SP Verkiezingsprogramma 2010 :: 2. Zekerheid in Crisistijd

www.sp.nl

2. Zekerheid in crisistijd

Economie en financiele wereld

Mensen die part noch deel hebben aan de economische crisis, dreigen nu de rekening te moeten betalen. Waar politici in een handomdraai miljarden uitgaven aan de banken, willen ze nu miljarden bezuinigen op de samenleving. Het lijdt geen twijfel: de crisis kwam van rechts. Partijen die alle ruimte boden aan bankiers en bestuurders, aandeelhouders en speculanten, dragen een zware verantwoordelijkheid. Zij kozen voor private rijkdom en publieke armoede. Zij zijn uitgeregeerd, het roer moet om.

We zullen de komende jaren de puinhopen van rechts moeten opruimen. Zij die de crisis hebben veroorzaakt en het meest hebben geprofiteerd, laten we nu het eerst en het meest betalen. We moeten een volgende crisis zien te voorkomen. Demacht van banken, grote bedrijven en aandeelhouders leggen we aan banden en de macht van speculanten breken we. En de invloed van burgers maken we een stuk groter.

Maar regeren is meer dan de pijn eerlijk verdelen. De komende vier jaar willen we met minder geld toch een menselijker en socialer Nederland in de steigers zetten. Door te stoppen met de uitverkoop van publieke diensten en een einde te maken aan het graaien aan de top. Door mensen aan het werk te krijgen en te houden. En kleine ondernemers door de crisis te helpen. Honderdduizenden kleine bedrijven zorgen voor veel vernieuwing en werkgelegenheid. In ons rapport Hart voor de zaak leggen we uit hoe we deze echte ondernemers meer steun gaan bieden.

Onze voorstellen

Mensen krijgen meer zeggenschap over dat wat van ons allemaal is. We stoppen met de uitverkoop van publieke diensten en sociale woningbouw en draaien de uitverkoop waar mogelijk terug. De overheid wordt weer hoofdverantwoordelijke voor de organisatie van goede zorg en goed onderwijs, voldoende openbaar vervoer en duurzame energie.
We stellen paal en perk aan de topinkomens. Bestuurders in de publieke en semi-publieke sector verdienen niet meer dan de minister-president. We steunen het streven van vakbonden om alle werknemers onder de bedrijfs-cao’s te brengen, zodat er een koppeling komt tussen de hoogste en laagste inkomens en de tweedeling wordt tegengegaan. De algemeenverbindendverklaring van cao’s blijft bestaan.
De AOW blijft een volksverzekering, de AOW-leeftijd blijft 65 jaar en vervroegd uittreden blijft mogelijk. Mensen krijgen wel het recht om na hun 65e door te werken, met dezelfde rechten en plichten als andere werknemers. We moeten mensen tot 65 jaar aan het werk helpen en aan het werk houden.
Er wordt niet gemorreld aan de ontslagbescherming. Wij zijn tegen de verkorting van de duur van de WW. De sollicitatieplicht wordt afhankelijk van de individuele omstandigheden en de perspectieven op werk ingevuld.
We maken een nieuwe nationale investeringsbank. Die gaat kredieten verstrekken aan gezonde en goed geleide bedrijven, die nu van gewone banken geen krediet kunnen krijgen.
Met een bankenheffing gaan banken bijdragen aan het oplossen van de schade die ze eerder hebben aangericht. Dat doen we het liefst internationaal. Maar als het moet, doen we het zelf, net als België en de Verenigde Staten.
Banken die staatssteun ontvangen, mogen geen bonussen betalen. Bij de overheid en bij overheidsbedrijven stoppen we eveneens met het geven van bonussen. Bij andere bedrijven worden bonussen de komende vier jaar beperkt en daarna afgeschaft.
Het verstrekken van onverantwoord hoge hypotheken verbieden we. Zo voorkomen we wantoestanden. Provisies worden gemaximeerd en op termijn vervangen door een uurtarief of abonnementensysteem. Voor bepaalde categorieën producten - zoals schadeverzekeringen - kan een uitzondering worden gemaakt.
De hypotheekrenteaftrek wordt gegarandeerd, en in de komende tien jaar gemaximeerd, tot 350.000 euro hypotheekschuld. Tegen een maximale belastingaftrek van 42 procent. Het aflossen van hypotheekschuld wordt aangemoedigd.
De financiële sector wordt grondig hervormd, om nieuwe ontsporingen te voorkomen. Met een nieuwe nationaliseringswet geven we de overheid de kans sneller in te grijpen bij falende banken en verzekeraars.
We scheiden spaar- en zakenbanken. Zo verhinderen we dat banken ooit nog gokken met het spaargeld van hun klanten. Dit doen we in Europees verband. In afwachting daarvan moeten Nederlandse banken alvast intern risicovolle en minder risicovolle activiteiten scheiden. De reserve-eisen voor banken worden scherper.
Nieuwe financiële producten worden voortaan vooraf gecontroleerd door de Autoriteit Financiële Markten. Die grijpt meteen in als die producten niet deugen, zoals bij woekerpolissen.
Aan flitskapitaal wordt in internationaal verband paal en perk gesteld. Hedgefondsen die misbruik maken van het vrije kapitaalverkeer, worden aangepakt.
Opkoopfondsen die bedrijven overnemen en als sprinkhanen leegeten, gaan we kortwieken. Onder andere door beperking van de renteaftrek bij de winstbelasting.
Met minder macht voor aandeelhouders en meer macht voor werknemers brengen we meer stabiliteit in grote ondernemingen. Werknemers van die bedrijven kunnen vierjaarlijks de helft van de leden van de Raad van Commissarissen kiezen.
De belastingdienst sluit geen deals met multinationals. Ook die moeten gewoon belasting gaan betalen.
Er komen meer juridische mogelijkheden om wanpresterende bestuurders aan te pakken. De civiele aansprakelijkheid van bestuurders wordt uitgebreid. Er komt een aparte strafrechtelijke bepaling voor financieel wanbeleid.
Een mondiale Financiële Autoriteit, waarin het Internationaal Monetair Fonds (IMF) opgaat, moet het financiële stelsel beter beschermen. Andere landen – buiten de G20 – krijgen daar een stevigere stem in. Ook de Wereldbank wordt gedemocratiseerd.
De dollar werkt instabiliteit in de hand. De centrale rol van de dollar wordt overgenomen door een volwaardige internationale reservemunt, gebaseerd op de al bestaande speciale trekkingsrechten (SDR’s) van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).
Een systeem van meer vaste wisselkoersen helpt nieuwe chaos te voorkomen. Een Tobintaks op internationale financiële transacties en dus ook op flitskapitaal zorgt ook voor meer rust (de zogenaamde Robin Hood-belasting). Met de opbrengst ervan helpen we extreme armoede en klimaatproblemen tegen te gaan.