SP :: Publicaties :: ZO

Agnes Kant over tien jaar knokken in de Kamer

Allergisch voor onrecht

Agnes Kant zit deze maand precies tien jaar in de Tweede Kamer. De cultuur in Den Haag zat haar vaak in de weg, maar nooit paste ze haar werkwijze of ambities aan. “Als mensen de feiten niet willen zien, druk je ze er met hun neus op.”

Tekst: Daniël Peters en Bert Voskuil Foto: Charlotte Akkermans

Je zit nu tien jaar in de Tweede Kamer. Begint de politiek je niet te vervelen?

Het is strontvervelend, soms. De processen hier zijn vreselijk traag. Je zou hopen dat als iedereen weet dat iets niet goed gaat en dat het anders kan, er snel een oplossing komt. Zo werkt het hier niet en daar word ik soms knettergek van. “Ik schei er mee uit,” denk ik dan. Maar de volgende dag kom je weer mensen in de thuiszorg tegen en verander je weer van gedachten, want iemand moet het toch zeggen in Den Haag. De strijd tegen misstanden in de zorg en voor de mensen die zich daar uit de naad werken, verveelt me nooit.

En gelukkig hebben we af en toe succes, dat houdt je ook op de been. Op aandringen van de SP komt de staatssecretaris met een plan om de bouw van buurtverpleeghuizen te stimuleren. Door de SP kunnen cliënten voortaan kiezen of zij een thuiszorgwerker met een vast contract of een alfahulp willen, waardoor de thuiszorgwerkers veel minder vogelvrij zijn. Daar doen we het toch voor.

En als het nodig is, voer je actie buiten het parlement. Nou, lukt het niet met het stellen van vragen, het aanvragen van debatten, het blijven wijzen op de verhalen uit de praktijk in de Tweede Kamer, dan zijn soms hardere middelen nodig. Daarom hebben we dat confronterende tv-spotje gemaakt, waarin de 85-jarige actrice Mieke zich ontkleedt voor heel Nederland. Dat was schokkend, maar het werkte. Het bracht de problemen in de thuiszorg goed onder de aandacht en leidde tot de eerste stappen van het kabinet in onze richting.

Mijn motto is: alleen de waarheid kan het onrecht tarten. Zo werk ik ook, ik wil mensen confronteren met de werkelijkheid. Ik ben geen echte debater, ik laat het liefst direct zien hoe de zaken ervoor staan om vervolgens te zeggen: “Nu gaan we het oplossen!” In het begin werd dat totaal niet begrepen door andere Kamerleden. Ik vertelde in de Kamer in alle oprechtheid wat voor toestanden ik was tegengekomen in verpleeghuizen en kreeg vervolgens het verwijt dat ik “politiek wilde scoren op bejaarden die in hun eigen poep lagen”. Ik was verbijsterd, het bleek in de Kamer allemaal te gaan om elkaar vliegen af te vangen en niet om het oplossen van problemen in het land.

Wie is de politicus die je het minst mag in de Kamer?

Dat is een moeilijke vraag. Ik heb niet snel een persoonlijke aversie tegen mensen. Je hebt mensen die zijn je politieke tegenstander, bij de VVD Van Miltenburg bijvoorbeeld, daar voer ik harde debatten mee, maar daar kan ik het op persoonlijk vlak prima mee vinden.

Je hebt twee dochters, van 15 en 17. Gaan die ook de politiek in?

Dat denk ik niet, ze vertonen nog geen enkele neiging. Mijn oudste dochter Anna is pas lid geworden van de SP. Als we het over bepaalde onderwerpen hebben, merk ik gelukkig dat ze politiek wel goed zitten. Dat hebben we Lisa en Anna ongemerkt toch mee kunnen -geven. Maar dat wil niet zeggen dat ze hun leven direct aan de politiek moeten wijden. Overigens zou ik het vreselijk vinden als ze zich -zouden aansluiten bij een andere club. Dan is er iets mis gegaan in de opvoeding.

Hoe was jij toen je zo oud was als je dochters nu?

