www.sp.nl

WORD NU LID!

SP :: Nieuws :: In de media

‘Ik ben echt verliefd geworden op de partij’

Ronald van Raak had prachtige papieren voor een mooie carrière in de wetenschap. Maar sinds de laatste verkiezingen zit de geboren Hilvarenbekenaar in de Tweede Kamer voor de SP, de partij die zijn hart gestolen heeft. “Regeren? Graag een keer!”

door René van der Lee – Brabants Dagblad, 3-4 februari 2007

Op de middelbare school, het Sint-Odulphuslyceum in Tilburg, organiseerde hij zijn eerste actie. De conciërge had de banden lek gestoken van een aantal fietsen die buiten de rekken waren geplaatst. Als antwoord zette een boze Ronald van Raak een leerlingenstaking op poten: de klassen bleven leeg. Met succes, want de schoolleiding moest inbinden en de fietsen voortaan met rust laten.

Dit moment van ontluikend activisme markeert het begin van een lange strijd tegen onrechtvaardigheid, die hij sinds 30 november voert als Tweede-Kamerlid voor de SP. Als afgestudeerd historicus en filosoof zet Van Raak zich in en buiten het parlement in voor een partij die ondanks haar enorme groei het actievoeren niet wenst af te zweren. “Eind jaren tachtig ben ik korte tijd lid geweest van de PSP, vlak voordat dat opging in GroenLinks. Dat was een kletsclub, daar gebeurde niet veel. Na een paar weken had ik dat wel gezien. Het leuke van de SP vind ik dat er heel veel gediscussieerd wordt, maar op het eind wordt altijd de vraag gesteld wat we nou gaan doen. Zeker voor een filosoof is dat heel prettig.”

Het wezenskenmerk van een filosoof is toch vooral dat-ie heel veel praat en denkt?

“Nee, vind ik niet. Er moet ook iets gebeuren. Filosofen hebben niet alleen de taak om na te denken over de wereld, maar ook een verantwoordelijkheid om iets te doen, dat geldt voor ieder mens. Het is niet raar als mensen zich engageren, als ze politiek betrokken zijn. Toen ik in 2000 bij de SP begon en nog werkte op de universiteit van Amsterdam, merkte ik dat ze dat daar een beetje raar vonden, terwijl veel hoogleraren lid waren van de PvdA. Dat is nu voorbij, tegenwoordig wordt het juist op prijs gesteld als je als wetenschapper naar buiten treedt.”

Maar in de wetenschap viert de nuance hoogtij, bij het actievoeren moet je het juist van een pakkende slogan hebben.

“Het zou heel slecht zijn als die slogans en dat activisme niet gebaseerd zijn op een genuanceerd verhaal. Voor het wetenschappelijk bureau van de SP heb ik onderzoek gedaan naar de chloortreinen van Akzo, vervolgens hebben we daar actie tegen gevoerd. We hebben opinieverhalen geschreven, pamfletten uitgedeeld, met oude brandweerwagens door Nederland gereden, dat was heel erg leuk om te doen. En met succes, want uiteindelijk zijn die chloortransporten gestopt.”

En door dit soort acties raakte je verliefd op de SP, zoals je het zelf noemt.

“Ja, ik ben echt verliefd geworden op de partij. Ik voel me er erg thuis. Begin november hadden we een vrijwilligersbijeenkomst, daar waren vierduizend mensen. Dat was een fantastisch gezelschap: professoren, ondernemers, bouwvakkers, allemaal heel verschillende mensen die gedreven worden door dezelfde idealen. Dat is heel uniek, bij andere partijen zie je op zulke bijeenkomsten vooral bestuurders. Het klinkt ouderwets, maar ook in Nederland hebben mensen nog steeds een sterk klassenbewustzijn, we gaan het liefst met ons soort mensen om. Het zou toch fantastisch zijn als de SP er in slaagt om dat te doorbreken?”

Je bent wel verliefd geworden op een veeleisende partner, het is niet zo maar een vrijblijvend clubje.

