SP :: Publicaties :: Tribune

Aantal Centrale Huisartsen Posten groeit, maar de ergernis ook ‘Jullie zijn toch geen Albert Heijn’

Tekst Wim Herstel   Foto Ashraff Tashta

Om hun werkdruk na kantoortijd en in het weekeinde te verlichten, verenigen huisartsen zich steeds meer in centrale posten. Op het moment zijn er al zestig van en dit jaar komen er nog eens zo'n vijftig bij. Tot grote ergernis van terecht mopperende patiënten. Met de komst van elke nieuwe centrale post groeit echter het aantal klachten. Patiënten voelen zich afgescheept door telefonistes, mopperen over lange wachttijden of zien op tegen een tocht van tientallen kilometers. Onlangs opende de Centrale Huisartsen Post (CHP) Gorinchem haar deuren. Onder het motto 'Wij pikken de centralisatie niet' kwam de SP afdeling Leerdam vrijwel direct in actie. Duizenden klachtenformulieren werden verspreid, FNV Bondgenoten/UGO en CNV Anders sloten zich bij het verzet aan, en gezamenlijke protestbijeenkomsten volgden. Bijvoorbeeld op 4 juli in de Asperense sporthal De Schildkamp. Verslag van een rumoerige vergadering.

Heel even is het stil. lijkt z'n adem in te houden, maar dan galmt zijn zware basstem door de holle ruimte van sporthal De Schildkamp in Asperen. 'Weet u wat het is, mevrouw! We zijn verraden door onze eigen huisartsen. Al jaren ga ik naar dezelfde dokter. Dat schept een band vertrouwensband. Als er 's avonds of 's nachts wat met me gebeurt, dan weet ik dat mijn arts komt kijken, of dat ik in ieder geval bij hem terechtkan. En wat glijdt er een tijdje geleden ineens bij me in de bus? De mededeling dat jullie alleen nog maar van 9 tot 5 werken. Wat is dat voor nonsens! Jullie zijn toch geen Albert Heijn.'
Femke Kapteyns, coördinator van de Centrale Huisartsenpost in Gorinchem kijkt, knikt en pakt de microfoon. Een week na de opening van de CHP wilde ze nog van geen kritiek horen. 'De zorg is onterecht,' verklaarde ze toen stellig. 'Als mensen eenmaal gewend zijn aan dit nieuwe systeem, zullen ze zien dat het de beste garantie is om de eerstelijns gezondheidszorg ook voor de toekomst te garanderen.'Vele bezwaren, een regionale actie en een zwartboek later, toont Kapteyns zich tijdens de protestbijeenkomst in de sporthal genuanceerder in haar enthousiasme. 'Echt, we nemen alle klachten uiterst serieus. Ook zijn we ons er van bewust, dat nog niet alles gaat zoals het moet. Maar dat heeft tijd nodig', klinkt het rustig doch beslist.

Voor de dokters zelfs is de CHP de oplossing voor het tekort aan huisartsen. Patiënten denken daar duidelijk anders over

Op maandag 3 juni opende de CHP in Gorinchem haar deuren. Voor de 59 deelnemende dokters is het de oplossing voor het tekort aan huisartsen in de regio: het Brabantse Land van Heusden en Altena, de stad Gorinchem, een groot deel van de Alblasserwaard, de Vijfheerenlanden en de Gelderse gemeente Lingewaal. Het is een dunbevolkt gebied, waarin nauwelijks nog een huisarts een praktijk wil beginnen. Of, zoals Femke Kapteyns het zegt: 'Er zijn geen huisartsen meer die 7 x 24 uur willen werken.' Dus ook niet buiten kantooruren en in de weekeindes. Dat probleem moet - net als elders in Nederland - worden ondervangen, door de inrichting van centrale posten. Zestig zijn er daar nu al van en voor eind 2002 zal dat aantal met nog eens vijftig zijn gegroeid.

Niettemin barstte vrijwel onmiddellijk na de opening de kritiek massaal los. En niet alleen, omdat er vooraf geen overleg had plaatsgevonden met patiënten en belangenorganisaties. 'Hoe kom ik 's nachts in Gorinchem als ik iets krijg' en 'Als ik bel, kom ik amper langs de telefoniste', waren en zijn veel gehoorde klachten.
Ook in sporthal De Schildkamp ziet het merendeel van de 120 aanwezigen de te grote regiofunctie van de CHP als voornaamste (en onoverkomelijke) hindernis. Een vrouw zegt: 'Ik heb twee kleine kinderen en mijn man en ik hebben geen auto. Je moet er toch werkelijk niet aan denken dat er iets gebeurt en dat we niet op tijd in Gorinchem zijn.'De artsen van de CHP hebben daar inmiddels een passend antwoord op gevonden, blijkt uit de reactie van Kapteyns. 'Als er voor een patiënt geen enkele mogelijkheid is om naar Gorinchem te komen en de arts stelt in zijn of haar diagnose vast dat direct onderzoek noodzakelijk is, dan is er altijd een auto beschikbaar. Niet zomaar een auto, maar door de inrichting bijna een ambulance.'

