www.sp.nl

Vragen en feiten over de clusterbom

Wat is een clusterbom?

Een clusterbom is grote bom gevuld met zo'n 150 kleine granaten, ook wel submunitie genoemd. De grote bom spat in de lucht uit elkaar en verspeidt de granaten over een groot gebied. Maar die granaten gaan niet allemaal af. Schattingen over het percentage submunitie dat niet explodeert, lopen uiteen van maximaal vier procent (door de fabrikant) tot tien of twaalf procent en zelfs meer (door het VN-mijnencoördinatiecentrum in Kosovo).

Tientallen granaten uit een clusterbom worden over een groot oppervlak verspreidt

Een groot aantal blijft liggen totdat het wordt aangeraakt door een willekeurige voorbijganger. Dit kan een ploegende boer zijn of een spelend kind. De granaten van een clusterbom hebben speelgoed... of submunitie van een clusterbom... de vorm van een colablikje en zijn gifgeel van kleur, en daarmee erg aantrekkelijk voor kinderen om op te pakken, met alle gevolgen van dien. Het wapen kan geen onderscheid maken tussen burgers en militairen en maakt zelfs lang nadat de bombardementen hebben plaatsgevonden vele slachtoffers. Voorgangers van dit soort munitie werd als mijnen verboden in een verdrag uit 1995/96. Dit verbod leverde internationale activisten zelfs de Nobelprijs op. Dezelfde activisten waarschuwden destijds al voor clusterbommen, maar kregen het niet voor elkaar dat dit type in het Verdrag werd opgenomen.

Wat heeft ABN AMRO met clusterbommen te maken?

SP-Kamerlid Harry van Bommel deed voorjaar 2002 een morele aanklacht tegen de ABN AMRO bank wegens diens betrokkenheid bij de vernietiging van mensenlevens. ABN-AMRO financiert namelijk het bedrijf Insys dat clusterbommen voor de Britse luchtmacht test en onderhoudt. Dit onderhoud is van belang voor de levensduur en gebruikswaarde van deze bommen. De ABN stelt dat dit onderhoud minder dan een half procent bedraagt van de omzet van Insys. Dan moet het juist makkelijk zijn voor de ABN om de investeringen in Insys stop te zetten. Zo lang zij dit niet doet, is de ABN AMRO medeverantwoordelijk voor het gebruik van deze bommen.

Hoe zit het met ABN AMRO's betrokkenheid bij de inzet van Insys-bommen in Irak?

Clusterbommen eisen slachtoffers onder kinderen in Irak Zowel de VS als Groot-Brittannië hebben toegegeven clusterbommen in te hebben gezet tijdens de oorlog tegen Irak. Zo maakte het hoofd van de Britse luchtmacht, Peter Squire, op 4 april jl. melding van het afwerpen van 50 BL755-clusterbommen buiten Bagdad. Dit type clusterbom wordt operationeel gehouden door het Britse bedrijf Insys. Bij de inzet van clusterbommen rond Bagdad, Basra, Najaf en Nassirya zijn honderden burgers omgekomen. Alleen al in Hilla, een stadje op ongeveer honderd kilometer van Bagdad, zouden door de inzet van dit type wapen 33 doden zijn gevallen. Een woordvoerder van het Rode Kruis maakt melding van 280 gewonden die 'praktisch door de explosies uiteengereten waren'.

Wat vindt de Nederlandse regeringen van clusterbommen en de betrokkenheid van ABN AMRO?

Midden jaren negentig werden de voorgangers van clusterbommen volgens een internationaal verdrag verboden. Daarnaast verbiedt het Verdrag van Ottawa, dat in 1999 afgesloten werd, het gebruik van tegen personen gerichte mijnen. Dit verdrag is door 125 van de 146 betrokken landen, waaronder Nederland en Engeland, ondertekend. Niet alleen Irak, maar ook de VS hebben dat verdrag tot nog toe niet erkend. In feite zouden clusterbommen onder het Verdrag van Ottawa moeten vallen omdat een deel van de explosieven pas bij aanraking ontploft. Een woordvoerder van de Amerikaanse regering bevestigt dat clusterbommen goed kunnen worden gebruikt voor het aanleggen van mijnenvelden.

De Nederlandse regering vindt de inzet van clusterbommen legitiem mits het humanitaire oorlogsrecht in acht genomen wordt. Naar aanleiding van een Motie (klik hier voor pdf) en Kamervragen (klik hier voor pdf) van de SP laten zij weten dat het gebruik van andere wapens dan clusterbommen onnodige risico's met zich meebrengt voor piloten. Die zouden in dat geval meer vluchten uit moeten voeren om vijandelijke doelen te bombarderen. Door dit standpunt in te nemen laat onze regering zien dat zij het welzijn van Amerikaanse oorlogsvliegers belangrijker vindt dan het leven van Irakese burgers.

De SP vindt dat de Nederlandse regering zich in moet spannen om tot een internationaal verbod op clusterbommen te komen. Van 16 tot 27 juni 2003 vindt er een internationale conferentie plaats waarop dit via een aanpassing van het Conventionele Wapen Verdrag zou moeten gebeuren.

SP Tweede-Kamerlid Krista van Velzen in actie tegen ABN-Amro clusterbommen

Is de kwestie van de clusterbommen al eerder in de Tweede Kamer aan de orde gekomen?

In februari 2001 vond er in Tweede kamer een debat plaats waarin SP-Kamerlid Harry van Bommel de regering verzocht om in de NAVO-raad van diezelfde maand te pleiten voor een moratorium op het gebruik van clusterbommen. De Nederlandse regering liep daarop weten dat clusterbommen niet verboden zijn en dus ook ingezet mogen worden. Tijdens de Kosovo oorlog echter protesteerde toenmalig minister van defensie De Grave bij de Amerikanen tegen de inzet van dit wapen, nadat gruwelijke berichten over de gevolgen ervan naar buiten waren gekomen. Merkwaardig genoeg leidde dit standpunt er echter niet toe dat de Nederlandse regering zich onomwonden uitsprak tegen clusterwapens.

Wat zegt ABN AMRO zelf van haar betrokkenheid in clusterbommen?

Rijkman Groenink, voorzitter Raad van Bestuur

De SP heeft in mei 2002 de eis tot stopzetting van de financiering van Insys neergelegd bij de Raad van Bestuur van ABN AMRO. SP-Kamerleden Krista van Velzen en Harry van Bommel zijn vervolgens in augustus 2002 bij de bank op gesprek geweest. Het standpunt van de SP luidt dat de ABN AMRO aangeklaagd zal worden zolang zij bij Insys betrokken blijft. De ABN AMRO heeft in een brief van 29 november 2002 laten weten geen nieuwe contracten aan te gaan met clusterbombedrijven. Tegelijkertijd laat zij echter weten vast te houden aan het lopende contract met Insys, dat pas in 2006 afloopt.

(zie ook de verklaring van de ABN naar aanleiding van de SP actie)

Waarom voert de SP actie tegen ABN AMRO?

De SP voert actie tegen de ABN AMRO omdat zij investeert in clusterbommen. Deze treffen een zeer groot oppervlak en laten talloze blindgangers achter die nog lange tijd slachtoffers eisen. Deze wapens zouden absoluut verboden moeten worden. De bank die prat gaat op maatschappelijk verantwoord ondernemen zou de aanzet voor dit verbod moeten geven. Om te beginnen willen wij met onze acties de klanten van de ABN AMRO op de hoogte stellen en de discussie over het gebruik van clusterbommen aanzwengelen.

Dossier Clusterbommen