Ik was dwars, maar met mate. Ik had een hekel aan school, maar ik zorgde dat ik alles net haalde, omdat ik wist dat ik anders nog langer op school zou moeten blijven. En naar mijn ouders toe was ik knap opstandig. Ik besodemieterde de boel geregeld. ’s Avonds het raam uitklimmen om uit te gaan en dan een stapeltje kleren onder je dekens leggen zodat het leek alsof je in bed lag. Tot laat op straat hangen, dat soort dingen.

Wilde jij op die leeftijd al de politiek in?

Nee, helemaal niet. Ik heb er eerlijk gezegd nooit van gedroomd of naar gestreefd politicus te worden, dat is me echt overkomen. Ik ben me pas aan het eind van mijn studententijd actief met politiek gaan bezighouden en dat kwam vooral omdat ik een mening had over bepaalde zaken en vond dat daar iets mee moest gebeuren. Toen kwam ik bij de SP terecht en rolde ik eigenlijk van het één in het ander.

Zo hoort het trouwens ook te gaan, vind ik. Soms leiden we in het Tweede-Kamergebouw schoolklassen rond en dan zitten er van die jonge gasten bij die vragen: “Wat moet ik doen om Kamerlid te worden?” Dan antwoord ik altijd dat ze moeten beginnen met níet te bedenken dat ze Kamerlid willen worden. Kamerlid worden moet geen doel zijn, het kan een gevolg zijn van hoe je je opstelt in je leven.

Maar was je volledig a-politiek in je jeugd?

Nou ja, ik ben wel altijd allergisch geweest voor iedere vorm van onrecht, maar dat zette ik toen niet om in enige politieke ambitie of zo. Bij mij op school vroeger, maar het gebeurt helaas nog steeds, werden kinderen bijvoorbeeld uitgelachen en uitgescholden omdat ze goedkope kleren droegen, van Zeeman en Wibra. Die werden dan zebrakinderen genoemd. Daar kon ik woedend om worden.

En die afkeer van onrecht, die emotie, toon je ook voortdurend in de Tweede Kamer.

Klopt. Goed voorbeeld is die keer dat ik me in het vragenuur over de verpleeghuizen liet ontvallen dat ik me oprecht schaamde voor de situatie daar. “Terwijl ik uit alle macht probeer er iets aan te doen, schaam ik me kapot,” zei ik. Want het is toch belachelijk dat wij er in dit land niet in slagen mensen op een waardige manier oud te laten worden? Dat er mensen zijn die niet uit bed worden geholpen of koud eten krijgen?

Is het echt zo slecht gesteld met de zorg in Nederland?

Onlangs sprak ik met een echtpaar dat net als ik uit Doesburg komt. De man was terminaal ziek en kreeg speciale intensieve thuiszorg. Na drie maanden zorg belde een administratief medewerker van de thuiszorgorganisatie op dat de zorg zou worden stopgezet. Het kwam erop neer dat de man niet snel genoeg was doodgegaan, zijn tijd was op. Daar word ik koud van. Hoe ver ben je heen, hoe ver ben je in een systeem weggezakt dat je dat tegen iemand in die toestand durft te zeggen! Die vreselijke bureaucratie heeft de zorg voor een groot deel ontmenselijkt.

Wat moet er anders in de zorg?

Laat ik voorop stellen dat er in ieder geval niets hoeft te veranderen aan de inzet van de mensen op de werkvloer, aan het bed. Het is fantastisch om te zien hoe gemotiveerd verplegenden en verzorgenden in Nederland ondanks alles hun werk doen. Wel moeten we af van heel veel bureaucratie, het papierwerk, het georganiseerde wantrouwen. Nu wordt bijvoorbeeld in de thuiszorg eerst door een kantoor bepaald wat voor zorg iemand nodig heeft, dan moet een zorgmedewerker precies bijhouden hoeveel van die zorg is geleverd, wat vervolgens weer wordt gecontroleerd en waar zij verantwoording over moeten afleggen. Allemaal omdat niet het vertrouwen bestaat dat thuiszorgwerkers zelf wel kunnen inschatten wat voor zorg nodig is en voor hoe lang.

