SP :: Publicaties :: ZO

Krista van Velzen bezoekt succesproject

Alle daklozen een huis

Met verbluffende resultaten helpt Discus Amsterdam langdurige daklozen met een verslaving of een psychiatrische stoornis. Het project bevredigt de belangrijkste behoeften van een dakloze. Een eigen woning en als mens beschouwd worden. SP-Kamerlid Krista van Velzen nam er een kijkje.

Tekst Anthonie Vermeer Foto: Alex Wolf

Daar stond Doris dan. Sleutels in de hand. In zíjn appartement. Hij kon het niet geloven; was dit een grap? Vast wel, binnenkort gingen ze hem natuurlijk vertellen dat hij weer de straat op moest. Maar dat gebeurde niet en een jaar later voelt de Kroatiër met Nederlands paspoort zich nu één van buurtbewoners in het Amsterdamse stadsdeel Osdorp.

Vandaag heeft hij visite van Krista van Velzen. Het Kamerlid is op werkbezoek bij Discus, de organisatie die Doris en 39 andere zorgmijdende daklozen aan een woning heeft geholpen. Hij vertelt dat hij drie jaar dakloos is geweest. Alsof buiten slapen nog niet erg genoeg was, zat Doris aan de heroïne, hoorde stemmen, praatte in zichzelf en raakte geïsoleerd. In het jargon van hulpverleners was hij ‘zorgmijder’. Door een psychose kwam het tot een gedwongen opname. Het duurde drie maanden voordat Doris besefte dat behandeling goed voor hem was. Vervolgens wilde hij méér. Het met twee man gedeelde kamertje in de kliniek van Jellinek/Mentrum begon hem te benauwen. Hij wilde wat (bijna) élke dakloze wil: een huis. Dat kon geregeld worden.

Housing first

Jellinek/Mentrum is samen met opvanginstelling HVO Querido en woningbouwcorporatie De Alliantie partner in Discus. Ze vonden elkaar in het model Housing First, dat met succes in New York draait. De werkwijze is simpel: geef een dakloze eerst een huis. Dan kan hij de rust vinden om problemen zoals verslaving, schulden  en psychiatrische blessures op te lossen. U leest het goed: gewoon een woning geven. Krista van Velzen is één en al oor. Want ten eerste kan ze het niet verkroppen dat in het rijke Nederland anno 2008 mensen op straat leven. Ten tweede weet ze als volksvertegenwoordigster heel goed dat een gemiddelde dakloze de samenleving jaarlijks 75 duizend à 100 duizend euro kost. Aan medische zorg, politie, justitie, schade kleine criminaliteit, schade door psychiatrisch gedrag en perspectiefloze noodopvang. De cijfers komen uit New Yorks onderzoek, maar er is geen reden aan te nemen dat het in Nederland anders ligt. Een kind kan uitrekenen dat een eigen woning geven goedkoper is. Géven is teveel gezegd: de cliënt van Discus betaalt zo’n 230 euro (na aftrek huurtoeslag) huur per maand. Krista van Velzen: “Het kabinet zou met oplossingen komen om de noden van daklozen te lenigen. Ik kom veel op straat, praat met betrokkenen en heb tijdens werkbezoeken in de nachtopvang geslapen. Ik hoor dan dat het bijna nergens is opgelost.”

Waarom wachten tot het misgaat?

Martin is één van de negen teamleden van Discus en begeleider van Doris. Hij bevestigt de woorden van Van Velzen: “De nachtopvang is volgestroomd, maar er kloppen steeds meer mensen aan. En wat mij betreft mogen psychiatrische daklozen in bepaalde situaties veel eerder worden gedwongen tot opname. Waarom wachten tot het mis gaat? Het is voor de mensen zelf vreselijk om zo over straat te gaan, zonder perspectief en door iedereen uitgekotst.”

Zijn parlementaire bezoekster vraagt Doris hoe hij de gedwongen opname voelde. “Eerst verzette ik me. Maar op een gegeven moment komt het besef dat het anders moet. Een fase verder wilde ik weer gewoon leven. Discus bood me de kans. De eerste dag in dit huis voelde ik me heel leeg en onwezenlijk. Wat moest ik nou? Ik kende het gevoel van wonen niet meer. Die stemming duurde een week, ik ging zelfs de straat weer op.Maar toen is Martin dingen met me gaan doen: spullen kopen voor het huis, financiën regelen, formulieren van instanties invullen. Stapje voor stapje verder. Nu werk ik in een klein bedrijf als boekbinder.”

