SP :: Publicaties :: Tribune

Tribune 16 juli 2004

Bettine Vriesekoop:

Een leven na de sport

Wie geen genoeg kan krijgen van sport op televisie, kon de afgelopen maanden op de late vrijdagavond terecht bij een serie van acht ontmoetingen van Bettine Vriesekoop (42) met een olympische (kandidaat) deelnemer. Gesprekken met topsporters met een verhaal, door een voormalig tafeltenniskampioen op weg naar een nieuw bestaan.

De afgelopen twee, drie maanden waren een hectische periode voor Bettine Vriesekoop, Maar ook één die wel eens de basis gelegd kan hebben voor de komende fase in haar leven. ‘Het evenwicht is bijna terug in mijn bestaan,’ vertelt ze in haar Amsterdamse bovenhuis op een steenworp afstand van Artis. ‘Maar het blijft laveren, zeker als je in je eentje een kind moet opvoeden.’

Het is een maandag en Vriesekoop heeft geen verplichtingen voor haar serie uitzendingen bij Studio Sport ‘Ik heb de NOS zelf gevraagd of ik dit kon doen. Een tijdje geleden heb ik daar eens een plan neergelegd. Mijn idee was documentaires te maken van een half uur. Maar daar was, werd me gezegd, geen ruimte voor. Tot deze serie van acht zich aandiende. Een kans die ik met twee handen heb gegrepen.’

Een paar etmalen eerder is de tweede aflevering uitgezonden, waarvoor Vriesekoop twee dagen met hardloper Kamiel Maase op pad is geweest. Het is een ontmoeting geworden waarin de interviewster een dappere poging doet om haar ‘gast’ ten voeten uit neer te zetten. En daarbij bewondering afdwingt door een flink stuk mee te joggen en tegelijkertijd een vraaggesprek te houden. ‘Ik was daar zelf niet helemaal tevreden over,’ kijkt Vriesekoop terug. ‘Uiteindelijk kreeg naar mijn smaak de vorm van het programma iets meer accent dan de inhoud. Maar dat is, heb ik inmiddels gemerkt, vaak het probleem met een televisie-uitzending. Het standpunt van de makers is altijd: het moet in elk geval leuk zijn om naar te kijken.’

Vriesekoop begeleidde ooit een blauwe maandag televisiebeelden van tafeltennis, maar anders dan Ria Visser en Marcella Mesker zag ze geen kans door te dringen tot het vaste kader van sportcommentatoren. ‘Misschien dat ik nu met deze serie een begin heb gemaakt, een basis heb gelegd. Want ik wil verder in de journalistiek. Ik heb trouwens al het nodige gedaan: interviews voor Nieuwe Revue en Sportweek en sinds een aantal jaren heb ik een tweewekelijkse column in het Algemeen Dagblad. Of ik dat niet frequenter wil doen? Eh, nou nee. Het kost me nu soms al moeite om een goed onderwerp te vinden en dat uit te werken. En wat die serie voor Studio Sport betreft: ik ben gewoon in het diepe gegooid. Maar ik heb de kans gekregen en daar ben ik blij mee. Ik leer er van.’

Tot vijf jaar geleden was haar levenspartner Hans van Wissen, sportredacteur bij de Volkskrant, de steun en toeverlaat bij haar journalistieke ontwikkeling. Zijn plotselinge dood tijdens de zwangerschap van haar zoon Tymo knakte die opbloei. En deed haar leven kraken. Juist in een fase waarin ze zich definitief had ontworsteld aan de druk, die een andere man op haar bestaan had gelegd: coach Gerard Bakker. De vooral later omstreden goeroe, die aan de basis stond van haar grote successen, waaronder Europese titels in 1982 en 1992. Bakker dwong haar in een mentaal keurslijf waaruit voor de Vriesekoop van toen geen ontsnappen mogelijk was. Bakker was de manipulator, die vond dat het doel alle middelen heiligde. Die zijn pupil zestien jaar lang als een ledenpop dirigeerde. Vriesekoop noemde het later karaktermoord en de dwang een ander mens te moeten zijn dan ze eigenlijk was. Die bijna door Gerard Bakker opgelegde bezetenheid heeft Vriesekoop inmiddels grotendeels van zich afgelegd. Ze heeft het leven in eigen hand genomen, maar ervaart daarbij dagelijks dat het bestaan van een alleenstaande en bovendien ambitieuze moeder danig verschilt van een normale gezinssituatie.

