SP :: Publicaties :: Tribune

OuderenNUkrant voorjaar 2005

Zorgeloos oud worden in de Europese Unie?

Kun je nog met een gerust hart oud worden in het nieuwe Europa? De zorg, de pensioenen, de AOW: veel zaken waar ouderen mee te maken hebben staan onder druk. In de eerste plaats door de maatregelen van kabinet Balkenende, maar in toenemende mate ook door Europees beleid, zoals de omstreden Dienstenrichtlijn. Met het referendum over de Europese grondwet in aantocht staat 'Brussel' volop in de publiciteit. Reden voor een gesprek met Anne-Sophie Parent, directeur van AGE, het Europese platform van ouderenorganisaties en met SP-fractievoorzitter Jan Marijnissen.

De grondwet omschrijft het keurig: 'De Unie erkent en eerbiedigt het recht van ouderen, een waardig en zelfstandig leven te leiden en aan het maatschappelijk en cultureel leven deel te nemen.' Da's mooi. Maar: stelt het ook wat voor? Wat is de betekenis van zo'n algemene uitspraak?

Anne-Sophie Parent: 'Die is heel beperkt. Eigenlijk voegt de grondwet maar heel weinig toe aan het Verdrag van Nice, waarin de rechten van burgers eerder al geregeld waren. En in de toelichting wordt wel uitvoerig beschreven welke waarden en normen de rechten uitdrukken, maar is niets te vinden over hoe burgers ze kunnen afdwingen. De grondwet beschrijft beter dan ooit de principes die in de EU gelden, maar de praktische betekenis daarvan is érg mager.'

Ronduit teleurgesteld is AGE over de anti-discriminatiebepalingen in de grondwet. Parent: 'Wij zouden graag gezien hebben dat regels om discriminatie tegen te gaan voortaan aangenomen zouden kunnen worden met een meerderheid van stemmen in plaats van unanimiteit, maar dat is niet gelukt. En met 25 lidstaten zal het heel moeilijk zijn om Europese richtlijnen uit te vaardigen die sterk zijn in het bestrijden van bijvoorbeeld leeftijdsdiscriminatie.'

Dienstenrichtlijn leidt tot sociale dumping waarvan ouderen de dupe zijn

Voegt de grondwet nauwelijks iets toe, een andere Europese maatregel dreigt wél veel af te breken: de Dienstenrichtlijn. Dat is het voorstel van oud-Eurocommissaris Bolkestein om de markt van diensten in heel Europa vrij te geven en aan concurrentie te onderwerpen. Parent moet er helemaal niets van hebben. 'De Dienstenrichtlijn heeft grote gevolgen voor zeker negentig procent van de diensten waar ook ouderen gebruik van maken. Wij maken ons in het bijzonder zorgen om de sociale zekerheid en welzijnsdiensten die voor ouderen van direct en groot belang zijn.'

De Dienstenrichtlijn bepaalt dat dienstverleners in heel Europa aan de slag kunnen, onder de regels van hun eigen land. Parent: 'Voor ouderen met een baan is de sociale dumping die daarvan het gevolg kan zijn, een echte bedreiging. De baanzekerheid van ouderen is toch al zwak en straks zouden zij moeten concurreren met goedkope jonge arbeidskrachten uit andere lidstaten. Daarnaast zijn ouderen ook gewoon consumenten zoals iedereen. En de rechten van consumenten zijn in de richtlijn niet goed geregeld. Als iemand ontevreden is over een dienst die wordt geleverd door een bedrijf vanuit het buitenland is het echt onduidelijk hoe hij een klacht kan indienen of waar hij zijn recht kan halen.'

Hier werkloosheid onder zorgverleners en in Polen een gebrek aan goed opgeleide krachten

Ook de gezondheidszorg valt onder de richtlijn. AGE-directeur Parent: 'Wat ons betreft moet die er echt uit, net als alle publieke en sociale dienstverlening. Dienstverleners uit een ander land kunnen met lagere kwaliteitsnormen, lager opgeleid personeel en slechtere arbeidsomstandigheden aan het werk in elke lidstaat. Dit kan leiden tot een grote groep tweederangs burgers die vanuit het buitenland onder slechtere omstandigheden werk moeten verrichten. En ondertussen raken mensen in het gastland zonder baan. Verpleegkundigen of verzorgenden uit Polen zullen al gauw verleid worden in Nederland te gaan werken. Dat zal leiden tot een fikse braindrain in Polen waardoor mensen die dáár zorg nodig hebben, met lege handen achterblijven. En tot een hogere werkloosheid onder zorgverleners in Nederland. We zouden er eerst voor moeten zorgen dat alle Europese werkers onder dezelfde omstandigheden en voor vergelijkbare salarissen kunnen werken. Pas dan zou je kunnen spreken van een eerlijke concurrentie.'

