SP :: Publicaties :: Tribune

Britse prijzen maken onze medicijnen te duur: A bitter pill

Een beter en eerlijker berekening van de maximum-prijzen van medicijnen kan een jaarlijkse besparing opleveren van ten minste 100 miljoen gulden. Dat stellen de onderzoekers Henk Vriezen en Nico Schouten van het wetenschappelijk bureau van de SP in een rapport dat deze maand verschijnt. De hoge medicijnprijzen in Engeland drijven de maximumprijzen in Nederland nodeloos op.

Al twintig jaar weet iedereen het: de medicijnprijzen in Nederland zijn veel te hoog. Vooral de farmaceutische industrie verdient veel te veel aan de poeders en pillen. Ondernemingen als Merck & Co, Johnson & Johnson uit de Verenigde Staten, Glaxo Wellcome en AstraZeneca uit Groot-Brittannië en Novartis en Roche uit Zwitserland realiseerden in 1998 winstpercentages van boven de 30 procent.
Al meer dan tien jaar probeert de Nederlandse regering iets te doen aan de hoge medicijnprijzen, maar telkens weer falen de plannen. In 1988 kondigde staatssecretaris Dees een ijkprijzensysteem aan, met limieten voor de vergoeding van bepaalde geneesmiddelen. De farmaceuten reageerden met een alternatief. Ze beloofden dat hun "Omni Partijen Akkoord" 400 miljoen besparing zou opleveren en overtuigden daarmee de regering. Het feitelijke effect bleek later slechts 170 miljoen.
In 1991 werd het Geneesmiddelen Vergoedingssysteem ingevoerd, met een maximale vergoeding per type medicijn. Dat leidde soms tot prijsverlagingen, maar de industrie reageerde door de prijzen van allerlei middelen te verhogen – soms met meer dan 500 procent – tot aan de limiet. Zo stegen de totale kosten in 1993 opnieuw.
De afgelopen jaren ontstond veel commotie toen bleek dat apotheken zo’n 300 miljoen gulden aan bonussen en kortingen ontvangen uit de farmaceutische hoek. Opnieuw een bewijs dat de marges onnodig hoog zijn. Minister Borst besloot in te grijpen om de medicijnprijzen terug te brengen naar het Europese gemiddelde. Zo trad in 1996 de Wet Geneesmiddelenprijzen in werking. Aan de hand van de medicijnprijzen in een viertal "referentielanden" wordt een maximumprijs vastgesteld voor diezelfde middelen in ons land. Het wetenschappelijk bureau van de SP onderzocht de afgelopen maanden hoe een en ander in de praktijk uitpakt en ontdekte dat er een vreemde kronkel in zit, die ervoor zorgt dat de wet na een aanvankelijke besparing van honderden miljoenen, de laatste veel te weinig oplevert.

België, Duitsland, Frankrijk, overal zijn de medicijnen goedkoper

De maximumprijs voor een medicijn in Nederland is nu het gemiddelde van de prijzen van datzelfde middel in de ons omringende landen België, Frankrijk, Duitsland en Engeland. De SP-onderzoekers namen 27 geneesmiddelen onder de loep om te bezien hoe de verhoudingen werkelijk liggen. Niet al die middelen worden in alle vier referentielanden verhandeld. Soms is de Nederlandse prijs dus gebaseerd het gemiddelde van twee of drie landen. De wetenschappers constateerden bij vergelijking van de huidige maximumprijzen in Nederland met de prijzen in België, dat de medicijnen bij onze zuiderburen in 19 van de 20 gevallen goedkoper zijn. Het verschil is gemiddeld 14,2 procent. Bij vergelijking met Frankrijk blijken 16 van de 18 betrokken medicijnprijzen dáár lager, gemiddeld 12 procent. Duitsland tot slot kent ook al lagere prijzen voor 19 van de 23 betrokken middelen: gemiddeld 8,9 procent.
Duidelijk wat er aan de hand is: de prijzen in het vierde land – Engeland – hebben een sterk opwaarts effect op het gemiddelde. Bij alle 27 middelen uit de steekproef worden de Engelse prijzen meegewogen en die blijken in álle gevallen hoger te liggen dan in Nederland. Gemiddeld zijn de onderzochte medicijnen in Groot-Brittannië liefst 23,9 procent duurder dan bij ons.

"Vergelijking met Engeland zorgt voor systematische prijsopdrijving"

De onderzoekers constateren dat het gebruik van Britse prijzen als "referentie" zorgt voor scheve verhoudingen. Ze weten ook hoe dat komt. Henk Vriezen: "Engeland is binnen Europa toch een buitenbeentje. Ze doen niet mee aan de EMU, waardoor de wisselkoers nog steeds sterk kan schommelen. Toen
de Wet Geneesmiddelenprijzen van kracht werd, kostte een pond 2,50 gulden. Nu is dat 3,40 gulden, 36 procent meer. Daarnaast is in Engeland het prijspeil sowieso hoog."
Stopzetting van de scheve vergelijking ligt voor de hand, zegt Nico Schouten: "Engeland moet gewoon uit het lijstje van refentielanden. Als men al wil vergelijken met vier landen, ligt toevoeging van Spanje voor de hand: een middelgroot EMU-land met matige prijzen. Je kunt je echter ook voorstellen dan we alleen afgaan op het prijspeil in België, ons buurland met vergelijkbare grootte en levensstandaard. Waar we ook voor kiezen: zonder de systematische prijsopdrijving waar Engeland voor zorgt, zijn we in Nederland een stuk goedkoper af."
Het rapport geeft daar een beeld van. Voor de tien meest gebruikte geneesmiddelen, samen goed voor een omzet van 677 miljoen gulden, kan 24 miljoen gulden bespaard worden als Engeland niet meer meeweegt in de maximumprijs. Als dit verschil doorgerekend wordt naar de totale omzet aan geneesmiddelen, dan komen de onderzoekers – en dan schatten ze nog zeer voorzichtig – tot een jaarlijkse besparing van minstens 100 miljoen gulden per jaar.