Maar zo’n bureaucratisch circus kost toch miljoenen?

Ja. We hebben wel eens onderzocht wat er in de gehele gezondheidszorg, dus in thuiszorg, de ziekenhuizen en verpleeghuizen aan onnodige bureaucratie bestaat. Als we de tien duurste bureaucratische processen zouden schrappen, en dat kan, zou je een miljard per jaar kunnen besparen. En dat geld zou je dan kunnen investeren in meer handen aan het bed en betere arbeidsvoorwaarden.

Maar wat belangrijker is: door te snoeien in de regels en de papiermolen maak je de zorg menselijker. Bijvoorbeeld zoals dat nu al is in de kleine buurtverpleeghuizen. Dat zijn gewoon huizen waar twaalf mensen wonen en waar verplegend personeel normaal tijd en vrijheid heeft om samen met mensen te koken, boodschappen te doen of wat dan ook.

Die vrijheid is hartstikke belangrijk om dat werk goed te doen. Een thuiszorgwerker moet zelf kunnen bedenken: “Vandaag ga ik naar meneer Pieterse, die heeft wat extra aandacht nodig want het is een jaar geleden dat zijn vrouw is overleden.” En dan moet niet iemand van boven met een papier staan zwaaien van “Pieterse krijgt een kwartier zorg en niet meer”.

En ze moeten een beter salaris krijgen, toch?

Mijn oudste dochter heeft onlangs een tijd in de thuiszorg gewerkt. Weet je dat ze daar minder verdiende dan ze kan verdienen met vakken vullen in de supermarkt? Er zijn vrouwen die fulltime thuiszorg verlenen en die aan het eind van de maand met 1100 euro thuiskomen. Dat is dus helemaal niets! En kabinet en managers in de thuiszorg vinden dat daar dan nog wel wat af kan. Dan denk ik: wat is dit voor land! Daar zou je mee aan moeten komen bij de politieagenten, de mensen in de kleinmetaal of de vrachtwagenchauffeurs. Ik weet zeker dat de A12 hier in Den Haag morgen geblokkeerd is als we een loonvermindering zouden vragen van de chauffeurs. Maar bij deze vrouwen staat heel Nederland toe te kijken.

Maar jij niet. Hoe kun jij ontspannen?

Ik ga een paar keer per jaar naar de optredens van de band van mijn man, The Original R&B Soul Show, liefst met vrienden. Hij speelt nu voornamelijk in theaters en op stadsfeesten. Dan ga ik echt uit mijn dak. Andere theaterbezoekers denken vaak dat ik ben ingehuurd om sfeer in de zaal te brengen, omdat ik meestal op de voorste rij zit en als eerste begin te dansen.

Vroeger ging ik heel vaak met vriendinnen dansen. Maar nu herkennen veel mensen me en dat is soms wel lastig. Komt er iemand op je af die vraagt: “Bent u Agnes Kant?” Dan zeg ik wel eens: “Vandaag niet.” En dat wordt dan arrogant gevonden, terwijl ik gewoon even wil ontspannen en dansen.

Bewegen is dus ontspannen voor jou?

Ja, als ik ontspan zonder te bewegen, val ik gewoon in slaap. Maar ontspannen in de zin van mijn gedachten verzetten, daar moet ik voor in beweging zijn: in de sportschool, hardlopen of dansen. Muziek is daarbij ook steeds belangrijker. Ik loop drie à vier keer per week hard en daarbij luister ik sinds kort naar een mp3-speler.

Wat voor muziek staat daarop dan?

Dat wisselt heel erg. De muziek van mijn man, maar ook Bløf, Amy Winehouse, U2, van alles. Ik train veel rond de Posbank, op de Veluwe niet zo ver van mijn huis. En ik vond altijd dat ik daar geen muziek mocht luisteren omdat je in de bossen toch de natuur, de vogeltjes moet horen. Maar als je daar een gevoelig nummer luistert, je lichaam beweegt en die weidse mooie Veluwe voor je ziet, dat is de ultieme combinatie.

