SP :: Publicaties :: Tribune

Interview

Jos Brink

Voor hen die Jos Brink een van de meest humoristische Nederlanders vinden, is het jammer dat hij het cabaret eraan heeft gegeven. Brink zelf prijst zich gelukkig met die keuze. Het voorkomt in ieder geval dat hij grappen hoeft te bedenken over bijvoorbeeld Bolkestein en Paars. Als liberale jongen zou hij waarschijnlijk zijn eigen nest bevuilen. Tegenwoordig houdt Brink zich bezig met serieuzere zaken. Maar hij blijft zijn scheur opentrekken. "Armoe is een schandvlek op onze samenleving."

"Socialistischer dan Jezus kun je het niet bedenken"

Het is tobben voor een liberale jongen zoals ik. Maar ja, wat is tegenwoordig nog liberaal. Ik heb eens een hele dag met Wim Klinkenberg zitten praten over de overeenkomsten tussen het liberalisme en het communisme. En in zoþn gesprek blijk je dan heel dicht bij elkaar te komen. Dat heeft natuurlijk alles te maken met je persoonlijke invulling, want de ene liberaal is de andere niet, net zo min als de ene socialist de andere is. Voor mij is het liberalisme een soort socialisme avant la lettre. Zelf kom ik uit een echt VVD-nest. Die partij werd ooit opgericht volgens progressieve beginselen. Daar vind ik nu echter nog maar weinig van terug en dat stelt mij dus voor een groot dilemma. Inmiddels ben ik geen lid meer van de VVD en op die partij stemmen doe ik ook al niet meer. Frits Bolkestein gaat me allemaal veel te snel en te ver. Hij zegt soms alleen maar dingen om iets te zeggen. Ik kan er absoluut geen grappen over maken. Over Paars trouwens ook niet. Wat dat betreft ben ik blij dat ik geen cabaret meer doe. Paars is geen kleur, maar een idiote combinatie. Wat is er uitgekomen van de verwachting dat een regering zonder het CDA eindelijk eens een aantal "morele kwesties" zou behandelen... niets! Behalve misschien het zogenaamde homo-huwelijk. Nu dat mogelijk is gaan Frank en ik zeker naar het stadhuis. Niet eens zozeer uit ideële motieven, maar wegens de verantwoordelijk voor elkaar. Sinds bij Frank longkanker is geconstateerd, staan we daar meer bij stil. Als ik nu onverhoopt een ongeluk krijg, gaat 60 procent van wat ik heb naar de belasting en niet naar Frank. Dat vind ik toch een beetje zonde. Met zo'n huwelijk is alles meteen goed geregeld.
Sinds een paar jaar ben ik predikant in De Duif, een oecumenische basisgemeente die ontstaan is uit een gekraakte katholieke kerk. Wij rouwen en trouwen en hoe je ook in elkaar zit, niemand wordt afgewezen. Dat is ten diepste evangelisch. Daar heeft die meneer uit Nazareth een aantal dingetjes voor opgesteld, die makkelijk op een halve pagina passen. Heel eenvoudig te begrijpen, maar heel moeilijk uit te voeren. Een ideaal dus, zoals in het evangelie van Johannes:
"Ik geef u een nieuw gebod dat gij elkaar lief hebt." En daarmee zette Jezus zich af tegen de toen geldende ijzeren wetten van de Farizeeërs. Hij gooide zijn kont tegen de krib waar ie in geboren was. Behoorlijk rebels hoor! Dat is De duif ook. Ik preek wel eens over wat de ideale samenleving zou zijn. Niet dat we die ooit zullen bereiken, maar dat hoeft ook niet. Een ideaal is een instrument, een rekstok om je aan op te trekken. Een ideale wereld is er een, waarin mensen elkaars anders-zijn waarderen en daaraan willen deelnemen. In die vrijzinnige traditie ben ik opgevoed. Dat kwam mij naderhand, toen bleek dat ik anders was dan anderen, natuurlijk heel goed uit. Over mijn homoseksualiteit werd door mijn ouders nooit moeilijk gedaan. Ik dacht dat zoþn tolerante houding normaal was, maar dat lag in de grote buitenwereld toch bepaald anders. Voor mij hoeft niet iedereen hetzelfde te zijn. Toen in de jaren vijftig de mensen uit "ons Indië" hierheen kwamen, wilden we dat ze echte Nederlanders werden. Maar die assimilatie-gedachte is geen goed uitgangspunt. Dat het later bij de Molukkers en Surinamers niet is gelukt, vind ik geen slechte zaak. Tegen degenen die bang zijn dat we "onze" cultuur verliezen zeg ik altijd dat dé Nederlandse cultuur niet bestaat. Er is niet zoiets als dé Nederlander. We zijn altijd al een samengeraapt zootje geweest. Laten we nou blij zijn met zo'n mengcultuur, dat is een verrijking van de samenleving.
Jezus wordt trouwens door velen geconfisqueerd, ook door socialisten. Terecht overigens, want socialistischer dan Hij kun je het niet bedenken. "Wat gij de minste mijner hebt gedaan, hebt ge mij gedaan" staat er in de statenvertaling. Dat is toch zo ongeveer het axioma van het socialisme! Want wat betekent socialisme anders dan er zijn voor elkaar, en met elkaar proberen een betere samenleving te maken. We zijn allemaal gelijk, maar gelijkheid hoeft niet tot een eenheidsworst te leiden. Ik kan geen stoelen matten, maar wel grappen maken, en dat hoeft mijn buurman weer niet te kunnen. Het gaat om de gelijkwaardigheid.
Er wordt vandaag de dag eigenlijk geen politiek meer bedreven. Wie doet er nog aan zet en tegenzet? Wie interrumpeert er nog tegenwoordig? Daar is bijna geen sprake meer van. Ik volg die debatten wel eens. Er zijn weliswaar nog een paar lastige kerels die zeggen "ja maar hoe zit dat dan", en "zou de minister niet zus of zo", maar al ga je op je kop staan, het gaat tóch gewoon door. Dat gebeurt in de hele maatschappij. In de politiek, in het bedrijfsleven, bij de omroepen. Het is overal de macht van de sterkste die telt. Ik vind dat er oppositie moet zijn. In die zin is het goed dat er partijen als de SP, de Groenen en het GPV bestaan. Die staan tenminste nog ergens voor. Die zeggen niet alleen "wij vinden dit en dat", maar kunnen dat ook onderbouwen.
Als je de troonrede hoort, groeien de bomen de hemel in en gaat het voor de wind met Nederland. Economisch gaat het goed met Nederland, dát is de beperking. Maar gaat het goed met alle Nederlanders? Neen! Dat is ook het mooie van mijn programma bij de NCRV. In "Jos op 1" heb ik een uur zendtijd voor een doelgroep van mensen die 's middag thuis zijn. In die zestig minuten kan ik dat soort dingen aan de kaak stellen en signaleren en de mensen aan het woord laten. Het is maar een druppel op een gloeiende plaat, een gaatje in een beslagen raam. Dat is mijn taak, meer kan ik niet doen. Ik zie in mijn omgeving dat de tweedeling in Nederland toeneemt, ik kom steeds meer arme mensen tegen. Hopeloze gevallen. Dan vraag ik me af hoe dat zo ver heeft kunnen komen. Jaren geleden zag je wel eens iemand uit een vuilnisbak eten, maar dan stond je toch nog enigszins verwonderd te kijken. Nu hoort het bijna bij het gewone straatbeeld. Dat is belachelijk, een schandvlek op de Nederlandse samenleving. Er moet een mentaliteitsverandering teweeg gebracht worden. We dienen ons er bewust van te worden dat de groeiende tweedeling zich op den duur ook keert tegen hen die nu menen in de bovenlaag te leven. Iedereen moet daarvoor zþn eigen talenten inzetten, en bij mij is dat mijn scheur opentrekken. Economische nivellering lijkt me geen oplossing. Je haalt dan de prikkeling en de motivatie weg. Het zit in de aard van het beestje dat je van een flat naar een huis met een tuin wilt en vervolgens naar een móóiere tuin. Ik heb bereikt wat ik bereikt heb door verschikkelijk hard te werken. Omdat ik het niet meer zo arm wilde hebben als vroeger. Dat zou allemaal niet nodig moeten zijn. Het is beter als mensen zouden werken omdat ze er achter kunnen staan. Maar zo gaat het helaas niet, dat is toekomstmuziek.

Jos Brink (55) is oecumenisch predikant en auteur van meer dan veertig boeken. Daarnaast heeft hij het hele amusementslandschap van Nederland bereisd. Hij kent de weg in musicals en cabaret, was quizmaster van het succesvolle "Wedden Dat" en drong onlangs met het programma "Jos op 1" als 's lands bekendste homoseksueel door tot de afdeling godsdienst van de NCRV. En daar is hij best een beetje trots op!

De echte Tribune is veel dikker en veel mooier! Wil je een jaar lang de Tribune in huis voor slechts 13 euro? Vul dan het aanvraagformulier in!