SP :: Publicaties :: Tribune

OuderenNUkrant najaar 2004

Een 3 voor het regeringsbeleid!

Groot onderzoek onderstreept noodsituatie in de verpleeg en verzorgingshuizen

De mensen die Nederland onder zware omstandigheden hebben opgebouwd, kunnen daar ook in hun laatste levensfase niet van profiteren.

Ouderenzorg onder Balkenende: 'Bewoners kwijnen weg en gaan zich een last voor de maatschappij voelen.'

'Een tekort aan personeel en geld tast de kwaliteit aan van het leven in verzorgings- en verpleeghuizen. Dat is de afgelopen jaren in tal van onderzoeken glashelder vastgesteld. En wat doet onze regering van normen en waarden? Ze bezuinigt vrolijk door.' SP-Kamerlid Agnes Kant zet zich al jaren vastberaden in voor de bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen. 'Wat het kabinet doet, is echt ongehoord. De ouderenzorg is opgezadeld met een efficiencykorting van 0,8 procent, en er wordt niet verder geïnvesteerd in noodzakelijke zorgvernieuwing maar wel gekort op de arbeidsmarktgelden. Opgeteld is dat volgens Arcares, de vereniging van verpleeg- en verzorgingshuizen, een bezuiniging van 263 miljoen euro. Dat wil zeggen: tien minuten minder verzorging per bewoner per dag, terwijl er juist vijftien minuten méér nodig is…'

Voor Agnes Kanten het SP-Ouderenplatform waren de vele alarmsignalen uit verzorgings- en verpleeghuizen aanleiding om op grote schaal de mening te vragen van bewoners, familie en personeelsleden. Wat betekent het als er bezuinigd wordt op de zorg aan mensen die volledig van anderen afhankelijk zijn? En: hoe zou het anders moeten? Het glasheldere antwoord op vragen als deze kwam uit 1129 enquêtes van bewoners, familieleden en personeelsleden van verzorgings- en verpleeghuizen.

'Door vereenzaming en afstomping gaan bewoners sneller achteruit dan nodig is'

Op de vraag naar de gevolgen van de grote werkdruk voor de bewoners antwoordt ruim 80 procent van de geënquêteerden dat de grens van wat nog acceptabel is, bereikt is of al overschreden wordt. Veelvuldig wordt gemeld dat bewoners regelmatig of vaak te laat uit bed worden geholpen, niet op tijd naar toilet kunnen, en daarom maar een luier om krijgen. Bijna 90 procent van de ondervraagden geeft aan dat er nooit of zelden wordt gewandeld. Grote zorgen worden geuit over de kwaliteit van het bestaan.Vereenzaming, vervuiling, onveiligheid, uitzichtloosheid en afstomping zijn aan de orde van de dag en zorgen bij bewoners voor een snellere achteruitgang dan nodig is.

Een gebrek aan privacy doet zich vooral voor in verpleeghuizen. Daar antwoordt meer dan de helft dat de privacy onvoldoende is. In de verzorgingshuizen is dat (slechts?) 13 procent. In nog geen 10 procent van de bezochte verpleeghuizen heeft iedere bewoner een eigen kamer. Dertien procent beschikt uitsluitend over meerpersoonskamers.

Aan de geïnterviewden die tevreden zijn over de zorg, is gevraagd aan welke zaken dat ligt. In de antwoorden scoren de inzet en deskundigheid van het personeel hoog, evenals de sfeer van het huis, de openheid naar de bewoners, de inzet van vrijwilligers en de vele activiteiten die georganiseerd worden. Enkele keren is gemeld dat bewoners of familie betalen om extra zorg in te kopen.

'Natuurlijk kan het efficiënter…met een bewonerswasstraat'

Zestig procent van de ondervraagden vindt dat er efficiënter gewerkt zou kunnen worden; veertig procent meent van niet. Veelgenoemde voorstellen om de efficiëntie te verbeteren zijn: minder bureaucratie, meer en beter personeel, betere planning en betere samenwerking en communicatie. Gewaarschuwd werd er ook: 'Als wij zorg beschouwen als een fietsenfabriek kan 't efficiënter, bijvoorbeeld een wasstraat voor bewoners. Maar dat is geen zorg voor mensen meer. We zijn mensen, geen robots.'

