www.sp.nl/harryvanbommel

Homepage SPSlash Harry van Bommel
sp.nl/Harry van Bommel

Een heilige oorlog win je niet door er zelf een te beginnen

Net als ieder ander ben ik geschokt over aanslagen die op onschuldige Amerikaanse burgers zijn gepleegd. Het aangerichte menselijk leed overtreft elk ander voorbeeld van terroristische aanslagen uit het verleden. Het is volkomen terecht dat de omvang van de doelbewuste moord op duizenden mannen, vrouwen en kinderen, en het duivelse raffinement waarmee die aanslagen zijn gepleegd, overal in de wereld hevige verontwaardiging heeft losgemaakt.


Harry van Bommel, SP Tweede-Kamerlid

Deze aanslagen tonen eens temeer aan hoe groot de kwetsbaarheid van de moderne samenleving is in de tijd dat de wereld een 'global village' is geworden.
Effectieve en sluitende wapening, letterlijk en figuurlijk, tegen deze vormen van terroristisch geweld is vrijwel een illusie. Dat betekent dat de wereld niet alleen de daders moet opsporen en berechten, maar ook een taak heeft in de opsporing en bestrijding van de voedingsbodems van het terrorisme.

Opsporing en berechting van de daders, bestrijding van de voedingsbodems van terrorisme staan op gespannen voet met de roep om wraak die sinds de aanslagen wordt gehoord. In de zucht naar wraak overheerst de irrationaliteit terwijl juist nu rationaliteit de boventoon zou moeten voeren. De zucht naar wraak kan gemakkelijk leiden tot disproportioneel gebruik van geweld met wederom onschuldige slachtoffers. Verdere escalatie van geweld ligt dan voor de hand en brengt de wereldvrede in gevaar.

De primaire reactie bij deze vorm van geweld is begrijpelijk maar verantwoordelijke politici moeten de toekomst dienen, en van het verleden leren. De dreigende taal van de Amerikaanse president Bush jr., die wraak zweert en oorlogstaal spreekt, maakt dat ik mijn hart vasthoud, zeker gezien de staat van dienst van de VS op dit vlak. Ik denk daarbij aan de vergelding op Soedan, en op een ander moment, Tripoli. Vergeldingsacties die deels onterecht, maar in ieder geval contraproductief, bleken te zijn. Het wereldwijde terrorisme is sindsdien niet verminderd maar verergerd. Toen de NAVO in 1999 zijn doelstelling opnieuw formuleerde, werd daar de bestrijding van terrorisme en zogenaamde 'schurkenstaten' in het verlengde van het Amerikaanse optreden dan ook aan toegevoegd. De NAVO verschafte zichzelf daarmee de basis om waar dan ook ter wereld met geweld in te grijpen.

De Nederlandse regering heeft ingestemd het van toepassing verklaren van artikel 5 van het verdrag van Washington, dat uiting geeft aan de gedachte van collectieve verdediging. De regering noemt dit een uitdrukking van bondgenootschappelijke solidariteit. Ik zie die instemming niet als een symbolische daad, en ze is ook niet vrijblijvend. Het van toepassing verklaren van dit artikel betekent dat ons land politiek moeilijk kan wegblijven bij betrokkenheid bij eventuele vergeldingsacties van het Amerikaanse leger. Het is op zijn minst onverstandig om zonder voorwaarden steun toe te zeggen aan eventuele militaire acties van het Amerikaanse leger. Het valt te vrezen dat ons land zo wordt meegezogen in een keten van disproportioneel gebruik van geweld.

Er is ook sprake van een slechte verhouding tussen het NAVO-besluit en de reactie van premier Kok, die in de Kamer de wens uitsprak om in waardigheid op deze vernederende aanslag te reageren. Hij pleitte voor het oppakken en berechten van de daders. Het verhoudt zich ook geenszins tot VN-resolutie 1368 die staten oproept samen te werken aan berechting van de daders. In de brief aan de Kamer gaat de regering ook uit van militair optreden en meldt ze slechts dat de reactie daartoe niet beperkt zal blijven.

Terrorisme is een bedreiging voor ons allen, niet alleen de lidlanden van de NAVO. Deze aanslag is een aanslag tegen de menselijkheid en daarom moet de VN het voortouw hebben, niet de NAVO. Dat is juist nu mogelijk omdat er een unanieme veroordeling is van de aanslagen. Gewelddadige vergeldingsacties van de NAVO, of de VS alleen, hebben het risico van grotere tegenstellingen en een escalatie van geweld. Anders gezegd: vergelding zal contraproductief zijn in de bestrijding van terrorisme. Een heilige oorlog win je niet door er zelf een te beginnen. Met het van toepassing verklaren van artikel 5 heeft de Amerikaanse president zich een alibi verschaft om keihard terug te slaan en de bondgenoten daarbij te betrekken. Het lijkt slechts een kwestie van tijd voordat de consequenties daarvan zichtbaar worden.

17 september 2001

Studio SP
top