Is er een nummer dat je erg aanspreekt?

De Weg van Guus Meeuwis. Ik ben geen fan van Meeuwis, maar mijn broer Alex was dat wel en dat nummer hebben we op zijn crematie een paar jaar geleden gedraaid. Heel lang vond ik het heel moeilijk om ernaar te luisteren. Ik had een leidende rol bij het organiseren van zijn afscheid, praatte de plechtigheid voor de crematie ook aan elkaar. Ik had dat samen met hem en mijn schoonzus in elkaar gezet. Daarna ben ik eigenlijk pas aan het verwerken geslagen en ik dacht: “Dat hebben we gehad, het was verdrietig, maar nu is het klaar.”

Maar dat was het niet. Twee maanden na zijn dood durfde ik voor het eerst weer dat nummer op te zetten, in de auto. Ik heb me toch een potje zitten janken, een uur lang, ik moest de auto langs de kant van de weg zetten, het hield maar niet op. Toen had ik het pas verwerkt. Nu kan ik dat lied gewoon horen en dan raakt het me wel, maar is het een herinnering.

Wat wil je nog bereiken in je leven?

Mijn ambitie is de SP nog beter te maken en niet alleen in de strijd voor goede en menselijke gezondheidszorg, maar ook voor kwalitatief goed onderwijs bijvoorbeeld. Wat veel mensen overigens vergeten is dat we ook al heel veel bereikt hebben. Ik bedenk wel eens hoe Nederland er uitgezien zou hebben als de SP er de afgelopen twintig jaar niet was geweest. We hebben de afbraak van de publieke sector aan de orde gesteld, de toename van de marktwerking en de gevolgen ervan, de megasalarissen van allerlei topmanagers in Nederland. Er is van alles mis in de zorg, bijvoorbeeld, maar ik denk dat het een veel grotere bende zou zijn als wij er niet waren geweest om misstanden aan te kaarten. Ik denk dat de SP een grote factor van betekenis is geworden in de Nederlandse politiek. En mijn uitdaging is die betekenis iedere dag groter te maken. Ik heb het gevoel dat dat ook nog steeds lukt. Ik heb in tien jaar Kamer geen periode meegemaakt waarin we stilstonden. Er waren tijden van stormachtige groei en van wat rustiger vooruitgang, maar stilstand heb ik niet opgemerkt.

Mijn ambitie is ook om aan zo veel mogelijk mensen binnen de partij over te dragen wat ik heb geleerd in de politiek en op die manier de SP sterker te maken. Binnenkort begin ik met mijn tweede klas van aanstormende talenten die ik ga opleiden. Het werken met zo’n groep geeft me enorm veel energie. Om te zien dat de dingen die je meegeeft echt aankomen, om te zien dat die mensen echt groeien en steeds beter worden. Dat is geweldig.

Hardlopen

Ik zou iedere dag willen hardlopen, maar het lukt me nu drie à vier keer per week een uurtje, dan ren ik een kilometer of 13. Het liefst loop ik thuis mijn vaste ronde, op de Posbank, dat is zo’n 18 kilometer. Heel af en toe loop ik mee in zo’n prestatieloop. Meer dan een halve marathon loop ik nooit. Een marathon vind ik gewoon zonde van mijn tijd. Dan zie ik meer uitdaging in het sneller lopen van een kortere afstand. Vorig jaar liep ik de 15 kilometer van de Posbankloop in een uur en negen minuten. Dat was best oké, vond ik.

 

---

Inhoudsopgave  «  Nieuws  «  Overzicht

 

Verder nieuw op SP.nl

• Spanning maart 2012:
  Nieuwe lente, nieuw perspectief
• ZO elfde editie

Tribune april

• Architect Hans Semeijn en Jan Marijnissen
• Eerste SP-wet aangenomen
• Voedsel Focus Amersfoort: ‘Ik leef niet, ik overleef’
• Adieu Vijverhofstraat
• Vaarwel en welkom
• Dennis de Jong: ‘Help de ondernemers’
• Burgerwaarnemers bij Russische verkiezingen