De enquêtedeelnemers werd ook gevraagd enkele zaken te beoordelen. De inzet van het personeel kreeg zowel in de verpleeg- en in de verzorgingshuizen gemiddeld een 8 van bewoners, familieleden en werkers. De kwaliteit van de zorg kreeg een 6,5 in de verzorgingshuizen en een 7 in de verpleeghuizen. De plannen van de regering tenslotte, moeten het doen met een zware onvoldoende: een 3 in de verzorgings- en een 3,5 in de verpleeghuizen.

'Echt respect voor ouderen betekent dat er meer geld naar de ouderenzorg moet'

'Het is een schande hoe we als samenleving omgaan met de mensen die dit land hebben opgebouwd. Dat bewijst dit onderzoek eens te meer,' concludeert Kamerlid Kant. 'Iedereen zal de stelling onderschrijven dat onze ouderen recht hebben op menswaardige zorg, op aandacht en op privacy. Maar in de praktijk ligt het voor heel veel mensen anders. Daar moeten we ons als samenleving diep voor schamen.'

Het rapport eindigt met dertien aanbevelingen om de situatie in de verpleeg- en verzorgingshuizen te verbeteren. Kant vat samen: 'In de eerste plaats moet het recht op tijdige en kwalitatief goede zorg wettelijk vastgelegd worden. Verder moeten er wettelijke kwaliteits-basisnormen komen, moet er meer naar ouderen geluisterd worden, onder andere via huiskamergesprekken en overleg met cliëntenraden. De kleinschaligheid moet bevorderd worden, en de privacy vergroot. Binnen een paar jaar moet elke oudere recht op eigen woonruimte hebben. Gedwongen scheiding van echtparen moet voorkomen worden, de planning en samenwerking verdient verbetering, de bureaucratie moet aangepakt worden, en hulpmiddelen als tilliften, AD-matrassen, rolstoelen en rollators moeten meer ingezet worden.

Tot slot, voor de uitvoering van de meeste aanbevelingen zal extra geld nodig zijn. Dat moet er dus gewoon komen. Alleen dan laten we zien dat we écht respect hebben voor onze ouderen.'

Nederland 2004: signalen uit de verpleeg en verzorgingshuizen

• 'Om 11.30 uur liggen de mensen nog in bed, met een kleddernatte luier van de vorige dag, dat is heel erg'.
• 'De grens van wat nog aanvaardbaar is, wordt steeds verlegd. Dat is verontrustend en alarmerend.'
• 'Alles is wassen en aankleden en verder niks. Het lijkt wel op lopende-bandwerk.'
• 'Dat bewoners wegkwijnen en hun geestelijke en lichamelijke kwalen verergeren, is het allerergste.'
• 'Bewoners worden nummers in plaats van mensen.'
• 'Bewoners worden apathisch, kwijnen weg door te weinig aandacht en gaan zich een last voor de maatschappij voelen.'
• 'Privacy door middel van een versleten oud gordijn, wie kiest daarvoor?'
• 'We slapen met zijn tienen op een kamer.'
• 'Overal zijn mensen om je heen. Je hebt een eigen bed, een eigen kast en met wat geluk een eigen stoel. Iedereen kan overal in en bij, zelf bij je eigen lichaam.'
• 'Wanneer er een terminale bewoner is, moet een bewoner van een eenpersoonskamer zijn kamer tijdelijk afstaan. Wanneer de betreffende persoon is gestorven, kan hij/zij weer terug.'
• 'Iedereen zet zich voor 200 procent in om de anderen niet de dupe te laten worden van de bezuinigingen.'

Verder nieuw op SP.nl

• Spanning maart 2012:
  Nieuwe lente, nieuw perspectief
• ZO elfde editie

Tribune april

• Architect Hans Semeijn en Jan Marijnissen
• Eerste SP-wet aangenomen
• Voedsel Focus Amersfoort: ‘Ik leef niet, ik overleef’
• Adieu Vijverhofstraat
• Vaarwel en welkom
• Dennis de Jong: ‘Help de ondernemers’
• Burgerwaarnemers bij Russische verkiezingen