“Zeker niet als je Kamerlid wordt. Het is hard werken, maar dat is niet erg. Erg is het als je iedere keer dat je naar je werk gaat, je naar je pensioen verlangt. Wij leveren meer dan de helft van ons salaris in bij de partij, wat betekent dat wij niet zoals de andere Kamerleden bij de vijf procent rijkste Nederlanders behoren, maar dat we een inkomen van modaal plus krijgen. Als je heel veel geld verdient, is het na verloop van tijd toch moeilijker voor te stellen hoe het is om met minder rond te komen en de regeling houdt carrièrejagers buiten. Dat houdt veel slecht volk weg.”

Van Raak werd in 1969 geboren als jongste telg van een arbeidersgezin in Hilvarenbeek. Zijn inmiddels overleden vader was vrachtwagenchauffeur bij een bouwmaterialenbedrijf, moeder runde het huishouden. Van Raak koestert warme herinneringen aan zijn Brabantse jeugd. “Ik was nogal een onrustig kind, had veel energie. Ik fietste de hele dag door het dorp, maakte met heel veel mensen een praatje. Nu woon ik in het centrum van Amsterdam en besef ik hoe bijzonder dat is: in Amsterdam is echt geen moeder te vinden die haar kind de hele dag door de wijk laat fietsen. Mooi is dat eigenlijk, zo’n dorp waarin iedereen nog een beetje op elkaar let.”

Na zijn tijd aan het Odulphus (‘het was een vrijgevochten boel, erg leuk. We hadden bijvoorbeeld een biologieleraar die net van de Bhagwan kwam’) wilde Van Raak aan de universiteit gaan studeren, als eerste in zijn familie. “Mijn ouders vonden dat wel eng, want ja, wanneer zou ik dan geld gaan verdienen? In onze familie was het toch wel de gewoonte dat je op je achttiende ging werken, dat werd toch wel belangrijk gevonden. Als je ging studeren, verdiende je geen geld, zo lag dat. Ik deed twéé studies, dat duurde zeven jaar. Daarna ging ik promoveren, dat duurde nóg eens vier jaar. Veel mensen beseffen nu nog niet dat als je gaat studeren, dat later heel veel kan opleveren.”

Je bent afgestudeerd met een scriptie over de Duitse schrijver Bertolt Brecht, de man die tekende voor de slogan ‘Zuerst kommt das Fressen, dann kommt die Moral’. Geldt dat nog steeds?

“Ja, een mooi voorbeeld zijn de achterstandswijken in de grote steden. Minister Remkes is een politiek gestart van sociale herovering, hij wil de bewoners weer leren om fatsoenlijk met elkaar om te gaan. Dat is fantastisch, daar kun je niks op tegen hebben. Maar jongeren die daar rotzooi trappen, zijn niet trots op hun wijk, die staan met hun rug naar de samenleving. Je moet dus eerst zorgen dat je die jongeren schoolt, dat er werk voor hen is. Zolang dat er niet is heeft zo’n moreel appèl geen zin, dat gaat niet lukken. Je moet als politicus ook niet onderschatten hoe groot je voorbeeldfunctie is. Als je als politicus jarenlang roept dat solidariteit achterhaald is, als je altijd maar hamert op eigen verantwoordelijkheid en marktwerking in de publieke sector invoert, moet je niet raar opkijken als mensen na een aantal decennia individualistischer en egoïstischer worden. Terwijl uit onderzoek blijkt dat mensen die solidariteit juist wel in stand willen houden.”

Liefde maakt blind: is de SP ook niet een hele conservatieve partij? Tegen Europa, tegen elke poging om de verzorgingsstaat aan te passen aan moderne tijden.

“Ik zou niet weten wat er conservatief is aan de SP, behalve dat wij staan voor de verworvenheden van het verleden. De meeste mensen zijn heel erg trots op ons stelsel van sociale zekerheid, dat hoort bij onze beschaving. Je kunt wel zeggen we gaan het makkelijker maken om mensen te ontslaan, maar het ís in Nederland al makkelijk om mensen te ontslaan en als je dat doet, heb je er weer een werkloze bij. De goede dingen moet je behouden.”

Maar de wereld verandert, je kunt toch niet alles overeind houden?