‘Ik heb bij de opvoeding van m’n zoon mijn hulp in huis hard nodig. Ik moet de gedachte bewaken dat ik ook dingen voor mezelf kan doen. Als je dat niet doet, loop je het risico dat je jezelf buitensluit; dat je je isoleert. Daar moet je heel bewust mee omgaan. Een leven alleen is heel anders dan met zijn tweeën. Dan beleef je alles samen, verdeel je huiselijke taken, heb je als stel plezier.’

‘Mijn ontwikkeling de laatste jaren heeft ook te maken gehad met het rouwproces dat ik doormaakte na de dood van Hans. Hij was mijn beschermengel. Toen hij er niet meer was, kwamen er weer veel dingen uit mijn eerdere leven, die ik nog niet had verwerkt, naar boven. Ik ben nu nog steeds een beetje bezig mijn eigen persoonlijkheid op te bouwen.’

Vanaf 1992 voelde Bettine Vriesekoop zich tot de dood van haar levensgezel een ander mens. Bevrijd van de druk van Gerard Bakker, met wie ze in 1988 brak, stootte ze opnieuw door naar de Europese titel. Die ze in de wacht sleepte met moderner, gevarieerder spel. ‘Ik groeide boven me zelf uit en had de perfecte balans gevonden,’ aldus de in Hazerswoude geboren oud-vedette, die zich als uiting van gegroeid zelfbewustzijn zelfs in volle glorie in Playboy liet afbeelden. Dat vertrouwen kreeg een knak door het overlijden van haar partner in 1999, maar uitgerekend haar sport bracht Vriesekoop weer in het goede spoor. Ze keerde als weduwe terug achter de tafeltennistafel. Om in maart 2002 haar zestiende Nederlandse titel in het enkelspel te veroveren. En kort daarna met haar club De Treffers zelfs de Europa Cup voor landskampioenen.

Nu, ruim twee jaar later, is tafeltennis niet langer het belangrijkste voor Vriesekoop. Dat zijn haar zoon en haar ambitie om in de journalistiek te slagen. Is politiek ook een optie? ‘Ik weet het niet. Ik ben daarin niet geschoold. Hoewel ik er wel bepaalde ideeën over heb; progressieve inderdaad. Bijvoorbeeld over het feit dat vrijwel al het geld naar de grote sporten, voetbal, schaatsen en tennis gaat. Dat is onrechtvaardig. De kleine bonden kunnen zich niet bedruipen. Het Nederlandse tafeltennis ontbreekt straks op de Spelen. Doodzonde. Of ik misschien ooit bobo word? Ik weet het niet. Ik sluit niets uit. Erica Terpstra is nu toch ook voorzitter van NSF/NOC? En er is een bepaalde overeenkomst tussen haar en mij. We hebben allebei sinologie gestudeerd.’

Vriesekoop, die in haar door Alje Kamphuis geschreven biografie ‘BETTINE, overwinnen, overleven’ bekent bij de EK in 1998 doping (efedrine, een herstellingsmiddel) te hebben gebruikt, ziet haar zoon nog niet zo gauw gaan tafeltennissen. ‘Hij mag het uiteraard wel. Maar ik heb liever dat hij zijn hersens gaat gebruiken. Waarmee ik niet wil zeggen dat je voor tafeltennis je hoofd niet nodig hebt. Maar sport moet je ook wel met je hart doen. Ik denk dat hij, ook fysiek, meer op Hans lijkt dan op mij. Dus misschien iets in de journalistiek dan?’

De echte Tribune is veel dikker en veel mooier! Wil je een jaar lang de Tribune in huis voor slechts 13 euro? Vul dan het aanvraagformulier in!