www.sp.nl

Homepage SPSP.nl

Zoeken

Ook op lokale sites

Word nu lid

NU IS DE TIJD! Sympathiseer je met de SP? Lid worden is nog veel beter en kan al voor vijf euro per kwartaal. Mee denken, mee doen, mee winnen. Je ontvangt het boek ‘Hoe dan Jan?’ en het SP-nieuwsblad de Tribune. Steun de SP en sluit je nu aan!

Niks missen?

Abonneer je op Poster, de wekelijkse e-mail nieuwsbrief van de SP.


voorbeeld-Poster
SP :: Nieuws :: Dossiers

Dagboek zeehondenjacht Canada

maart-april 2005

NewfoundlandSP Kamerlid Krista van Velzen was op uitnodiging van Bont voor Dieren en de The Humane Society of the United States in Canada om de commerciële zeehondenjacht te observeren. Lees hieronder haar verslag.

Dag 1 - zondag 27 maart 2005

Krista van VelzenGisteren ben ik in Canada aangekomen. De eerste nacht heb ik in Montreal doorgebracht. Straks vertrek ik met een binnenlandse vlucht naar Charlottetown, vandaar uit gaan de observatiemissies op pad. Gisterennacht heb ik met een paar 'gewone' Canadezen gesproken. In eerste instantie wekten wij veel verbazing door te vragen naar de mening over zeehondenjacht. Waarom wilde wij hun mening weten over Canadese plafonds? De spraakverwarring was snel opgelost, maar het woord sealing bestaat in Canada dus niet.

Dat we op weg waren naar de zeehondenjacht leverde verschillende reacties op. De uitbater van het restaurantje waar we een kop koffie dronken legde ons uit dat de jacht op zeehonden door het merendeel van de lokale bevolking wordt afgewezen. Maar de economische situatie in Newfoundland is dusdanig slecht dat de jacht nodig is om de lokale economie draaiende te houden. Het gaat om een opbrengst van ongeveer 3 miljoen dollar. De politieke partijen steunen de jacht. Waarschijnlijk vanwege de stemmen, maar ze zouden er beter aan doen te zoeken naar alternatieve inkomstenbronnen.

Ook in Montreal is goed te merken dat er hoge werkloosheid is. Er zijn erg veel daklozen, vervallen huizen en kapotte wegen. Ik heb gehoord dat het weer in Charlottetown erg slecht is. We kunnen waarschijnlijk niet direct doorreizen naar de jachtvelden. Misschien kunnen de jagers dat dan ook niet en dat klinkt hoopvol voor de 300.000 zeehondenpups die dit jaar afgeschoten/doodgeknuppeld mogen worden (ik vrees alleen het ergste).

Later deze week spreek ik nog met een politieke partij. Ik hoop ze mee te kunnen geven dat het grootste deel van Nederland (92%) tegen de jacht op zeehonden is en een verbod op de import van zeehondenbont liever vandaag dan morgen ziet gebeuren.

Dag 2 - maandag 28 maart 2005

Een dag vol reizen en wachten. Ben eindelijk in Charlottetown aangekomen. Te laat om al naar het plaatselijk kantoor van het visserijministerie te gaan om mijn vergunning op te halen. Dat moet dan morgen maar. We worden verwelkomd door een groep mensen van de Humane Society United States die ook in Charlottetown zijn neergestreken.

Charlottetown

Rebecca Althworth, een Amerikaanse vrouw die al jaren campagne voert om de commerciële zeehondenjacht stil te leggen laat ons een video-documentaire zien over de geschiedenis van de campagne. Iedereen herinnert zich de acties uit de tachtiger jaren, de bontjassen en levende zeehondenpuppies die met groene verf werden besmeurd. Succesvolle acties die ertoe geleid hebben dat Europa een importverbod instelde op witte bontvelletjes, dat wil zeggen pelzen van zeehondenpups die hun witte babyharen nog niet verloren hebben. In de praktijk betekende dat mooi wel dat pups van twee à drie weken oud nog steeds zonder probleem doodgeknuppeld of geschoten konden worden en naar Europa geëxporteerd. Het uiteindelijke succes bleek dus minder groot dan verwacht, terwijl in de publieke opinie de strijd al gewonnen leek.

Inmiddels is de jacht op zeehonden groter dan ooit. Voor de jacht, die morgen begint, is een quotum ingesteld van rond de 300.000 dieren. Vorig jaar zijn deze quota fors overschreden maar dat heeft niet geleid tot sancties richting de jagers. In de Canadese kranten lees ik artikelen over de noodzaak om op zeehonden te jagen. Voorstanders zeggen dat het nodig is omdat er te veel zeehonden zijn en deze beestjes dusdanig veel vis eten dat ze de Canadese visserijsector in gevaar brengen. Het ruimen van zeehonden is dan ook een bittere noodzaak om de visserijsector gezond te houden. Tegenstanders wijzen erop dat er geen enkel wetenschappelijk onderzoek is waaruit blijkt dat de zeehonden inderdaad de visstand in gevaar brengen en dat de enige reden dat er op zeehonden gejaagd wordt, het feit is dat ze en mooi vachtje hebben dat erg gewild is bij de Europese bontindustrie. Naar schatting negentig procent van de pelzen die hier “geoogst” worden, wordt geëxporteerd naar Europa!

De statistieken zijn niet helder, maar het lijkt erop dat de hele handel in pelzen en zeehondenolie naar schatting tussen de 3 en 10 miljoen dollar oplevert, terwijl de omzet van de Canadese visserijsector rond de 30 miljard dollar ligt. De organisaties die campagne voeren om de zeehondenjacht verboden te krijgen, hebben dan ook opgeroepen Canadese vis of vis uit het gebied hier, Newfoundland, te boycotten. Dit lijkt een slimme strategie, als de boycot aan zou slaan, zijn de economische belangen van de visserijsector zo veel maal groter dan de pelzensector, dat de kans dat dit leidt tot een verbod op de zeehondenjacht redelijk groot is volgens de hier aanwezige mensen.

Ik ga slapen, morgenochtend vroeg begint de jacht. Ik hoop snel een vergunning te krijgen en vroeg in de middag het ijs op te kunnen.

Dag 3 - dinsdag 29 maart 2005

DE OCHTEND – Ik heb mijn vergunning gekregen. Moest allemaal vragen beantwoorden, of ik wel wist wat de regels waren, dat ik 10 meter afstand van de jagers moet houden, de zeehonden niet mag verstoren zodat ze niet neergeknuppeld kunnen worden, geen verjagende geluiden mag maken etc... Alle antwoorden voldeden aan hun wensen en na het betalen van 25 Canadese dollars kreeg ik het papiertje in handen. Wel idioot dat een jager maar 5 dollar hoeft te betalen... Vanmiddag vertrekken we per helikopter om ’t ijs op te gaan.