'Door de werkdruk en de risico's van burn-out zijn deze posten soms niet meer en niet minder dan een noodzakelijk kwaad'

Niet iedereen die deze avond naar De Schildkamp is gekomen, hecht echter geloof aan de goede bedoelingen van de huisartsen achter de opzet van de centrale post. Iemand roept verontwaardigd: 'Er is alleen maar rekening gehouden met de wensen van artsen, die domweg minder uren willen draaien. Aan de patiënten is niet gedacht.' Een daverend applaus rolt door de sporthal. Hans van Leeuwen, aanwezig namens de SP, steekt zijn hand op en pakt de microfoon. 'Natuurlijk is de regio die deze centrale post moet bestrijken veel te groot. Dat had anders gemoeten. Meerdere kleine posten was verstandiger geweest. Maar het is minstens zo belangrijk te weten, dat veel huisartsen niet kiezen voor deze vorm van grootschaligheid omdat ze dat beter vinden. Door de werkdruk en de risico's van burn-out zijn deze posten soms niet meer en niet minder dan een noodzakelijk kwaad.' Hij vervolgt: 'Ik weet niet of u vandaag gekeken of geluisterd hebt naar het debat over het strategisch akkoord tussen CDA, VVD en LPF. Nou, dat belooft niet veel goeds. Zeker niet waar het de gezondheidszorg aangaat. Toch vinden wij dat huisartsen hun protest vooral aan de overheid moeten laten horen. En dat de bevolking, samen met de gemeentebesturen, een vuist moet maken. Zoals dat al regelmatig gebeurt met de strijd voor behoud van kleine ziekenhuizen.'
Van Leeuwens' woorden lijken de kersverse wethouder van Volksgezondheid in Lingewaal, Van Ooijen, als muziek in de oren te klinken. 'Helemaal mee eens', roept hij geestdriftig, verwijzend naar een deel van het betoog. 'Ook ik onderken de problemen van de te groot opgezette regio. Daarom ben ik inmiddels gesprekken begonnen, die mogelijk kunnen leiden tot een post in Lingewaal. Maar daar is natuurlijk wel geld voor nodig van het Rijk en de zorgverzekeraar.'

Bij ieder telefoontje beslist een doktersassistente of de klacht ernstig genoeg is. Mensne voelen zich niet serieus genomen

Alle protesten, vergoelijkende woorden en handtekeningenacties ten spijt, draait de CHP in Gorinchem al ruim een maand op volle toeren. Op basis van een systeem, waarbij de post altijd bezet is door twee huisartsen én een doktersassistente. Met name laatstgenoemde rol vormt stof voor nogal wat kritiek. Bij ieder telefoontje van een patiënt beslist de assistente immers of de klacht ernstig genoeg is voor doorschakeling naar een arts. Veel bellers voelen zich niet serieus genomen. 'Als ik iets mankeer wil ik de dokter zelf spreken en niet eerst door de telefoon geïnterviewd worden,' zegt een man. 'Hoe weet ik zeker dat iemand die mij niet kent en die ik niet ken, mijn klacht serieus neemt.'
Huisarts Wielaart, vice-voorzitter van deze CHP, verdedigt de opzet. 'Het zijn professionele, doorgewinterde assistenten, die aan de hand van een paar vragen een voorlopige diagnose kunnen stellen. En, in overleg met de arts, ook kunnen bepalen of iemand langs moet komen, of dat wij er zelf naar toe moeten.'
Dat het een en ander desondanks niet van een leien dakje gaat, wordt bewezen door het verzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg voortaan meer aandacht te besteden aan de telefonische intake en aan de aanbevelingen van de Landelijke Patiënten Federatie. Een woordvoerder van dat verbond: 'Er gaat nog te veel mis. Doktersassistenten zouden voor deze nieuwe rol een speciale opleiding moeten krijgen. Daar heeft de patiënt gewoon recht op. Verder moet er haast gemaakt worden met de ontwikkeling van een elektronisch patiëntendossier, zodat rekening kan worden gehouden met het medische verleden van de beller.'
Hans van Leeuwen tot slot (en samenvattend): 'Op korte termijn is er helaas geen oplossing voor het tekort aan huisartsen. Degelijke posten zijn daarom een noodzakelijk kwaad. Maar de regio's moeten kleiner, zeker op het platteland. Het Rijk en de Zorgverzekeraars zullen voor het geld moeten zorgen.'

De bijeenkomst in De Schildkamp is kort na 22.00 uur voorbij. De rust in Asperen keert terug. Voorlopig.

De echte Tribune is veel dikker en veel mooier! Wil je een jaar lang de Tribune in huis voor slechts 13 euro? Vul dan het aanvraagformulier in!