Paars schoof acht jaar lang de solidariteit opzij om ruim baan te kunnen maken voor het individualisme en de economie. De afrekening kwam op 15 mei in de vorm van een enorm pak slaag bij de verkiezingen. Het vervolg is bekend: een kabinet van CDA, LPF en VVD. 'Wij gaan het vertrouwen van de burgers terugwinnen,' beloofde de ploeg van Balkenende. 'Vergeet dat maar rustig,' is de conclusie na een rondje langs een aantal betrok-kenen. 'De kloof tussen de onder-nemende mensen waar het Regeerakkoord over spreekt en de mensen die niet in staat zijn hun economische situatie te verbeteren, zoals veel ouderen, wordt onoverbrugbaar.'

'Na het zuur van de bezuinigingen komt het zoet van de lastenverlichtingen, belooft het kabinet. Nou, -zeker voor ouderen klopt daar niets van. Als je bijvoorbeeld naar de plannen met de zorg kijkt, is duidelijk dat er voor hen alleen maar zuur in het vat zit.' Kamerlid Agnes Kant is voor de SP woordvoerder op het terrein van de gezondheidszorg. Onder Paars dreef ze oud-minister Borst tot wanhoop door te blijven hameren op de grote zorgtekorten die de regering veroorzaakte. Over het beleid van het nieuwe kabinet concludeert ze: 'Het wordt nog -erger. Er komt geen cent bij om de gigantische problemen op te lossen. Wat er wel komt, is de invoering van eigen bijdragen en een eigen -risico. Ik weet wel wie daarvan de dupe zijn: heel veel ouderen. Als je het hele regeerakkoord doorleest, dan wordt duidelijk dat het kabinet bij ouderen het beeld heeft van vitale, financieel daadkrachtige mensen. De grote groep voor wie dat niet opgaat, wordt compleet weg-gemoffeld.'
De harde kritiek van Kant vindt weerklank bij de ANBO. De bond voor 50-plussers noemt het regeerakkoord 'teleurstellend en verontrustend', en signaleert dat met name oudere werklozen en 65-plussers met alleen AOW en een klein aanvullend pensioen, buiten de boot dreigen te vallen. In een persbericht concludeert de ANBO: 'De kloof tussen de ondernemende mensen waar het Regeerakkoord over spreekt als de makers van de economie en die groepen die door leeftijd of maatschappelijke situatie niet (meer) in de gelegenheid zijn hun economische situatie te verbeteren, wordt onoverbrugbaar.' Ook hekelt de bond het ontbreken van aandacht voor zaken die essentieel zijn voor ouderen, zoals mobiliteit, huisvesting, leefbaarheid en voorzieningen en intensivering in de zorg.
Praten over veiligheid en ondertussen de loketten op de stations sluiten
Kamerlid Arda Gerkens heeft onder andere Verkeer in haar portefeuille. Gaat dit kabinet eindelijk zorgen voor goed en toegankelijk openbaar vervoer waar ouderen echt mee uit de voeten kunnen? 'Reken daar maar niet op. In het regeerakkoord staat wel dat het openbaar vervoer verbeterd moet worden, maar er wordt geen cent voor uitgetrokken. En dus komt er niets van terecht. Uit alles blijkt dat we te maken hebben met een uitgesproken asfalt--kabinet. Voor mensen zonder auto -en daaronder zitten juist veel ouderen - is het vooruitzicht belabberd.'
Typerend voor de nieuwe regering volgens Gerkens is ook de reactie op de SP-acties voor het openhouden van de stationsloketten. 'Veiligheid staat voorop,' zegt het kabinet. Maar als het erop aankomt, laat de minister van Verkeer weten dat -bemanning van stations helemaal niet nodig is. Camera's vindt hij wel voldoende. Terwijl de NS juist -alleen camera's wil op de grotere stations. Bovendien: camera's kunnen mensen nooit vervangen.'
Sollicitatieplicht? Pak eerst de leeftijdsdiscriminatie aan!