Sea Shepherd

De jacht is inmiddels begonnen. Het weer is slecht, het regent keihard en continue, wat ertoe leidt dat het ijs op de zee stevig aan het kruien is. Er zijn zo'n 50 vissersboten gesignaleerd hier voor de kust. Inmiddels zijn er al meerdere in de problemen gekomen door het kruiende ijs en is de kustwacht druk bezig om te proberen de situatie onder controle te houden. Het gerucht gaat dat een van de boten dusdanig gekraakt is door het kruiende ijs dat het op zinken staat. Of dat verhaal klopt heb ik nog niet kunnen achterhalen. Ook Sea Shepherd, de organisatie van Paul Watson (oprichter van Greenpeace) ligt hier voor de kust. Zij hebben geen vergunning gekregen om in de buurt van de jacht te komen en uit hun weblog maak ik op dat de kustwacht op het punt staat om de boot te enteren. Er staat een soort bratra team klaar om met een container aan boord te gaan van het Sea Shepherd schip en er is ook sprake van een sloopkogel die ingezet zou kunnen worden... Ik vind het nog steeds een gek idee dat dit allemaal gebeurt omdat er nog steeds mensen zijn die het acceptabel vinden dat er dieren gedood worden puur en alleen om hun pels...

Ik denk dat het erg goed is dat er veel Europese politici en mensen van dierenbeschermingsorganisaties hier aanwezig zijn, als een duidelijk teken richting de Canadese regering dat het verzet tegen deze walgelijke slachting in Europa groter en groter wordt. Jammer dat we in de Nederlandse politiek vooral bezig zijn met politieke spelletjes. Ik lees op de PvdA-site dat de PvdA tegen mijn motie stemde om een importverbod in Nederland in te stellen op zeehondenproducten, omdat ze die overbodig vonden. Helaas is LNV-minister Veerman nog steeds niet bereid maatregelen te treffen, sterker nog, hij meldt de Kamer dat hij zal overwegen wettelijke maatregelen te treffen op het moment dat de handel in Nederland in pelzen en olie toeneemt. Ik baal er dan ook van dat deze motie niet de steun kreeg van de PvdA en VVD die nu toch ook hier in het gebied aanwezig zijn om de jacht te observeren.

PvdA-Kamerlid Kruijssen meldt op haar weblog dat ik de tekst van haar initiatief-wetsvoorstel letterlijk in mijn motie gebruikt zou hebben. Behalve dat ik dat mysterieuze wetsvoorstel nog nooit heb gezien, vraag ik me af wat daar het probleem mee zou zijn dan. Als ik letterlijk hun voorstel in een motie heb ingediend, dan zouden zij het daar toch hartgrondig mee eens moeten zijn en hadden we vlak voor de jacht begon een helder signaal uit Nederland kunnen geven: nee tegen de zeehondenjacht, ja tegen een Nederlands en Europees importverbod. Maar helaas, de meerderheid stemde tegen (Geert Wilders trouwens niet, bedankt Geert!). Als compensatie werd een LPF-motie aangenomen die de dodingsmethode afkeurt, maar niet de jacht. Feitelijk hebben de PvdA en de VVD en de meerderheid van de Tweede Kamer daarmee uitgesproken dat het doden van dieren voor hun vacht in orde is, zolang het maar diervriendelijk gebeurt (als dat bij zeehonden al mogelijk is). Bah...

Dag 3 - dinsdag 29 maart 2005

DE MIDDAG – Ik heb een paar laarzen aangetrokken die mijn voeten warm zouden houden zelfs als het min 40 graden Celsius zou zijn op het ijs en ben met een survival suit onder de arm richting vliegveld gegaan. Daar zou een helikopter op ons staan wachten om het ijs op te gaan. De groep die vanochtend is vertrokken bleek bij aankomst op het vliegveld nog niet teruggekomen te zijn dus het wachten is daarop.

Na een interview met de Canadese televisie arriveert een druipnatte en verkilde ploeg mensen van de Humane Society United States (HSUS). Zij doen verslag van hun ervaringen tussen de jagers. Rebecca Aldworth, de woordvoerder van HSUS, vertelt dat zij anderhalf uur naast een zeehondenpup heeft gezeten die de knuppel had overleefd en langzaam aan het leegbloeden was. Als je geen dierenarts bent, mag je deze dieren niet meenemen noch uit hun lijden verlossen. Rebecca vertelde over de wanhoop die ze voelde en de machteloosheid een dier te zien lijden en niks te kunnen doen.

Uiteindelijk besloten zij tegen alle regels in het zeehondje maar in de helikopter te laden en mee te nemen naar een dierenarts in Charlottetown waar wij verblijven. Nog voordat ze het dier had kunnen oppakken kwam er een jager aanlopen die met een ferme tik alsnog het zeehondje naar de eeuwige jachtvelden hielp. Hoewel ik er vanochtend doordat ik nog geen vergunning had niet zelf bij kon zijn, kreeg ik wel een stevige indruk van de gevoelens die er door je heen gaan als je daar bent, dit alles moet aanzien. Vandaag is het weer te onveilig om nog uit te vliegen. Verschillende vissersboten zijn al gestrand op het ijs en het wachten is op de dag van morgen of we alsnog een kans krijgen om er op uit te gaan.

Dag 4 - woensdag 30 maart 2005

DE OCHTEND – Vanochtend vroeg opgestaan, vijf uur lokale tijd. Het plan is om om zes uur er op uit te gaan als de weersomstandigheden dat toelaten. Niet dus. Het is koud en mistig buiten en dat leidt tot een fenomeen dat "frozen mist" wordt genoemd. Het is hier verboden om onder deze weersomstandigheden te vliegen, dus we zitten nog steeds in Charlottetown te wachten tot het weer verbetert.

In de tussentijd gaat de jacht gewoon verder. De jagers doen hun werk snel en de kans dat ze al op de derde dag aan hun quotum zitten is groot. De derde dag, dat is morgen dus het begint een beetje de vraag te worden of ik überhaupt nog een kans zal krijgen om de jacht te bekijken. Ik ga alternatieve plannen opstellen, de jagers in hun thuishaven bezoeken, een afspraak met lokale politici om over de jacht te praten.