Martin: “Er is weer perspectief. Ik ben trots op Doris. Hij is inmiddels financieel zelfstandig en ik verwacht dat hij in de toekomst geheel zelfstandig kan functioneren zonder medicatie en methadon. Uiteindelijk wordt  hij dan voorgedragen bij de corporatie om zijn huis op eigen naam te krijgen”

Succes

Van de veertig Discus-klanten die over de stad verspreid wonen gaat het met dertig redelijk tot goed. De andere tien hebben nog intensieve begeleiding nodig. Let wel, alle veertig zijn ze meerdere jaren dakloos geweest, waren zorgmijdend en zijn vaak bekenden van justitie. Ze hebben het bovendien verprutst bij de andere hulpinstellingen.

Martin verklaart Krista van Velzen het succes: “Wij beginnen het traject met een huis. Pas daarna gaan we stapje voor stapje de problemen opruimen en werken aan de toekomst. Zet je het huis aan het eind van de lijn, dan worden ze voortdurend op hun fouten gewezen. Dat stimuleert niet en daardoor haken ze weer af. Ook heel belangrijk is dat we maar één voorwaarde stellen: zorg dat je het huis behoudt. Dus betaal de huur en wees de omgeving niet tot last. Discus stelt de voorwaarde dat ze zich laten budgetteren om zo de vaste lasten te garanderen. De cliënt bepaalt verder zelf welke vorm van ondersteuning hij daarbij wil gebruiken. Deze ondersteuning kan gericht zijn op de deelgebieden sociale contacten, wonen, justitie, gezondheid en dagbesteding. Discus behandelt niet. Dit wordt overgelaten aan de behandelende  instanties zoals Jellinek-Mentrum. De begeleider van Discus houdt contact, maar verplicht niets. Kijk, zo krijgt men het gevoel het leven weer in eigen hand te nemen.”

Schone lei

Ook Remy (op verzoek gefingeerde naam) wordt begeleid door Martin. Zijn tweekamerflat is duidelijk in de jaren zeventig opgeknapt. Hij zegt: “Weet je dat pas na een jaar het gevoel gaat doordringen dat ik hier kan blijven? Daardoor heb ik nooit iets gedaan aan opknappen en gezellig maken. Er blijft iets dat zegt: dit is tijdelijk.”

Remy is ex-gedetineerde. Hij is 48 jaar en heeft met tussenpozen een derde van zijn leven achter de tralies gezeten. Zat hij niet achter de tralies, dan zwierf hij over straat en sliep onder de hemel. Had hij wél geld, dan dook hij wel eens een hotel in. Maar meestal ging het geld op aan  heroïne. Natuurlijk, hij wilde het graag anders maar voelde zich opgesloten in de beruchte cirkel: geen geld? Dan geen woning. Geen woonadres? Dan geen uitkering.

Krista van Velzen vraagt wat hem zou hebben geholpen. “Het had geholpen me te vragen wat ik nodig had om uit het criminele circuit te blijven. Had ik gezegd: een huis, opleiding, werk en nazorg. Vroeger was ik machinebankwerker. Ben ik straks van de medicijnen en methadon af, dan kan ik misschien weer werk vinden. Dankzij Discus heb ik weer een eigen plek en toekomstkans. Ik kan weer met een schone lei beginnen. Ik word weer voor vol aangezien. Zonder stigma op mijn voorhoofd.”

Aan het eind van het werkbezoek is Krista van Velzen onder de indruk. Als zelfs deze klanten met de nodige begeleiding er in slagen een nieuw leven te beginnen, dan moeten we al die andere dak- en thuislozen toch ook wel iets meer kunnen bieden dan tijdelijke opvang?”

 

---

Inhoudsopgave  «  Nieuws  «  Overzicht

 

Verder nieuw op SP.nl

• Spanning maart 2012:
  Nieuwe lente, nieuw perspectief
• ZO elfde editie

Tribune april

• Architect Hans Semeijn en Jan Marijnissen
• Eerste SP-wet aangenomen
• Voedsel Focus Amersfoort: ‘Ik leef niet, ik overleef’
• Adieu Vijverhofstraat
• Vaarwel en welkom
• Dennis de Jong: ‘Help de ondernemers’
• Burgerwaarnemers bij Russische verkiezingen