Splitsing energiebedrijven kost huishoudens 100 euro per jaar

Energie is een basisproduct, zowel voor de consument als voor de Nederlandse bedrijven. Energie is wereldwijd ook een product dat steeds vaker wordt gebruikt als politiek en economisch instrument. Daarmee is het belang om voldoende publieke zeggenschap te houden over de energiesector alleen maar groter geworden.

De SP is voorstander van energiebedrijven die verantwoordelijk zijn voor zowel de productie, de netwerken als de verkoop van energie. Die bedrijven moeten voor 100% in handen blijven van de overheid. Zo mogen niet speelbal worden van de vrije markt of buitenlandse machten. Ze moeten er ook voor zorgen dat Nederland zelfvoorzienend is voor wat betreft elektriciteitsproductie, dus niet afhankelijk van de import van stroom.

De liberalisering die vijftien jaar geleden is ingezet vanuit de Europese Unie is een ondermijning van deze structuur. Inmiddels is ongeveer de helft van de Nederlandse elektriciteitsproductiecapaciteit in privé-handen. Het eigendom van de netwerken, formeel nog in handen van provincies en gemeenten, is medio jaren negentig al uitgehold via ‘Cross Border Lease’ constructies. Daarbij zijn de netwerken verkocht aan Amerikaanse beleggers en vervolgens teruggeleased. Deze ontwikkelingen zijn vooral mogelijk gemaakt door de kabinetten Paars I en II, dus door PvdA, VVD en D66 en deels ook door het CDA. De aanname van de splitsingswet zou een volgende stap zijn in de uitverkoop van de Nederlandse energiesector. Deze uitverkoop heeft er mede aan bijgedragen dat in de afgelopen vijf jaar de stroom 40% en gas 85% duurder is geworden.

PvdA-woordvoerder Crone, die zich onder paars graag afficheerde als ‘marktsocialist’ zat bij het debat in een lastig parket. In wezen is het wetsvoorstel een logisch vervolg op het beleid dat hij altijd bepleit heeft, maar de onaangename gevolgen voor consument en personeel worden steeds duidelijker. Een flinke meerderheid van de bevolking is tégen de splitsing. Crone legde daarom de nadruk dat de PvdA wél wil splitsen maar ná splitsing noch de netwerken noch de handels- en productiepoot wil verkopen. Daarover nader ondervraagd bleek dat de netwerken toch wel voor een deel verkocht mogen worden, mits aan institutionele beleggers. En de verkoop van de handels- en productieactiviteiten vindt Crone weliswaar ongewenst, maar juridisch is deze lastig tegen te houden.

Naar verwachting wordt de afhandeling van dit gevoelige wetsvoorstel over de gemeenteraadsverkiezingen heen getild, omdat door meerdere partijen om een nader onderzoek is gevraagd naar de kosteneffecten waar de SP voor waarschuwt.

• Dossier Privatisering energiebedrijven