Op de Groenen na zijn alle Canadese politieke partijen voor de zeehondenjacht. Ik kan me er zeker iets bij voorstellen dat lokale afdelingen van politieke partijen een ander idee hebben over de jacht, met in het achterhoofd dat het wel zorgt voor een beetje werkgelegenheid hier in het gebied.

Maar ook in Canada, net als in Nederland, is de meerderheid van de bevolking fel tegenstander van dit barbaarse fenomeen. Het zou dan toch juist ook electoraal gezien verstandig zijn om een stevig standpunt tegen de jacht in te nemen, nog los van het feit dat ik denk dat elke weldenkende burger en politieke partij dat standpunt in zou moeten nemen?! Ik hoop er achter te komen wat het idee is achter deze politieke gedachtekronkel hier in Canada. Voor het moment is het wachten vooral op een temperatuurstijging van een of twee graden, dan verdwijnt de bevroren mist en kunnen we er eindelijk op uit…

Dag 4 - woensdag 30 maart 2005

DE MIDDAG – Het wordt hier niks meer. Een snerpende vrieswind zorgt ervoor dat er waarschijnlijk de hele dag een vliegverbod is voor helikopters. In eerste instantie dacht ik dat dat een slechte zaak voor "ons" zou zijn, omdat de zeehondenjagers nu zonder toeziend oog verder kunnen knuppelen. Een toeziend oog dat registreert of er dieren levend gevild worden, of er dieren onnodig lang lijden (bestaat er zoiets als nodig lang lijden, zinvol geweld?) maar ik hoor net dat iedereen vast zit. De vissersschepen door het slechte weer, de Sea Shepherd, de ploeg van het International Fund for Animal Welfare en ook de mensen waarmee ik op pad zou gaan van de Humane Society of the United States. De jagers zouden nog in kleine kring rond hun eigen schepen zeehonden doodknuppelen, maar van de massale slachtpartij die voor vandaag op het programma stond is gelukkig weinig over. Ook het zeurende gevoel dat ik beter met de mensen van Sea Shepherd op pad had kunnen gaan omdat die tenminste nog directe acties uitvoeren, is bij mij verdwenen: iedereen zit met zijn al dan niet bevroren tenen te spelen vandaag..

Wachten is een raar fenomeen. Eigenlijk vind ik het wel prettig zo. Ik loop al langere tijd met een overvolle agenda rond, debatten, spreekbeurten, gesprekken. Altijd bezig, nooit een moment van verveling. En nu dus wel. Ik ben uitgerust, goed gevoed, heb weer eens een dik leesboek ter hand genomen en ik voel me top. Tijd om eens na te denken over mijn hectische leventje, over waar ik de komende tijd mijn tanden in wil zetten in de Kamer. Het wachten maakt me wel melig, maar ook dat is een prettige aangelegenheid. Goed, ik ben hier gekomen om de "hel op het ijs" met eigen ogen te aanschouwen en dat is ook nog steeds wat ik wil. Maar de weergoden zijn niet met mij en ik wacht af...

Alle tijd genomen om een ingezonden stuk voor een krant te schrijven. De boodschap: Koop meer zeehondenbont! Want dat is feitelijk wat LNV-minister Veerman zegt: ik neem pas maatregelen tegen de handel in zeehondenbont als de handel toeneemt. Beter zou het zijn als wij in de Kamer daar een stokje voor zouden steken..

Begreep net dat de mensen van HSUS toestemming hebben gekregen van het ministerie van Visserij om zeehonden die ze op het ijs aantreffen met ernstige verwondingen maar niet stervende, mee te nemen naar een dierenkliniek hier op het vasteland. Rebecca Aldworth vroeg een ambtenaar van het ministerie van visserij of ze dergelijke gewonde zeehonden mee naar het vasteland zou mogen nemen. Het positieve antwoord had vast en zeker te maken met het feit dat de camera’s van de nationale televisie meedraaiden... Grote kans dat als er nu een zeehond meegenomen wordt naar de plaatselijke veterinaire faculteit van de Universiteit van Prince Edward Island deze uit zal groeien tot de Canadese Hannes!

Ik logeer in een heel oud huis, waar een absolute stilte heerst. De wind snerpt langs de ramen, maar verder gebeurt er hier helemaal niks. De eigenaar van dit gasthuis heeft ons aangeboden dat we zijn auto mogen lenen om eens een kijkje te nemen op het eiland waar we hier zijn, Prince Edward Island. Ik heb te voet al een goed eind rondgebanjerd en het is zeker erg mooi hier. Helaas of misschien gelukkig heb ik geen rijbewijs en ben ik afhankelijk van een Telegraaf-journalist die mee is om verslag te doen van ons verblijf op het ijs. Het is fascinerend te zien hoe hij bezig is met een of meerdere artikelen tikken over wat er hier niet gebeurt. Er gebeurt hier namelijk eigenlijk niet zo veel. Hij is nadrukkelijk niet van plan te schrijven over de zeehondenjacht en de feiten van het geheel maar wil een verslag doen over twee dames op het ijs. En wij zijn niet op het ijs. Toch tikt hij dapper door. Ben benieuwd wat er uit rolt. Iets over gekijf tussen drie Kamerdames, waar ik eerder zelf al over schreef.

Iets over wrijvingen tussen de verschillende dierenbeschermingsorganisaties, ook boeiend. Misschien komt hij zelfs wel met een boeiend verslag over een reis met een Kamerlid die het neerknuppelen van zeehonden met eigen ogen wou zien en thuiskwam zonder een zeehond te hebben gezien...

Hoewel, de weersvoorspelling zijn goed en morgen zou de kans groot zijn dat we het ijs op kunnen. Door de vrieswind zou het ijs ook weer opgevroren zijn waardoor we niet door het dooiwater hoeven te soppen. Ik ga maar weer eens met mijn tenen spelen.

Dag 5 - donderdag 31 maart 2005

DE OCHTEND – Sodeknetter wat ben ik moe. Na gisteren een dag in Charlottetown gezeten te hebben, besloot ik aan het einde van de middag om contact te zoeken met de zeehondenjagers zelf. Ik heb een aantal politieke contacten hier die mij helemaal bijgepraat hebben over de lokale politieke agenda en de controverse die de zeehondenjacht voor hen als politieke partij oplevert. In een lang gesprek met de plaatselijke leider van de New Democratic Party, die werkzaam is als geschiedenisdocent, werd mij de geschiedenis van de zeehondenjacht geschetst. Uiteindelijk kwam ik via-via aan de naam van een zeehondenjager die mogelijk bereid zou zijn mij de andere kant van het verhaal dat ik tot nu toe hoorde, te vertellen. Een naam en een vage omschrijving van waar hij zou wonen. Als Sherlock Holmes analyseerde ik de mogelijke locatie van zijn boot en huis maar verder dan een paar sterke vermoedens kwam ik niet. Uiteindelijk ben ik met Bart (de journalist voor de Telegraaf) als privé-chauffeur ;-) maar gewoon op pad gegaan.

