najaar begon de omzet te dalen, hij had juist flink wat modelauto’s en –boten gekocht. Hij dacht dat de bank hem zou helpen met een lening, want: “Mijn bedrijf was gezond. Ik begon in 2006 en draaide beter dan de prognose. Het jaar erop was helemáál top. Maar de bank wilde me niets lenen, ook al wees ik op het Besluit Borgstelling MKB, waarin de overheid zich garant stelt. Ze zeiden gewoon dat ze daar niet aan deden. En de reden van de afwijzing kreeg ik ook niet.”

Sharon: “Al veel ondernemers kregen de deur van de bank in hun gezicht gesmeten. Iedereen ziet dat de banken de fout in zijn gegaan, met een kredietcrisis als gevolg. Maar nu geven de banken kleine ondernemers het gevoel dat zij niet goed bezig zijn. Zo groeit wederzijds wantrouwen en dat is slecht voor de economie.”

Tot overmaat van ramp werd begin december Freds winkel leeggeroofd. Omdat de verzekering niet direct over de brug kwam, klopte hij nogmaals bij de bank aan om voor Sinterklaas en Kerstmis voldoende voorraad te hebben. Wéér tevergeefs, zonder opgaaf van reden.

Willem: “Banken moeten duidelijk worden. Hoe beoordelen ze en om welke redenen wijzen ze een leningaanvraag af? Nu kan de aanvraag door willekeur blijven steken bij één bankmedewerker. Het hele proces moet open en zichtbaar worden. Dáár zou de politiek op aan kunnen sturen.”

Fred, vader van een zoon (10) en dochter (7) kan het hoofd boven water houden, doordat zijn vrouw kringloopwinkel Linda’s snuffelhoek heeft, in Heinenoord aan de Emmastraat. “Ze kon de winkel een paar maanden geleden overnemen. Tweedehands spullen lopen nu hartstikke goed. Ik krijg binnenkort een deel van dat pand. Dan stop ik hier, dat scheelt 1100 euro huur per maand. En sinds kort werk ik noodgedwongen twintig uur per week in een schokdemperbedrijf.”

Fred had mazzel dat zijn huurbaas hem niet aan zijn huurcontract hield. Voor bedrijfspanden gelden langlopende huurovereenkomsten, crisis of niet. Toch weer betere tijden voor Fred? Hij vertelt dat er gisteren onverwacht een brief van de ABN Amro is gekomen; of Fred wat vragen kan beantwoorden in verband met zijn kredietaanvraag.

Sharon: “We hadden al eerder gehoord dat die bank nee zei tegen ondernemers, een bank die op dit moment van de Staat is nota bene. Daarom vroeg Agnes Kant opheldering aan minister Van der Hoeven. Die zei: dit mag niet kunnen! Daarna hoorden we er niets meer van. En nu heb jij misschien alsnog een positief bericht, Fred, dan heeft het misschien tóch geholpen.”

Inhoudsopgave  «  Nieuws  «  Overzicht

Verder nieuw op SP.nl

• Spanning januari 2012:
  Weg uit de crisis
• ZO elfde editie

TRIBUNE JANUARI

• 2012: het einde van de euro?
• Interview Hans Achterhuis
• Vreemdelingendetentie: ‘Opsluiten niet de oplossing’
• Armoede werkt niet: achttien kilometer solidariteit
• Rusland: ‘Zat om behandeld te worden als kinderen’
• De Nieuwe Vakbeweging
• Masters of the Universe: ratingbureaus onder de loep