SP :: Publicaties :: Tribune

Ooggetuige Mansoureh Jadid:

"IKEA manipuleert, zet mensen onder druk en maakt ze kapot"

De Iraanse Mansoureh Jadid werkte van 1990 tot 1997 als "business developer" en agent samen met IKEA en bezocht in die hoedanigheid tientallen Indiase fabrieken die voor het bedrijf produceren. We spraken haar eind november in Zweden. "Ik heb met eigen ogen kinderen, tussen vijf en veertien jaar oud, zien werken aan IKEA-artikelen. Zij spinnen garen, naaien gordijnen en dekbedovertrekken, of verven textiel met gevaarlijke chemicaliën. Oudere kinderen doen weefwerk. Dat alles onder erbarmelijke omstandigheden. Net als hun ouders werken ze vaak 16, 17 uur per dag, zeven dagen per week. Ze slapen op de grond tussen het stof en de machines. Ondanks heel hard werken lijden de gezinnen toch armoede. De kinderen dragen slechts een korte broek, soms zelfs alleen ondergoed. Ook de volwassenen hebben geen schoenen of fatsoenlijke kleren. De producten die zij voor IKEA maken, kunnen ze zelf nóóit kopen. Ik heb gezien dat een moeder haar baby in een kleedje, als een soort van hangmat, tussen twee weefgetouwen had opgehangen. Om haar heen liepen twee huilende kleine kinderen. Maar moeder heeft geen tijd voor ze. Want als ze stopt, maakt ze minder meters en verdient ze te weinig om eten te kopen. Dat is het dilemma waar veel ouders mee te maken hebben. Ik heb ook gezien dat zwaar zieke mensen, die bloed spuwden, gewoon doorwerkten. Want niet werken betekent geen geld."

Het IKEA-systeem

"Het beleid van IKEA is de oorzaak van het veelvuldig voorkomende gebruik van kinderarbeid," vertelt Jadid. "Het systeem werkt als volgt. IKEA geeft een fabrikant zóveel opdrachten dat die extra personeel aanneemt, geld leent voor uitbreiding en andere afnemers afstoot. Als de fabrikant eenmaal flink in de schulden zit en IKEA zijn enige afnemer is, dán begint de manipulatie. Ondanks contracten eist IKEA extra kortingen van twintig, dertig procent. Weigert de fabrikant, dan krijgt hij geen opdrachten meer en riskeert hij een faillissement. Hij moet maar zien nóg goedkoper te produceren. Op de kosten van gebouwen, elektriciteit, water, afschrijvingen, transport en grondstoffen valt niet te beknibbelen. Dus moet de fabrikant wel bezuinigen op arbeid. Dit betekent dat de lonen van de arbeiders verlaagd worden. Wie niet akkoord gaat, kan vertrekken. Vakbonden worden buiten de deur gehouden. Daar komt bij, dat de arbeiders vaak volledig afhankelijk zijn van de fabrikant. Hele families worden uit een andere regio overgehaald om te verhuizen naar het dorp waar de fabriek staat. Noodgedwongen wonen die mensen vaak in de fabriek of op het terrein. Als ze klagen over het lage loon, suggereert de fabriekseigenaar dat hun kinderen ook kunnen werken..."

Monopolie misbruik

Jadid geeft ons kopieën van een stapel faxen. "Lees maar na. Tientallen klachten van fabrikanten over hoe IKEA haar positie als monopolist misbruikt om lagere prijzen af te dwingen," zo licht ze toe. "Ik heb meermalen beleefd hoe IKEA hen kapot maakte, als ze niet akkoord gingen. Dan werd bijvoorbeeld plotseling een grote partij producten afgekeurd, of minder besteld dan afgesproken. IKEA versterkt het gebruik van kinderarbeid voor haar eigen gewin. Toen ik daarover verhaal haalde bij het IKEA-kantoor in New Delhi en Zweden, verbood men de fabrikanten bij mij te klagen over de lage prijs."

Ooggetuige Rajan Katiyar:

Genegeerd, bedreigd, ontslagen

Rajan Katiyar werkte vijf jaar als kwaliteitscontroleur voor het IKEA-kantoor in New Delhi. Nadat hij tijdens zijn werk op grote schaal kinderarbeid constateerde in verschillende fabrieken die exclusief voor IKEA werken, probeerde hij die kwestie te bespreken met kwaliteitsmanager Robert Stead en inkoopmanager Sören Bjork. Maar zij negeerden hem, zegt Katiyar. Dus zocht hij het hogerop, bij IKEA's topmanager in India, Ingmar Gunarsson. Volgens Katiyar was het enige gevolg van het gesprek dat hij werd bedreigd en gedwongen ontslag te nemen, evenals zijn chauffeur Bhoop Singh die mede-getuige was geweest van de kinderarbeid. Een gedocumenteerde klacht bij algemeen IKEA-directeur Anders Moberg mocht ook niet baten. Katiyar procedeert nog tegen IKEA.

De echte Tribune is veel dikker en veel mooier! Wil je een jaar lang de Tribune in huis voor slechts 13 euro? Vul dan het aanvraagformulier in!