De bewakers van het plaatselijke haventje hadden inderdaad wel gehoord van Kenneth MacCleod, de jager die ik zocht. Met hun richtingaanwijzingen in het achterhoofd reden we vervolgens in een ijskoude snerpende wind een paar uur over gladde kronkelende wegen dwars door een hillbilly landschap om compleet de weg kwijt te raken. Kaart en kompas boden geen soelaas. De lokale bevolking wel. Met wat grommen en wijzende bewegingen poogde een plaatselijke visser in een versleten pyjama ons uit te leggen waar Kenneth woonde. Zijn huis zag er belabberd uit. Rottend hout, afgebladderde verf en wapperend plastic voor de ramen getimmerd tegen de koude ijswind. Armoede.

Na een tijd op verschillende deuren geklopt te hebben komt er een mollige man met rossig baardje en grote blote voeten aan een zijdeur. Bart deed een poging zichzelf te introduceren maar voordat hij zijn zin af had stonden wij al binnen – "it’s too damn cold to be standing out there, why don’t you come in?"

Kenneth woont in een huis met de allures van een stacaravan. De vloer ligt bezaaid met kinderspeelgoed en oude kleren, maar dat maakt hem zo te zien geen moer uit. Hoewel het al laat in de avond is, gaat hij ervoor zitten en begint aan zijn verhaal. Hij jaagt al negen jaar op zeehonden, heeft zijn eigen boot en huurt personeel in, in de regel drie of vier man om mee te helpen de dieren te schieten of knuppelen, ze aan boord te slepen en vervolgens ter plekke te villen. Trots toont hij de foto’s van zijn boot, van de kreeftenfuiken die hij zelf maakt en van de grootste tonijn die hij ooit in zijn leven heeft gevangen. En de foto’s van hij en zijn maten boven op bergen zeehondenpelsen..

He weet je wat, het lijkt erop dat we zo kunnen gaan vliegen. Ik kap er voor nu even mee. Op naar Godot...

Dag 5 - donderdag 31 maart 2005

DE MIDDAG – Godot is nog steeds niet op komen dagen. Alle anti-bontactivisten zitten nog steeds te wachten op de mogelijkheid om per helikopter naar het ijs te gaan en de strijd om de meeste zeehondenpelzen binnen te halen te bekijken. Het weer is in deze tijd van het jaar nooit zo slecht geweest dat er dagen na elkaar geen mogelijkheid was om erop uit te gaan. Ik kan aan de gezichten van de campagnevoerders zien dat ze het wel zat zijn. Ze zijn gekomen om met een wakend oog te zien wat de jagers uitvoeren, hun handelen vast te leggen en aan te klagen in de media en op eigen websites, maar slagen daar dus helemaal niet in. Maar hé, ik kan er eigenlijk niet zo heel erg mee zitten. Uiteraard wil ik graag zelf ervaren hoe de "hel op het ijs" er in het echt aan toe gaat, maar in de tussentijd gebruik ik mijn tijd goed. Aardig wat radio-interviews gedaan en vandaag een onverwacht gepekeld radiodebatje met PvdA-Kamerlid Kruijssen. Voor mij hoeft het niet zo nodig, die tegenstelling tussen mij en andere Kamerleden in een competitie om wie het het beste voorheeft met de Canadese zeehondenbaby's; het is tijd om naar de toekomst te kijken en te zien hoe we er het meest effectief voor kunnen zorgen dat er een einde komt aan deze barbaarse methode. Maar het lijkt erop dat de media het wel interessant blijven vinden om de confrontatie op te zoeken. Vroeg ik me gisteren nog af wat meereizend Telegraaf-journalist Bart Olmer te melden had over al het wachten, vandaag heb ik het antwoord. Lees maar eens

Jagers op het ijs

In de tussentijd heb ik besloten zoveel mogelijk te weten te komen over wat de zeehondenjagers drijft, hoe zij aankijken tegen het groeiende protest tegen hun broodwinning en ik ben een heel eind. Gisteravond lang doorgezakt met een plaatselijke zeehondenjager, Kenneth MacCleod. Een prachtvent die in een ver weg dorpje woont en voornamelijk met het vissen naar kreeften zijn gezin met vier kinderen onderhoudt. Hij heeft me alles verteld en laten zien. Zijn zelfgemaakte knuppels, op eigen houtdraaibank geproduceerd. De kogels waarmee hij de zeehonden recht tussen de ogen schiet. De foto’s van de doodgeschoten zeehonden en de plassen bloed die daaraan te pas komen. De messen die hij gebruikt om de zeehonden te villen. Wat hij doet vind ik afschuwelijk, maar de openheid, de vriendelijkheid waarmee hij mij tegemoet treedt en me toelaat tot zijn wereld zijn bijna ontroerend en dat zeg ik niet zo snel. In zijn werkplaats laat hij mij zien hoe hij de fuiken voor de kreeften maakt en al snel tovert hij een gigazak zelfgekweekte wiet omhoog... A dutch treat... Het gesprek komt op zijn maat, die experimenteerde met harddrugs en erin bleef. Over de vermoeidheid van de mannen die de hele dag op zo’n boot aan het werk zijn in plassen van honderden liters bloed die je alleen maar weg kan krijgen door continue de boordpomp open te laten staan en over het drugsgebruik van deze vissersmannen die door een geregelde snuif cocaïne erin slagen het vol te houden. Kenneth neemt geen blad voor de mond...

Ik merk dat de tegenstelling die ik vermoedde dat er zou zijn – tussen jagers en activisten – eigenlijk een stuk gecompliceerder in elkaar zit of misschien eigenlijk wel een stuk minder aanwezig is dan ik zou denken. Zijn jongste dochter was er achter gekomen dat haar vader een van de zeehondenjagers was waarover in het nieuws steeds wordt gesproken. Pa, jij bent een moordenaar! Ja, maar wat denk je dan van die hamburger die je nu aan het eten bent? Waarop ze meteen besloot vegetariër te worden – de tegenstelling tussen activisten en jagers voortgezet in huiselijke omstandigheden. En hij vertelt uitgebreid over de weerzin die hij voelt bij het doden van deze dieren. Het is geen mooi gezicht al dat bloed op het ijs. Het zijn gigantisch intelligente dieren. Op zijn computer heeft hij twee beeldjes van zeehonden staan en trots toont hij mij een paar prachtige door hem gemaakte digitale foto’s van een paar zeehonden op een ijsschots. Maar ook de beelden van hem en zijn medewerkers boven op stapels zeehondenpels, een vriend met een zwemvlies van een zeehond tussen zijn tanden, volgens hem ooit een lokale delicatesse. Hij is, zoals ze hier zeggen, quite twisted...