NEE-stemmen beste manier om democratische en sociale rechten te beschermen

In Nederland loopt de SP voorop in de strijd tegen de Dienstenrichtlijn, én in de NEE-campagne voor het grondwetreferendum. Wat is er mis met die grondwet?

Jan Marijnissen: 'Samenwerking tussen de landen van Europa is erg belangrijk, laat ik dat voorop stellen. Nederland is geen eiland en bij de moderne wereld past het niet dat landen alles alléén willen doen. Maar samenwerking hoeft niet te betekenen dat Brusselse bureaucraten voortaan van alles en nog wat voor ons beslissen. Dat is nu echter wél aan het gebeuren, en de beste mogelijkheid om er tegengas aan te geven is het referendum van 1 juni.'

Jouw advies is dus: stem NEE…

'Ja, ik merk dat veel mensen aanvoelen dat het met Europa de verkeerde kant opgaat, maar dat ze twijfelen als het om het referendum gaat, ook al omdat ze niet weten wat er allemaal in de grondwet staat. Mijn boodschap is: uw gevoel is goed. De Europese Unie zit op de verkeerde weg. En afwijzing van de grondwet is de beste manier om onze democratische en sociale rechten te beschermen.'

Waarom?

'Met de grondwet die nu voorligt is erg veel mis. In de eerste plaats omdat Nederland een machteloze provincie van een oppermachtige Europese Unie aan het worden is, en de grondwet dat proces versnelt. We kunnen beter pas op de plaats maken in plaats van ondoordacht door te denderen in de richting van een Europese superstaat die nauwelijks te controleren valt.

In de tweede plaats omdat de Europese Unie zoals ze nu functioneert, tot sociale uitverkoop leidt. Alles is gericht op maximale vrijheid voor grote bedrijven. Zij hebben dit Europa ook bedacht. In hun visie hoort geen sterke publieke en sociale sector. Zij willen dat alle publieke voorzieningen verkocht kunnen worden, om geld aan te verdienen. Ook onderwijs en gezondheidszorg en zelfs veiligheid. Europa als één grote vrije markt voor de handigste zakenlieden, dat wordt nu officieel vastgelegd in de grondwet. Dat is een grote stap in de verkeerde richting.

En het derde grote probleem vind ik de verregaande militaire samenwerking die de grondwet vastlegt. Die zal leiden tot een peperduur Europees leger, dat ook elders op de wereld oorlogen kan voeren. De breed in ons land levende wens van 'nooit meer oorlog' strookt niet met Europa als militaire grootmacht, die tientallen miljarden euro's extra gaat kosten. Laten we dat geld gebruiken voor echte veiligheid en zaken als scholen, ziekenhuizen en verpleging.'

Eindelijk…

Eindelijk kunnen we onze mening geven over Europa. Dat is niet gebeurd bij het Verdrag van Maastricht dat leidde tot de steeds ingrijpender Europese Unie, niet bij het Stabiliteitspact dat beslist hoeveel geld we in Nederland aan zaken als zorg, onderwijs en sociale uitkeringen mogen betalen, en ook niet bij de afschaffing van de gulden en de invoering van de euro. Nú kan het wel. Ons advies: maak daar gebruik van.

Heel veel meer informatie over de grondwet, het referendum en de NEE-campagne vindt u op www.sp.nl

Verder nieuw op SP.nl

• Spanning maart 2012:
  Nieuwe lente, nieuw perspectief
• ZO elfde editie

Tribune april

• Architect Hans Semeijn en Jan Marijnissen
• Eerste SP-wet aangenomen
• Voedsel Focus Amersfoort: ‘Ik leef niet, ik overleef’
• Adieu Vijverhofstraat
• Vaarwel en welkom
• Dennis de Jong: ‘Help de ondernemers’
• Burgerwaarnemers bij Russische verkiezingen