De top-10 van bedenkingen tegen deze Europese grondwet: nummer 9

www.sp.nl

Als je JA zegt tegen deze Europese grondwet, zeg je JA tegen een ondemocratisch en ondoorzichtig Europa

Op bepaalde punten krijgt het Europees Parlement meer zeggenschap. Het parlement wordt medewetgever op het gebied van misdaadbestrijding, migratie, landbouw, visserij en handel. Dat betekent dat het Europarlement wetsvoorstellen kan amenderen en verwerpen. Nu nog besluit alleen de Raad van Ministers hierover. Maar waar het Europees Parlement meer zeggenschap krijgt, wordt de rol van de nationale parlementen ingeperkt. De besluitvorming komt verder van de burger af te staan.

Door de voorstanders van deze grondwet wordt bejubeld dat het 'subsidiariteitsbeginsel' officiële bescherming krijgt. Subsidiariteit betekent dat beslissingen op een zo laag mogelijk niveau, zo dicht mogelijk bij de mensen, genomen moeten worden. Nationale parlementen krijgen de mogelijkheid om aan te geven dat een Brusselse maatregel niet strookt met dit beginsel. Als ten minste eenderde van alle nationale parlementen hieraan steun verleent, moet het ontwerp opnieuw in overweging worden genomen. Indien Nederland dus een verzoek indient om een voorstel op nationaal niveau te regelen, moeten minimaal acht andere lidstaten dit steunen. Hierdoor wordt Nederland nog meer afhankelijk van andere lidstaten. Vervolgens kan besloten worden het ontwerp te handhaven, te wijzigen of in te trekken. Het is dus niet per se van tafel. Daarbij komt dat de subsidiariteitstoets alleen van toepassing is op Europese wetgevingshandelingen, en niet op verordeningen, besluiten, aanbevelingen of adviezen.

Als een van de winstpunten voor de Europese democratie wordt de mogelijkheid van een burgerinitiatief genoemd. In artikel I-47 staat namelijk:

"Wanneer ten minste één miljoen burgers van de Unie, afkomstig uit een significant aantal lidstaten, van oordeel zijn dat inzake een aangelegenheid een rechtshandeling van de Unie nodig is ter uitvoering van de grondwet, kunnen zij het initiatief nemen de Commissie te verzoeken binnen het kader van de haar toegedeelde bevoegdheden een passend voorstel daartoe in te dienen."

Eén miljoen burgers kunnen dus een verzoek neerleggen bij de Commissie. Die moet vervolgens dit verzoek behandelen, maar nergens staat dat de Commissie het verzoek ook moet uitvoeren. Het kan dus net zo gemakkelijk genegeerd worden. In die zin is het burgerinitiatief een wassen neus.

De vergaderingen van de Raad van Ministers worden openbaar, althans "wanneer zij optreedt als wetgevende instantie". Deze openbaarheid wordt vaak geprezen als een voorbeeld van nieuwe transparantie. Maar zoals prof. dr. Jacobs van de Universiteit van Tilburg opmerkt: "(...) de Ministers besluiten doorgaans op stukken, die zijn voorbereid door de ambassadeurs en de nationale topambtenaren die vergaderen in het kader van het Comité van permanente Vertegenwoordigers en zijn 200 Raadswerkgroepen. Als men het serieus gemeend had met de transparantie had men ook de vergaderingen van dit Comité, dat reeds angstwekkend grote invloed uitoefent op de Europese besluitvorming openbaar moeten maken."

En zou het pas écht transparant zijn als ook de vergaderingen over niet-wetgevende zaken openbaar zijn. Op het moment dat de Raad bijvoorbeeld een gemeenschappelijk douanetarief bespreekt, gaat de deur van de vergaderzaal gewoon dicht.

Volgens Nederlands grootste juridische tijdschrift Ars Aequi "lijkt het niet gelukt het democratisch gehalte van de Unie aanmerkelijk te verbeteren".