Adjunct-directeur Metz van de Unie KBO noemt het opvallend, dat de snelle vergrijzing van de samenleving noch als probleem, noch als uitdaging in het regeerakkoord genoemd wordt. 'Geen passage over de vergrijzing in relatie tot mobiliteit, in relatie tot huisvesting of in relatie tot toename van de zorgvraag.' Een ander kritiekpunt van de KBO is het voornemen om werkeloze 57,5-plussers te dwingen te solliciteren, terwijl het regeerakkoord niets zegt over het beteugelen van leeftijdsdiscriminatie. 'Bij reorganisaties worden oudere werknemers nog steeds het eerst aan de kant gezet. Ook is het bekend dat werkgevers in Nederland nauwelijks investeren in de scholing van oudere werknemers. Het regeer-akkoord biedt geen openingen om die scholing te stimuleren.'
Over de zorg concludeert Metz, dat er wel degelijk sprake is van hogere premies voor mensen met een -groter gezondheidsrisico. 'Waarom niet gekozen voor een zorgverzekeringsstelsel met een inkomensafhankelijke premie, waarbij solidariteit tussen sterk en zwak, tussen ziek en gezond daadwerkelijk ingebouwd is,' vraagt hij zich af. 'Het lijkt er thans veeleer op dat de regeringspartijen die solidariteit uit den boze vinden.'
Nog een visie van een SP-Kamerlid: Piet de Ruiter die onder andere over huisvesting gaat. 'Het eigenwoningforfait voor degenen die geen hypotheekrenteaftrek genieten, komt te vervallen. Het regeerakkoord voegt daar meteen aan toe: vooral ouderen profiteren hiervan. Dan weet je precies op welke -ouderen het kabinet zich richt: de ouderen met een eigen huis zonder hypotheek. De anderen zijn zwaar de dupe van de marktwerking in de volkshuisvesting. Die is ingezet door de voorgaande kabinetten, en wordt vrolijk voortgezet door de ploeg van Balkenende. De nieuwe woningnood die daardoor ontstaat, zal vooral door ouderen gevoeld worden.'
'Een ramp voor de ouderen in Nederland'
Tot slot John Kuijpers van het SP-Ouderenplatform. Hij deelt de sombere verwachtingen van de anderen, en noemt het kabinet Balkende 'een ramp voor de ouderen in Nederland'. 'De inkomensachterstand die AOW'ers nog steeds hebben door alle bezuinigingen uit het verleden wordt niet ingelopen, op het gebied van de huisvesting tekent zich een catastrofe af voor wie geen duur -appartement kunnen betalen en in de zorg worden de schrijnende problemen voor geen meter opgelost. Iedereen ziet om zich heen, dat er dringend wat moet gebeuren. Als ik naar mijn eigen dorp kijk: daar staan mensen twee, drie jaar op de urgentielijst voor een plaats in een verzorgingshuis. Of neem de stervensbegeleiding. Het besef dringt eindelijk door dat het belangrijk is om op een waardige en menswaardige manier te kunnen sterven: niet in een ziekenhuis, maar thuis of in hospices die daar speciaal voor opgericht worden. In Limburg is er daar één van. Veel te weinig. Maar omdat de wil ontbreekt om extra geld uit te trekken voor de palliatieve zorg, kun je uitbreiding wel vergeten.'
Op naar nieuwe verkiezingen
De enige samenhang die het regeerakkoord vertoont, is het nietje dat door de A4-tjes geslagen is, concludeerde Jan Marijnissen in zijn bijdrage aan het Kamerdebat over het akkoord. Balkende I ontbreekt het aan visie, aan de wil om de grote maatschappelijke problemen écht aan te pakken, en - blijkt steeds duidelijker - aan stabiliteit. Weddenschappen over de datum van nieuwe verkiezingen zijn populair in Den Haag. Vanuit het standpunt van de meeste ouderen gezien geldt: -liever vandaag dan morgen.
Meld je nu aan voor de nieuwsbrief van Emile Roemer en belangrijk nieuws van de SP: