www.sp.nl

Homepage SPSP.nl
SP :: Publicaties :: Tribune

"Het asbest ligt hier open en bloot"

Wat in Nederland niet meer mag, doet Eternit nu gewoon in België



In 1989 stapte Remi Poppe, vermaard "milieudetective" van de SP, onaangekondigd de Eternit-fabriek in het Twentse Goor binnen, om aan te tonen hoe gevaarlijk daar met asbest werd omgesprongen. Toen in 1993 de productie van asbestcement in Nederland werd verboden, ging multinational Eternit in het Belgische Kapelle-op-den-Bos gewoon door met deze dodelijke activiteit. Omdat het de SP niet uitmaakt of asbestslachtoffers een Nederlands of Belgisch paspoort hebben, werd Eternit onlangs weer getrakteerd op een staaltje van de bekende "Poppe-methode".

Met een vastberaden pas loopt Remi Poppe door de productiehal van Eternit in Kapelle-op-den-Bos. Hij maakt foto's, kijkt achter machines en pallets en controleert alle buizen. Van een versgeslepen buis plukt hij een vlokje grijze vezels. In de vlam van zijn aansteker gloeit het materiaal fel op, maar verandert niet van vorm. "Asbest," concludeert hij, "Er wordt hier nog volop asbestcement geproduceerd." De Belgische wetgeving staat dat ook toe, maar regelt wel beschermende maatregelen voor de betrokken arbeiders. Zo moeten producten die asbestvezels kunnen vrijlaten, hermetisch worden verpakt. Er mag geen stof vrijkomen en ruimten waar met asbest wordt gewerkt, mogen alleen toegankelijk zijn voor mensen die daar ook echt iets te zoeken hebben. Poppe: "Ik loop hier van de straat af zo naar binnen! Er is hier helemaal niks afgesloten. De kruimels asbest liggen los in de buizen en afval wordt gewoon in open bakken gegooid. In Nederland zou deze fabriek onmiddellijk ontruimd en gesloten worden. Ik maak me sterk dat ook de Belgische wet deze schandalige situatie niet toestaat."

"Dat ze niet blij zijn met dit bezoek is terecht, ze hebben wel wat te verbergen"

Nadat we de hele productiehal hebben bekeken, wil Poppe een gesprek met de directie. Vanuit de auto probeert hij een telefonische afspraak te maken, maar het duurt een eeuwigheid voor hij wordt doorverbonden. Inmiddels heeft Eternit blijkbaar in de gaten met wie men te doen heeft.
Poppe is een oude - en gevreesde - bekende. In 1989 stapte hij - samen met een journalist - onaangekondigd de Eternit-fabriek in het Twentse Goor binnen, om aan te tonen hoe gevaarlijk daar met asbest werd omgesprongen. Pas daarna kwam de arbeidsinspectie eindelijk in beweging. Toen vier jaar later in Nederland de verwerking van asbest helemaal werd verboden, ging de multinational Eternit in het Belgische Kapelle-op-den-Bos gewoon door met deze dodelijke activiteit.
De secretaresse stuurt Poppe van het kastje naar de muur en uiteindelijk is er niemand bereikbaar voor commentaar. Wel komen er twee werknemers uit de poort en noteren het kenteken van Poppe's auto. Als we langsrijden, stuiven ze naar binnen en sluiten de deur. Poppe: "Ze zijn duidelijk niet blij met dit bezoek. En terecht, want ze hebben wel wat te verbergen."

Overal ligt asbest-afval. Gewoon wonen in Kapelle is al gevaarlijk

Ook buiten de fabriek kom je in Kapelle-op-den-Bos overal asbest tegen. Langs de openbare weg liggen overwoekerde afvalbergen, in elk tuintje staat wel een schuurtje met asbest golfplaten en de bospaden zijn verhard met asbest-afval. Remi Poppe gaat op zoek naar inwoners die daar meer over kunnen vertellen. En wie we ook spreken, iedereen heeft wel een asbestslachtoffer in de familie. Het verhaal van mevrouw Buelens is in dat opzicht illustratief. "Gewoon wonen in Kapelle is al gevaarlijk. Alleen daardoor al hebben we een verhoogd risico om kanker te krijgen," vertelt mevrouw Buelens. Haar echtgenoot - en vader van twee kleine kinderen - was 29 jaar toen hij overleed aan mesothelioom, een vorm van kanker die door asbest wordt veroorzaakt. "Hij heeft nooit bij Eternit gewerkt, maar het is niet moeilijk om in Kapelle met asbest in aanraking te komen. Het ligt hier vol met afval. Mijn man was actief in de jeugdbeweging en daarmee gingen ze veel op het stort van Eternit spelen. Dat was wel bedekt met een klein laagje grond, maar ja! Er is in Kapelle ook erg veel asbest verwerkt in de huizen. Dat was goedkoop. Iedereen kende wel iemand die bij Eternit werkte en daar kon je altijd wel een plaatje met een stukje eraf voor een lage prijs krijgen. Het speelt in je achterhoofd altijd mee. Als nu de wind uit de richting van de Eternit-fabriek komt, spoel ik de groenten die ik uit mijn tuin haal extra," aldus mevrouw Buelens.