Een terugkerend onderwerp is de noodzaak om te jagen. Het Ministerie van Visserij heeft jaren lang de vissers aangemoedigd om veel te vissen, te veel te vissen, want nu zijn er hele vissoorten waarvan nog amper een exemplaar te vinden is en waarop een wettelijk visverbod geldt. En volgens hem maken de zeehonden door hun grote aantallen en ongelooflijk grote vreetlust het alleen maar erger. Waardoor hij wel moet jagen, ook al zou hij het liever niet doen. Hij kan me geen overtuigend argument geven waarom het afschieten van zeehonden ook daadwerkelijk zou leiden tot een betere visstand en begint dan te fulmineren tegen het ministerie dat hem geen enkele leidraad geeft, geen helderheid over de noodzaak zeehonden te doden en hem opnieuw in de steek laat. Ook zijn we het er al snel over eens dat het ministerie er amper iets aan doet om zijn kant van het verhaal wat naar voren te schuiven, terwijl de dierenrechtenorganisaties juist ontzettend professioneel te werk gaan om hun boodschap aan de man te brengen...

We spreken af de volgende dag nog een keer terug te komen, zodat ik zijn boot kan zien, zijn collega’s kan ontmoeten en wat foto’s kan nemen. Diep in de nacht keer ik terug in Charlottetown. Tijd om het nachtleven van dit piepkleine provinciestadje eens te onderzoeken. We worden argwanend bekeken door de plaatselijke verzamelde jeugd in een wat ouderwets aandoende danstent. Een jongen vertelt dat hij niet weet of we toeristen zijn of politie, maar dat als we iets nodig hebben we altijd bij hem kunnen aankloppen.. ;-)

Maar goed, dat was allemaal gisteravond, vandaag ben ik opnieuw begonnen aan het spel van naar het tijdelijk kantoor van HSUS te gaan om te kijken of we met de helikopter op pad kunnen. Half zes plaatselijke tijd up and going, thermokleding aan, muts en wanten, isolatiepakken, thermolaarzen en sneeuwbril op zak. Helaas werd ik veel te vroeg wakker omdat ik vergeten was mijn telefoon uit te doen, er een groot tijdsverschil is met Nederland en ik daardoor door een journalist om een uur of drie wakker werd gebeld. Ik kan de slaap niet meer vatten dus heb ik weer een lange dag voor de boeg…

Nadat het vertrek nog drie keer werd uitgesteld, besloot ik maar te kappen met al dat gewacht en mijn belofte in te lossen opnieuw naar de zeehondenjagers te gaan. De reis erheen is fantastisch! Wat een prachtig landschap, telkens op onverwachte momenten een blik op de oceaan met steeds meer ijsrotsen er in, mooie houten huizen en ontieglijk veel kerkjes. Als mijn ogen me niet bedriegen zijn de ijsschotsen die langs de kust voorbij drijven helemaal met helrood bloed besmeurd...

Kenneth loopt al meteen weg als wij aankomen. Zijn vrouw is met de auto in een sloot gereden en hij gaat erop uit om haar weer uit de sloot te trekken. Er is een zware sneeuwstorm en er liggen grote plakken aangevroren ijs op de weg. Kenneth heeft inderdaad al zijn maten over de vloer, die meteen de show overnemen. Eén grote aanklacht tegen het IFAW, HSUS en de Sea Shepherd die volgens hen vooral uit zijn op veel en grote donaties en ervoor zorgen dat de mensen die aan de top van deze organisaties staan giga-salarissen uitbetaald krijgen. Ze fulmineren tegen Paul Watson van Sea Shepherd die hier voor de kust ligt en volgens hen een boot van de kustwacht gehinderd heeft. Deze boot trok erop uit om zinkende jagersschepen bij te staan. Er zijn er al verschillende gezonken door het opkruiende ijs en een kustwachtboot hinderen kan voor de jagers fatale gevolgen hebben. Ik kan er niet achter komen wat Sea Shepherd precies heeft uitgespookt, maar lees wel op hun website dat zij blij zijn met elke gezonken boot. Een heftige opmerking die ik echt op me in moest laten werken.

Een gezonken boot betekent mogelijk minder afgeslachte zeehonden en dat is zeker winst. Maar uit de verslagen in de plaatselijke kranten maak ik ook op dat jagers in zeer levensbedreigende omstandigheden hebben gezeten en dat de hele bemanning van een boot in het ijskoude water moest wachten tot de kustwacht hen met een helikopter kwam redden. Als je dat gaat toejuichen, ben je wel erg verknipt bezig.

Ik ben het gesprek met de verzamelde jagers vooral aangegaan over wat zij voor opties zien richting de toekomst, wetende dat de publieke opinie zich (gelukkig) opnieuw tegen hen keert en zij naar mijn idee andere manieren moeten vinden om om te gaan met visserij als geheel en hun inkomstenbron specifiek.

Wat een kerels bij elkaar! Een jonge gast begint te siegheilen als hij het heeft over Paul Watson van Sea Shepherd, een ander schreeuwt hard Kill the Whales door de werkruimte en ondertussen wordt de zak wiet van Kenneth goed aangesproken (om 11 uur ‘s ochtends!). Als iedereen even stoom heeft kunnen afblazen, komt de frustratie wat meer geordend naar buiten. Hun onmacht om de argumenten van de anti-bontbeweging te weerleggen, doordat journalisten nooit een objectief verhaal schrijven waarin beide kampen aan het woord komen. De tegenwerking die zij ondervinden van het ministerie dat door een raar vergunningensysteem ervoor zorgt dat niet alleen de activisten op het ijs ver weg moeten blijven van de jagers, maar ook journalisten niet het recht hebben om met hen mee te lopen en hun realiteit mee te maken. En telkens herhalen ze hoe blij en dankbaar ze zijn dat wij wel gekomen zijn om alles aan te horen.

Na een lange discussie komen de jagers zelf tot de conclusie dat het zinnig zou zijn een sterilisatieprogramma op te zetten voor zeehonden, waardoor ze op die manier de populatie onder controle zouden kunnen krijgen. Opnieuw eindigt de discussie met de jagers die zichzelf alweer als slachtoffer neerzetten. De anti-bontbeweging zou niet achter deze onnatuurlijke ingreep staan; het vaccin ligt al klaar maar het inzetten, als dat al van het ministerie zou mogen, zou zeker weer tegen hen gebruikt worden. En wie zou er gaan betalen voor alle uren die er in het vaccineren van al die beestjes gaat zitten? Ze hadden nog nooit overwogen om eens de koppen bij elkaar te steken met de verschillende organisaties om te brainstormen over mogelijkheden er samen uit te komen. Een ding waar ze het al wel snel over eens werden was dat de zeehondenjagers net zo’n babe als Rebecca Aldworth zouden moeten vinden om woordvoerder en 'queen of the sealers' te worden.

De boot van Kenneth is nog kleiner dan ik verwacht had en ligt vast in de plaatselijke haven waar het krui-ijs zo dicht is opgestapeld dat hij de mogelijkheid niet heeft om erop uit te gaan. Uit het ruim wordt het geweer gevist waarmee hij zeehonden doodschiet. Maar voor dit jaar wordt het geen stinkend zeehondenbloed op zijn kleren, die hij na elke jacht moet verbranden omdat het vet en bloed zo ongelofelijk stinkt. Ik krijg de indruk dat Kenneth het niet zo erg vindt om dit jaar niet mee te kunnen doen, maar doordat hij veel kreeft vangt kan hij deze extra inkomsten ook makkelijk missen..

Ik heb groot bezwaar tegen de werkzaamheden die deze mannen uitvoeren, maar als mens vind ik ze stuk voor stuk prachtig.

Dag 6 - vrijdag 1 april 2005

Vandaag worden de arrestanten van de “Sea Shepherd crew” voorgeleid. Een van deze mensen is een Nederlander en ik besluit om bij het ministerie van Visserij en bij de gevangenis te vragen of ik hem kan spreken. Ben naar de rechtbank geweest om het proces tegen de crew bij te wonen, maar dat werd telkens uitgesteld. Vanmiddag ga ik het ijs op, dus skip ik het proces. Aan het einde van de dag blijkt dat de hele crew is losgelaten. En ’s avonds wat met ze gaan drinken. Wow, deze mensen zijn echt hardcore! Alex geeft aan dat als hij de keus had om zijn leven te geven in ruil voor de beëindiging van de commerciële zeehondenjacht, hij geen moment zou twijfelen. Zoals al vele mensen die ik de afgelopen dagen sprak, bekritiseert hij de overdonderende hoeveelheid media-aandacht voor de stervende Terry Schiavo en nu opnieuw voor de stervende paus, terwijl er 300.000 zeehondenbaby’s worden afgeknuppeld zonder redden. Zijn ogen schitteren als hij vertelt over de vele dieren die hij heeft gered in de drie jaar dat hij bij Sea Shepherd werkt. En dan te bedenken dat deze jongen gewoon een kantoorbaan had bij Vrij Nederland en plots besloot alles op te geven en permanent op het schip te gaan wonen en werken...

Met een helikopter over een bevroren oceaan vliegen is een fantastische ervaring. Maar niks vergeleken met op je eigen voeten over de oceaan te lopen. De wereld om je heen is van horizon tot horizon alleen ijs, schotsen, kruiend maar alleen ijs. Geen land en geen zee te zien. En overal om me heen bebloede mannen die met grote knuppels zeehonden doodslaan, ze rits-rats in een paar minuten villen en dan aan een haak wegslepen naar hun boot. Zwaar werk, onmenselijk werk. Het is moeilijk om te beschrijven wat er door je heen gaat als een zeehondenpup voor je neus wordt neergeknuppeld. Het zijn prachtige dieren, intelligent, en op een bepaalde manier aandoenlijk. Als er voor je neus iemand een hond of een kat kapot zou knuppelen, zou ik uit mijn dak gaan. Hier moet je je aan de regels houden. Tien meter afstand, ervoor zorgen dat je de beesten niet wegjaagt voor de jager in de buurt komt. Niks. Kijken. Er is politie op het ijs, ook in helikopters, en inspecteurs van het ministerie van Visserij. Bij alle overtredingen die de zeehondenjagers maken blijven ze rustig toekijken. De mensen van HSUS proberen bij elke overtreding een inspecteur zover te krijgen dat hij een aanklacht noteert, maar jachtvergunningen intrekken of überhaupt iets doen aan overtredingen als het levend villen van zeehonden of niet kijken of ze inderdaad wel helemaal dood zijn voor de jager verder loopt, leiden er niet toe dat er ook maar één jager aan banden wordt gelegd.

Op een goed moment waren we aan het kijken naar drie mannen die druk bezig waren om zeehonden te villen. Eerder had ik al gezien dat een jager voor onze neus begon te schreeuwen, zijn kleren uitdeed en zich af begon te trekken in een poging om ons af te schrikken. Deze drie mannen gingen aardig wat verder. Ze klommen over een berg ijsschotsen en sprinten op ons af. Een man kwam op mij af met bebloede handen en een groot mes dat hij net gebruikt had om zeehonden te villen. Schreeuwend. Het ijs is gevaarlijk. Je hebt een stok nodig om bij elke stap die je maakt zeker te zijn dat het ijs sterk genoeg is. Een sprint trekken om te ontkomen aan een woedende jager is eigenlijk geen optie. Ik ben niet snel bang. Nu was ik het wel. Geen getuigen, alleen de jagers en de activisten. Beelden van mijn avond met Kenneth schoten door mijn hoofd. Als dit Kenneth was zou hij waarschijnlijk een thermos te voorschijn toveren en ons een kop thee aanbieden. Dit is anders, dit is oorlog. Ik hol zo goed als ik kan zo hard mogelijk weg van deze bloedagressieve vent. Uiteindelijk komt de politie ook nog een keer langs om te melden dat hij overweegt een juridische procedure tegen ons te beginnen. De jager had een klacht tegen ons ingediend omdat wij tegen de regels in te dicht bij hem in de buurt waren gekomen. Te dicht bij hem! Hij was een keiharde sprint aan het trekken met een mes in zijn handen en wij zouden te dicht bij hem zijn?!

Uiteindelijk slaagt hij erin om ons aan de grond te houden. In de helikopter gekropen blijft hij onder de helikopterbladen staan met zijn handen de hoogte in, in de ene een mes, in de andere een slijpmes en als de helikopter op zou starten zouden de rotorbladen geraakt worden. De helikopter naar de knoppen en/of de jager zwaar gewond. Allebei een niet fraai idee. Gelukkig kwam de politie, wij een aanklacht aan ons broek, de jager teruggestuurd naar zijn werk zonder aanklacht maar in ieder geval was hij weg, ver weg van mij. Pfff...

Dag 7 - zaterdag 2 april 2005

Ben vandaag ook de hele dag op het ijs geweest. We moesten een tijd wachten omdat een officier een hele discussie begon over of we te dicht bij de boot waren gekomen met de helikopter. Het duurt lang. Ik besluit op mijn buik over het ijs langzaam dichter bij de acht zeeehondenpups naast mij te kruipen. Gave beesten, als je rustig bent laten ze je heel dichtbij komen. Ik heb een digitale camera bij me en wil een paar foto’s nemen. Voordat ik de kans krijg loopt er een jager naar de zeehondenpups en knuppelt de eerste dood. De andere zeven kijken op, beginnen te janken en worden in no time plat geknuppeld. Het geluid van een knuppel op een zeehondenschedel. Ik kan het niet in woorden beschrijven. Afschuwelijk. Walgelijk. Hier moet en zal een einde aan komen!

Morgen ga ik op de terugweg naar Nederland. Met een tussenstop in Montreal waar ik met een aantal Canadese politici zal spreken over de zeehondenjacht, klimaatverandering en andere milieuonderwerpen.

Afsluiting : Veilig thuis?

Na een lange reis ben ik nu alweer een week terug in Nederland. Het begon meteen goed, afgelopen dinsdag weer in de Tweede Kamer aan de slag gegaan, valt er plots een man achter mij op de grond. Een dwaze vader van Fathers 4 Justice die over de reling van de publieke tribune sprong. Eerlijk gezegd schrok ik erg van deze onverwachte gebeurtenis, vooral omdat hij zo vlakbij op de grond viel.

Het zal je niet verbazen dat veel collega’s me aanspraken en grappen maakten met als insteek dat het vast en zeker een zeehondenjager was die achter me aan zat. Ik ben nog steeds bezig om de enorme berg e-mails te beantwoorden die mensen mij hebben gestuurd in mijn afwezigheid. Veel mensen wilden mij een hart onder de riem steken, kwamen met de vraag wat zij zelf kunnen doen of gaven aan met geen mogelijkheid ook maar te overwegen om bij die jacht aanwezig te zijn. Simpelweg omdat ze het niet aan kunnen of omdat ze zichzelf niet in de hand zouden houden.

Ook waren er aardig wat mensen die mij mailden met de boodschap dat het goed is om voor zeehonden op te komen, maar dat er nog wel meer problemen voor het oprapen liggen. Dat ik niet naar Darfur ben gegaan en niets doe aan de onderdrukte positie van vrouwen in Afghanistan. Ik ga altijd uit van het principe: het een doen en het ander niet laten, wat natuurlijk niet betekent dat ik al het leed van de wereld op me ga nemen. Bovendien is mailtjes schrijven leuk en kan het zeker een effect hebben, maar het is wel wat makkelijk om met een bak koffie achter de pc te zitten en eens lekker aan andere mensen te melden dat ze niet genoeg doen – gooi die pc uit – doe wat!

Maar genoeg met mijn cynisme: ik ben erg blij dat zoveel mensen de moeite hebben genomen mij electronisch te steunen. Ik las net een interview met de Canadese ambassadeur (David Gill) die het helemaal niet met mij eens was, ik zou de feiten verdraaien en op emoties spelen. ‘Ze maakt alles vele malen erger dan het is’. Dat lijkt me knap werk: het is namelijk al lastig mensen te vertellen hoe die jacht er aan toe gaat. De meeste mensen die ik verslag doe zeggen al na een minuut: laat maar zitten, ik wil die verhalen niet horen , ik word er naar van. Vervolgens meldt hij dat activisten 750 meter afstand moeten houden van jagers. Nou kan men veel zeggen, maar feit is dat je tien meter afstand moet houden en dat het niet aan mij lag dat die jager plots voor mijn neus stond. Over feiten verdraaien gesproken. Ik snap hem wel, hij komt op voor de bontsector in zijn land en is blijkbaar bereid daarvoor mij een veeg uit de pan te geven. Blijkbaar voelt hij zich in de verdediging gedrukt?!

Uiteindelijk is de zeehondenjacht niet een verhaal van emotionele dierenliefhebbers versus koelbloedige jagers. Het verwijt wordt wel gemaakt, waarom je druk te maken over zeehonden en niet over kippen of biggen die in een slachthuis het loodje leggen.

Nee, dit verhaal heeft een heel andere dimensie. Het Canadese Ministerie van Visserij heeft in het verleden, zeg het afgelopen decennium, grote inschattingsfouten gemaakt wat betreft de grootte van de populatie bodemvis. Zij gaven de vissers de boodschap mee dat ze rustig door konden vissen, terwijl bepaalde soorten vrijwel op uitsterven stonden.

Daarmee hebben die vissers in alle onwetendheid zichzelf gedeeltelijk het brood uit de mond gestoten; inmiddels geldt er voor bepaalde soorten een compleet vangstmoratorium. Hoewel de jacht op zeehonden voor de meeste vissers slecht een bijverdienste is zijn er bepaalde meer geïsoleerde gemeenschappen met een zeer beperkt aantal vissers die op dit moment geen substantiële andere inkomstenbron hebben.

Op het moment dat de Canadese regering zou luisteren naar de groeiende internationale politieke druk om deze barbaarse jacht stop te zetten, zouden ze dus feitelijk dezelfde vissers een tweede keer laten stikken. Er moeten dan ook slimmere oplossingen gevonden worden. Er zou in ieder geval overleg plaats moeten vinden met de zeehondenjagers om te kijken hoe er op andere wijze zo snel mogelijk alternatieve werkgelegenheid gecreëerd kan worden.

Dat de vissende zeehondenjagers zich verraden voelen door het Ministerie van Visserij werd mij in de gesprekken met de jagers telkens bevestigd. Zij gaven me aan dat ze op zeehonden jagen, niet alleen om wat bij te verdienen, maar ook omdat ze het idee hebben dat door minder zeehonden de bodemvis populatie sneller zou groeien. Desgevraagd hadden ze daar geen enkele onderbouwing voor, gewoon een veronderstelling dus. Ze waren ook boos, boos dat het Ministerie van Visserij hen geen goede onderzoeksgegevens had geleverd waaruit blijkt dat dit de oplossing is om de grondvis populatie weer terug op peil te krijgen. En twee jagers gaven aan dat ze het geld eigenlijk niet nodig hadden en als bleek uit onderzoek dat de jacht niet bijdraagt aan het op peil brengen van grondvis ze zeker er mee zouden kappen…

Daarnaast waren de jagers boos op het Ministerie vanwege het slechte PR beleid dat ze voeren. Zo krijgen journalisten ook alleen maar een ‘observer permit’ en moeten dus net als activisten afstand houden van de jagers. De redenering volgens de jagers was dat de media vaak toch alleen maar gekleurde verhalen brengt. Tegen de zeehondenjacht en ze dus beter via vergunningen journalisten op afstand konden houden. Deze defensieve methode werd gehekeld door de jagers en vanuit hun perspectief lijkt mij dat erg begrijpelijk. Wel vroeg ik me af hoe je een goede PR voor de jagers kunt houden, want die beelden van bloed op t ijs en uitpuilende hersenen, daar zou zelfs Kay van der Linden geen goed PR offensief mee in kunnen zetten… ;-)

Ik heb eergisteren een mail aan Janneke Snijder en Joanneke Kruijsen gestuurd. Ik vind dat het maar eens gedaan moet zijn met wat de Telegraaf zo beeldend ‘kijvende wijven op het ijs’ noemde. Mijn poging om via een motie de import en handel van zeehondenleed in Nederland te verbieden is gestrand op een tegenstem van PvdA en VVD, maar het goede nieuws is dat zij precies hetzelfde willen doen via een initiatiefwetsvoorstel, een wetsvoorstel uit eigen koker dus en daarin vinden ze mijn steun natuurlijk.

Ik heb de dames dan ook gevraagd of we binnenkort eens koffie kunnen drinken en kunnen overleggen hoe we dit gezamenlijk het beste aan kunnen pakken. Ik heb wel de indruk dat we nog een paar bewindslieden moeten overtuigen van de noodzaak maatregelen te treffen. Bijvoorbeeld minister Veerman (LNV) die meent dat hij al alles doet wat de Kamer hem vraagt als het op de zeehondenjacht aankomt, maar tegelijkertijd aangeeft de handel in Nederland pas te willen verbieden als de handel toeneemt! Snap jij het nog? Misschien moet je maar even zijn letterlijke tekst lezen:

‘In de tweede plaats moeten invoerbeperkende maatregelen een meerwaarde hebben en geen onnodige regels opleveren. Mijns inziens zouden dergelijke maatregelen dan ook slechts aan de orde kunnen zijn, indien sprake is van een toename van de handel’.

Als jij dus wilt dat er een importverbod komt en dat Veerman ook in Europa met beide vuisten op de onderhandelingstafel slaat, dan moet je dus vooral veel zeehondenbont kopen! Hoe bizar kan het worden? (zie ook het opinieartikel dat ik hierover schreef)

Ook de nieuwe minister van consensus en onderzoek, Alexander Pechtold beweerde in een uitzending van Barend en Van Dorp ook dat eigenlijk alles in orde was. Hij had wel een paar senior topambtenaren bij zich die hem vlak voor de uitzending nog bezorgd vroegen ’Heb je je zeehondentekst’? Tsja, laat ik het er maar op houden dat hij nog niet genoeg was ‘ingelezen’.

Gister een dag Amsterdam gedaan. Voornamelijk omdat de Amsterdamse SP afdeling mij uitnodigde om mee te doen aan politiek café Badzout over volkshuisvesting . Ik mocht in een terugblik op de ‘geen woning – geen kroning’s rellen van 25 jaar geleden vertellen hoe het er nu in het land en in de Kamer voor staat met kraken en de kraakbeweging. Misschien heb ik nog mensen geïnspireerd om op dag x de strijd tegen de woningnood van nu weer gezicht te geven door wat leuke panden op de route van de koningin te kraken??

Voorafgaand aan BadZout ben ik een vriendin gaan bezoeken die recent van Den Haag naar Amsterdam is verhuisd. Zij is karatelerares en geeft ook zelfverdedigingsles aan scholieren. Er stond een mooie foto op de schouw van haarzelf met een karatepak aan een pimpelpaarse band. Leek wel de paarse sjerp van de junior anti-sex league uit 1984! Maar goed, de karatelerares had me uitgenodigd om eindelijk eens te leren hoe om te gaan met leipo’s die met messen zwaaien. En een mes had ze! Klaarblijkelijk oefenen karate mensen ook met messen. Ze toverde uit haar sporttas een gigames, weliswaar bot maar dat kun je van een afstandje zeker niet zien. Of ik even voor wou doen hoe die jager met dat mes rondliep en haar even aan wou vallen met een mes zodat ze de grepen zou kunnen laten zien om een aanval af te weren. Welja, een Kamer 1 hoog, groot door zo'n raam. Wat moesten de overburen wel niet denken? In mijn hoofd flitsen de beelden al voorbij - politie inval, ondergetekende plat op de grond met de armen op de rug n de boeien. Mhhh..

De nieuwsgierigheid overwon, het was erg vermakelijk; leren hoe makkelijk je in theorie iemand kan ontwapenen. Maar dit was gewoon een oefening op het droge. Ik hoop dat dit gewoon een vermakelijke zondagmiddag was en ik hier nooit gebruik van zal hoeven te maken.

Wil je reageren? Mail aan kvanvelzen@sp.nl


Gerelateerde links:

Harry van Bommel

Harry van Bommel

Oekraïne heeft gekozen

Stelling

Stelling

Geen bezuinigingen op onderwijs

Opinie

Agnes Kant

'Twee zielen in één borst. Wat wordt het?'

SP Nieuws

Nieuws van de SP

DINSDAG 9 FEBRUARI
MAANDAG 8 FEBRUARI
ZONDAG 7 FEBRUARI
ZATERDAG 6 FEBRUARI
VRIJDAG 5 FEBRUARI
DONDERDAG 4 FEBRUARI
WOENSDAG 3 FEBRUARI
DINSDAG 2 FEBRUARI

Themakanalen

Nieuw op www.sp.nl

TRIBUNE JANUARI
OPINIES
65blijft65
Voor een menselijke thuiszorg
SP-TV
top

www.sp.nl | Partij | Afdelingen | Nieuws | Agenda | SP.TV | Publicaties | Shop | Inter@ctie | Contact | Lid worden

© SP 1996-2010