“Waarom zou afbraak van de sociale zekerheid tot meer werkgelegenheid leiden, om maar iets te noemen. We zijn de afgelopen tijd bang gemaakt met verhalen over de vergrijzing, over onze internationale concurrentiepositie, dat zijn spookverhalen. Je kunt jongeren niet aan een baan helpen door rechten van ouderen af te schaffen. Dat geldt ook voor de Polen: je moet er niet al te romantisch over doen over hoe leuk het is om vanuit Polen hier te komen werken. Een baan met laag loon en slechte omstandigheden is helemaal niet leuk. Nu wordt de ellende van die Polen misbruikt om hier de lonen en de sociale zekerheid aan te tasten. Dat is de verkeerde weg.”

Maar die Polen komen met drommen tegelijk hier naar toe.

“Dat is omdat de mogelijkheden daar zo gering zijn. Ik ben erg voor Europa, maar dan moet het wel sociaal en niet asociaal zijn. Ik ben er voor om het in Polen beter te maken, zoals dat in Ierland en Spanje gebeurd is. Je moet je niet gek laten maken door mensen die zeggen dat het niet anders kan. Er zijn tal van ondernemerslobby’s actief om alles over te laten aan de markt. Zo is het ook met de bedreiging vanuit China en India: we moeten ons daar niet tegen te weer stellen door hier de lonen te verlagen, want dat gaan wij niet winnen. Zo laag als de lonen daar zijn, dat moeten we niet willen. We kunnen ons wapenen met hele goede opleidingen, door te investeren in onderwijs. Dat moeten we veel meer gaan doen.”

Ondertussen blijft de SP ondanks de grote verkiezingswinst aan de zijlijn staan. Dat stelt veel kiezers teleur.

“We hadden heel graag in de regering gewild, maar een kabinet Balkenende-4 is geen optie, daarmee kun je Nederland niet veranderen. Al die mensen die op ons gestemd hebben, hebben tégen Balkenende gestemd: dan kun je daarna toch niet vrolijk Balkenende-4 aan de macht brengen?

Veel mensen denken dat jullie simpelweg niet willen regeren.

“Dat is niet waar, wij nemen graag bestuurlijke verantwoordelijkheid, dat hebben we ook in verschillende steden laten zien. Dus dat is geen overtuigend argument meer. Regeren, graag een keer! Daar ben je uiteindelijk politicus voor, maar je hebt wel je geloofwaardigheid. En als ik een Balkenende-beleid moet gaan voeren, durf ik mijn moeder en mijn kiezers niet meer onder ogen te komen.”

Maar de kiezers zijn zo wispelturig dat er een kans is dat de SP de volgende keer weer een kopje kleiner wordt gemaakt.

“Maar we zijn geen LPF. De groei van de SP is fors, maar is toch ook heel geleidelijk gegaan. De SP blijft, die gaat niet verdwijnen. Nu staan we langs de kant, maar dat zal een keer veranderen. Binnen de PvdA zijn ook heel veel mensen die graag met ons samenwerken. Alleen: hoe dichter je bij de top komt, hoe geringer de animo, dat is het probleem.”

Ronald van Raak werd op 30 oktober 1969 geboren in Hilvarenbeek. Zijn middelbare schooltijd bracht hij door in Tilburg, aan het Sint Odulphuslyceum. Daarna ging hij geschiedenis en filosofie studeren in Rotterdam.

In 2000 promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij tot 2005 docent geschiedenis was. Hij was directeur van het wetenschappelijk bureau van de SP en zat van juni 2003 tot aan november 2006 in de Eerste Kamer. Sinds de verkiezingen van 22 november is hij Tweede Kamerlid voor de SP.

Van Raak is vorig jaar getrouwd met Preeti, die in India geboren werd, maar als adoptiekind opgroeide in Heeswijk-Dinther. De twee leerden elkaar kennen in 2002 op het SP-partijcongres in Den Bosch.

In de SP-fractie gaat Van Raak zich bezig houden met de portefeuilles binnenlandse zaken en de Antillen. Hij schreef mee aan het verkiezingsprogramma van de partij. Nieuwelingen bij de SP worden door Van Raak onderwezen in de kunst van het debatteren. “Je moet mensen niet in een keurslijf dwingen, mensen moeten zichzelf kunnen zijn. Ik ben zelf nogal een druk typetje, ook met debatteren. Ik hoop dat dat er in de loop van de jaren af gaat, soms ben ik wel wat te druk. Maar mensen mogen best zien dat ik zo ben.”

Publicaties over de SP in andere media