"Ik zie hier dagelijks patiënten die blootgesteld zijn aan asbest"

Dat deze angst niet helemaal onterecht is, wordt bevestigd door dokter De Bisschop, huisarts te Kapelle-op-den-Bos: "Mensen die gezondheidsklachten hebben ten gevolge van asbest? Dat zijn er veel, zéér veel. Als een dokter in een normale huisartsenpraktijk in zijn hele carriére één of twee gevallen meemaakt, is dat al veel. Maar ik zie hier dagelijks, echt dagelijks patiënten. Mensen die zijn blootgesteld aan asbest en in verband daarmee deels zijn afgekeurd. Dat gaat absoluut over honderden mensen. Toen ik hier veertien jaar geleden begon als huisarts, was ik daar totaal niet op voorbereid. Ik stond absoluut perplex."
Een andere notabele van het dorp valt hem bij. Loco-burgemeester Kersten: "Er zijn flink wat mensen die asbestose hebben gekregen. Ik ken ze persoonlijk. Of kende eigenlijk, want die zijn inmiddels allemaal dood."
Ook dokter Van den Oever, asbestdeskundige van het Christelijk Ziekenfonds, weet dat de praktijk op de werkvloer niet altijd zo mooi is als deze wordt voorgesteld: "De Belgische arbeidswetgeving is onleesbaar, die komt niet verder dan het bureau van een bedrijfsarts. De prachtige veiligheidsvoorschriften zijn niet bekend bij de lagere werknemers, terwijl juist zij in aanraking komen met gevaarlijk spul," aldus Van den Oever.
Van voorlichting over werken met asbest heeft huisarts De Bisschop geen al te hoge verwachtingen. "Ik denk dat je het moet vergelijken met een leeuwentemmer in een kooi. Alle mensen hier kennen de gevaren wel, maar ze zien het als een risico dat ze moeten incalculeren. Het niet meer produceren en verwerken van asbest is de enige manier om asbestose te voorkomen." Zijn confrater Van den Oever vindt dat wat overdreven. "De meest agressieve asbestsoorten worden niet meer gebruikt en mensen die niet beroepsmatig en langdurig met asbest hebben gewerkt, krijgen zelden problemen. De huidige productiemethoden zijn heel veilig." Geconfronteerd met de bevindingen van Remi Poppe in de Eternit-fabriek wordt hij wat van zijn stuk gebracht: "Eigenaardig. Ik ben er recentelijk nog geweest met een internationale inspectieploeg en droge bewerkingen van asbest die stof kunnen geven, heb ik daar niet gezien." De "Poppe-methode" blijkt dus maar weer eens effectiever dan aangekondigde inspecties.

Wat de directeur "volkomen veilig" noemt, blijkt wel degelijk onveilig

De heer Alfons Peeters, directeur-generaal van Eternit in Kapelle-op-den-Bos, is onaangenaam verrast als hij hoort dat er foto's zijn gemaakt in zijn fabriek. Na enkele dagen is hij alsnog bereid de Tribune telefonisch te woord te staan. "Meneer Poppe? Ja, die ken ik wel. Ik vind het niet zo netjes om zomaar een fabriek binnen te vallen en daar foto's te maken. Daar kunnen wij niet mee akkoord gaan. Maar ik kan u verzekeren dat metingen aantonen dat onze asbestcementproductie helemaal veilig is."
Over de losse asbestvlokken aan de asbestcementen buizen zegt Peeters heel resoluut: "Dat kan niet, dat is onmogelijk. Jullie hebben vast een ander product gefilmd. De buizenproductie is een nat procédé, waarbij geen droog afval vrij komt." Maar even later vertelt Peeters, dat "zowel het natte als het droge asbest-afval volledig wordt hergebruikt in de productie van nieuwe buizen". Dat betekent dus dat er bij die productie wel degelijk droog afval vrijkomt.
Peeters ontkent dat zijn werknemers gevaar lopen: "Het aantal mesothelioom-gevallen door de asbestcement-industrie is zeer laag, verassend laag zelfs. Studies over een toename van het aantal asbestslachtoffers heb ik wel gelezen, maar waar die cijfers vandaan komen is mij niet zo duidelijk," zegt hij.
In Nederland is in ieder geval wél duidelijk waar die cijfers vandaan komen. Mesothelioom manifesteert zich meestal pas twintig tot veertig jaar na de besmetting met asbest. Daardoor zal in ons land - hoewel het gebruik van asbest al jaren verboden is - het aantal slachtoffers toenemen van 600 per jaar nu tot 950 per jaar in 2010. In België zal het niet anders gaan.

"Een multinational is alleen maar aan te pakken door internationale samenwerking"

Dat Peeters niet blij is met de foto's die in zijn fabriek zijn genomen blijkt terecht. Als we ze voorleggen aan arbeidskundige Lex Burdorf van de Erasmus Universiteit in Rotterdam, bevestigt die het vermoeden van Remi Poppe dat een situatie als in Kapelle-op-den-Bos door de Nederlandse arbeidsinspectie niet zou worden getolereerd. Burdorf: "Wat die foto's in ieder geval bewijzen, is dat de standaard hygiënische praktijk nogal wat te wensen overlaat. Dat laat zien, dat zij niets geleerd hebben van de lessen uit het verleden. Gezien de arbeidsomstandigheden zoals die op deze foto's te zien zijn, is het te verwachten dat daar nogal wat mensen gezondheidsschade van zullen ondervinden," aldus Burdorf.
Voor Remi Poppe is het allemaal een bekend verhaal. "Fabrikanten komen steeds met hetzelfde liedje: asbest is veilig en er is niks aan de hand. Precies wat ze ons tien jaar geleden in Goor ook op de mouw wilden spelden. Maar ondertussen sterven werknemers en buurtbewoners aan asbestose en mesothelioom." Dat Eternit heeft aangekondigd de abestcementproductie in België te stoppen is voor hem niet voldoende: "Als ze dat al doen, is het alleen maar omdat ze het spul niet meer zo makkelijk kunnen verkopen. Zij moeten worden aangesproken op het leed dat ze hebben veroorzaakt en verantwoordelijkheid nemen voor de slachtoffers die de komende tientallen jaren nog gaan vallen," aldus Poppe. "En wat wij moeten doen, is Eternit achter de vodden blijven zitten. De ervaring die we in Nederland hebben opgebouwd met het gevaar van asbest moeten we delen met slachtoffers over de grenzen heen. Een multinational is alleen aan te pakken door internationale samenwerking," aldus Poppe.

Eternit: asbest en politiek

Ook in de lokale politiek laat Eternit zich niet onbetuigd. Dat hoeft niet te verbazen, aangezien de fabriek met zijn duizend werknemers een hoofdrol speelt in het ecnomische leven van Kapelle-op-den-Bos, dat zo'n achtduizend inwoners telt. Loco-burgemeester Kerstens werkte, naast zijn politieke carriére, jarenlang op het kantoor van Eternit. Daar kwam plotseling een einde aan toen hij in 1988 overstapte van de christen-democratische CVP naar de sociaal-democraten van de SP. Kerstens: "Van de ene dag op de andere werd ik ontslagen. Buiten de politiek was daar geen enkele reden voor, maar men vond dat de samenwerking tussen mij en Eternit zo niet verder kon." Zijn voorganger drukte het ooit als volgt uit: "Eternit is een staat in de staat, daar valt niet tegen te vechten". In 1994 lanceerde Eternit een nieuw politiek offensief. "In een - overigens mislukte - poging om de meerderheid van de SP te breken, vormden de CVP en de Vlaamse Volksunie toen een coalitie voor de verkiezingen. Lijsttrekker daarvan was de heer Borremans, in het dagelijks leven een van de directeuren van Eternit," aldus loco-burgemeester Kerstens.
De Tribune elke maand op je deurmat? Word nu lid of probeer de Tribune een jaar lang voor slechts 13 euro!

naar boven index van dit nummer index Tribune index Nieuws Overzicht website

Delen via sociale media Informatie over delen en sociale media
SP Nieuws

Laatste berichten

VANDAAG
OPINIE
ZATERDAG 23 AUGUSTUS
IN DE MEDIA
VRIJDAG 22 AUGUSTUS
COLUMN
IN DE MEDIA
DONDERDAG 21 AUGUSTUS
IN DE MEDIA
WOENSDAG 20 AUGUSTUS
IN DE MEDIA
DINSDAG 19 AUGUSTUS
NIEUWS
IN DE MEDIA
MAANDAG 18 AUGUSTUS
COLUMN
IN DE MEDIA
ZATERDAG 16 AUGUSTUS
IN DE MEDIA
VRIJDAG 15 AUGUSTUS
NIEUWS
OPINIE
COLUMN
IN DE MEDIA
DONDERDAG 14 AUGUSTUS
NIEUWS

Moed College
Studio SP
top