www.sp.nl/geld

Homepage SPSlash Geld

Zoeken in /geld

/geld :: onze mensen

Meer info over Arnold Merkies

Arnold Merkies

Meer info over Farshad Bashir

Farshad Bashir

Meer info over Emile Roemer

Emile Roemer

Fractiemedewerkers:
Ferdinand Knaack
Rob Mollink
Sara Murawski
Ben van Gils
SP.nl/geld
Agnes Kant Agnes Kant in debat met Mark van Rutte (VVD)
Laat de tekst voorlezen met ReadSpeaker

Kant: “Bouwen aan een menselijker en socialer land en wereld”

10-06-2009 • “De vrije markt en de ongecontroleerde vrijhandel, zijn niet het antwoord gebleken op de armoede en ongelijkheid in de wereld,” aldus SP-fractievoorzitter Agnes Kant woensdag in het Kamerdebat met Premier Balkenende over de verhouding tussen overheid en markt, de zogeten sociaal economische orde. “Daarom is het tijd voor het verleggen van de koers. Een koers die de mensen en niet de markt voorop stelt, die zowel armoede als zelfverrijking bestrijdt, die uitgaat van een menselijke publieke sector, die oog heeft voor groene duurzame oplossingen en die solidariteit organiseert en bevordert.”

De spreektekst van Agnes Kant:

“Bijna revolutionair waren de reacties na het uitbreken van de crisis. De Volkskrant kopte: “Implosie van het kapitalisme”. “Deze vorm van het kapitalisme is voorbij”, zei PvdA leider Wouter Bos. Maar ook onze minister-president: “We moeten het Angelsaksische model van ongelimiteerde korte termijn winstmaximalisatie vaarwel zeggen”.

Wijze woorden zijn mooi, nieuwe inzichten nog beter. Ik ben benieuwd tot welke consequenties deze nieuwe inzichten gaan leiden. De crisis laat zien dat het niet kan blijven zoals het was.

Het is geen ‘marktfalen, maar menselijk falen’ is de kernboodschap van onze premier. Hij doet daarmee een moreel beroep op mensen om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Daarmee ontkennend dat er een samenhang is tussen omstandigheden en moraal en dat de huidige crisis het resultaat is van een verkeerde politiek. De Minister-president kan niet verontwaardigd zijn over dit morele gat. Hij oogst wat hij zelf mede heeft gezaaid.

In 2002 kwam de heer Balkenende, als leider van de oppositiepartij CDA, met een warm pleidooi voor een andere politiek. Zijn boek heette Anders en beter. Destijds wilde hij afscheid nemen van de neoliberale politiek van de Paarse kabinetten van PvdA’er Wim Kok. Dat is helaas niet gelukt.

Een deel van de analyse van –destijds- oppositieleider Balkenende sprak mij aan. Over de noodzaak van gemeenschapszin. Het belang van een gezonde publieke moraal. En van een verantwoordelijke samenleving.

Wat vindt de Minister-president nu zelf dat er terecht is gekomen van zijn idealen? En zou het dan nu niet alsnog, zoals de titel van uw boek zegt, ‘anders en beter moeten’?

De huidige crisis bewijst namelijk dat het écht anders en beter moet. Winstmaximalisatie, hebzucht, fixatie op de korte termijn en eigen belang zijn onlosmakelijk verbonden aan de jarenlange gevoerde neoliberale politiek van Lubbers, Kok en Balkenende.

Collectieve belangen en menselijke waarden zijn ten bate van de vrije markt verwaarloosd en geërodeerd. En de ongelijkheid is gegroeid. Ongeveer 35 procent van de rijkdom op aarde is in handen van 1 procent van de huishoudens. Ondertussen moeten meer dan een miljard mensen rondkomen van minder dan 1 dollar per dag.

De vrije markt, en de ongecontroleerde vrijhandel, zijn niet het antwoord gebleken op de armoede en ongelijkheid in de wereld. De mensheid heeft op veel punten grote technologische en economische vooruitgang geboekt de afgelopen decennia. Maar het neoliberalisme heeft mede verhinderd dat deze vooruitgang de samenleving en de wereld menselijker, socialer en duurzamer heeft gemaakt.

Welke koerswijziging moet er komen? We hebben niets tegen de markt, maar die moet wel gereguleerd worden. Laten we zelfverrijking en bonussen daarom uitbannen. Laten we de macht van aandeelhouders inperken en de inspraak van werknemers vergroten. En we mogen niet toestaan dat de markt leidt tot uitbuiting van mens en milieu.

Internationale ongelijkheid schreeuwt om een nieuwe koers. Een koers voor internationale solidariteit. Om de armoede en schrijnende ongelijkheid te bestrijden. Hetzelfde geldt uiteraard voor de klimaat en energiecrisis. Onmiskenbaar moet er een slag gemaakt worden naar duurzame energie. Dat gaat niet vanzelf, dat kan je niet aan de markt overlaten. Daarom is het ook onbegrijpelijk dat het kabinet blijft toekijken hoe publieke energiebedrijven verkocht dreigen te worden.

De publieke zaak is van ons allen. Dat verkwansel je niet aan de markt, die geen publieke moraal kent. Laat de overheid weer hoeder worden van de publieke zaak. En haar bevrijden van het bureaucratisch web van georganiseerd wantrouwen. Want juist de institutionele publieke moraal, waar ook de minister-president toe oproept, wordt hierdoor aangetast.

Een samenleving kan niet draaien op mensen die alleen maar geïnteresseerd zijn in hun eigen geluk en hun eigen welvaart. De optelsom van eigen belangen levert geen gezamenlijk belang. Technologie en gegroeide welvaart worden niet automatisch ingezet om het welbevinden van alle mensen te vergroten. Solidariteit en het vermogen van een maatschappij om samen te leven moeten georganiseerd worden.

Daarom is het tijd voor het verleggen van de koers, naar:
Een koers die de mensen en niet de markt voorop stelt;
Een koers die zowel armoede als zelfverrijking bestrijdt;
Een koers die uitgaat van een menselijke publieke sector, in plaats van mislukte marktwerking met houtje-touwtjetoezicht;
Een koers die oog heeft voor groene duurzame oplossingen, in plaats van de goedkoopste grijze;
Een koers die solidariteit organiseert en bevordert, in plaats van eigen belang en hebzucht.

Laat de huidige crisis ons aantonen dat we moeten bouwen aan een menselijker en socialer land en wereld.

De Minister-president doet een moreel appel op mensen om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Graag! Maar dan doe ik een moreel appel op de Minister-president om zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen. Verleg uw politieke koers.

Als we onze beschaving willen laten opbloeien, moeten we vandaag beginnen dat te organiseren.”

(Alleen de uitgesproken tekst geldt)

Delen via sociale media Informatie over delen en sociale media
top